من خلاف جریان سینمای امروز حرکت کردم

به گزارش خبرنگار سینمایی باشگاه خبری فارس «توانا»، حسن نجفی از سال 1386 تا به حال دو فیلم ساخته است. یکی به نام «سهم گمشده» و دیگری به نام «آسمان هشتم». وی در اولین فیلم خود از بازیگران ایرانی استفاده نکرده است و در فیلم «آسمان هشتم» نیز از بازیگران ایرانی و آذری در کنار هم استفاده کرده است.
به بهانه اکران فیلم سینمایی «آسمان هشتم» آخرین ساخته حسن نجفی با وی به گفت‌وگو نشسته‌ایم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید:

 

*آقای نجفی به عنوان نخستین سؤال درباره چگونگی و شرایط شکل‌گیری داستان این فیلم برایمان توضیح دهید.
نجفی: همه یک عشق و علاقه‌ای به امام رضا علیه السلام دارند و برای من ایشان یک روشنایی به حساب می‌آیند. یک روشنایی که ما همیشه از ایشان متاثر هستیم و همیشه آرزو داشتم که به ایشان عرض ارادت کنم. در ذهن من بود که کاری را برای ایشان انجام دهم و همیشه زمینه‌های این موضوع در فکر من پررنگتر می‌شد تا اینکه در سفری که به آذربایجان داشتم و عشق و ارادت آنها را به امام رضا علیه‌السلام دیدم، متوجه شدم که امام رضا فقط برای ایرانی‌ها نیست و برای همه شیعیان است و آنان نیز مثل ما به ایشان ارادت خاصی دارند. همان جا کلید قصه این داستان در ذهن من زده شد و آن را با اتفاقاتی که در منطقه خودم می‌افتد انطباق دادم و داستان این قصه به این ترتیب شکل گرفت.

*آِیا به دنیال دغدغه‌ای بودید یا صرف علاقه به امام رضا علیه‌السلام این فیلم شکل گرفت؟
نجفی: من فیلمسازی را دوست دارم به شرط اینکه در جایی از کشورم به دردخور باشد نه اینکه فقط به حس نوستالوژی خودم پاسخ بدهم، در این داستان به بیان دغدغه‌های منطقه‌ای‌، اشتراک دینی، اشتراکات فرهنگی میان مردمان کشورم با کشوری دیگر پرداخته‌ام. به همین دلیل از حس نوستالوژیک صرف خارج شد. می‌خواهم بگویم این فیلم فقط یک حس نبود زیرا این حس در کنار یک زاویه نگاه قرار گرفت و به این فیلم تبدیل شد.

* آغاز نوشتن این فیلم‌نامه چه زمانی بود و نوشتن آن چقدر به طول انجامید؟
نجفی: این فیلمنامه چهار سال پیش نوشته شده بود اما ایده این داستان از گذشته‌های دور در ذهن من بود  این فیلم‌نامه ریشه در ذهن و ارادت من به حضرت رضا علیه السلام بود. معجزات ایشان همیشه برای من مسئله بود و به این مسئله فکر می‌کردم که این همه آدم با این همه مشکل به حرم می‌آیند و در آخر با خوشحالی و امید از حرم می‌روند و باز هم در آینده یا فردا باز می‌گردند و به ایشان عرض ارادت می‌کنند. به همین دلیل جمله‌ای در فیلم هست بدین مضمون که «معجزه از این بزرگتر که این همه آدم با این همه مشکلات به حرم می‌آیند و سبک خارج می‌شوند؟»

*این فیلم چند بار بازنویسی شد؟
نجفی: این فیلم چون با عنایت حضرت رضا علیه‌السلام نوشته شد فقط یک بار بازنویسی شد و بعد از خواندن چند نفر به این نتیجه رسیدیم که احتیاجی به بازنویسی دوباره ندارد. البته اول داستان این فیلم را به صورتی کتابی چاپ کردیم و بعد از مدتی کتاب برای فیلم‌نامه شدن احتیاج به تغییراتی داشت که پس از تغییرات آماده بود. البته این کتاب را برای چاپ به خیلی از جاهایی که فکر می‌کردم مناسب است بردم اما کتاب را پس می‌زدند و متاسفانه همه آنها ادعای انجام کار‌های فرهنگی داشتند که بلواقع فقط ادعا بود و دست رد به این‌گونه مطالب و کتاب‌ها می‌زدند.

* شما در فیلم خود یکی از موضوعاتی که پرداخته بودید موضوع اردو‌های جهادی بود. به چه دلیل این مطلب را در فیلم خود استفاده کردید؟ 
نجفی: من بچه مسجد هستم و با این آدم‌ها بزرگ شدم با آدم‌هایی که همه هستی خود را فدای افراد دیگر و آسایش و آرامش آنها می‌کنند. من با انسان‌هایی شبیه «رحمت» بزرگ شدم، افرادی که زکات آرامش و آسایش و علم خودشان را به دیگران می‌دهند. این افراد به مناطق محروم می‌روند و به افراد محروم کمک‌های فرهنگی، بهداشتی، آموزشی و عمرانی می‌کنند. «رحمت» هم یکی از همین افراد است که به این مناطق می‌رود تا به بچه‌های روستا‌های مناطق محروم امدادرسانی بهداشتی کند که در همان مسیر مجروح و به کما می‌رود.

* این فیلم چه زمانی کلید خورد و زمان فیلم‌برداری آن چقدر طول کشید؟
نجفی: فیلمبرداری این فیلم را در طول 34 جلسه تمام کردم در حالی که برای دوماه برنامه‌ریزی شده بود، در اوایل شهریور‌ماه کلید خورد و در 34 جلسه به پایان رسید البته به این خاطر است که همه و همه کمک کردند. از آستان قدس رضوی گرفته تا بیمارستان امام رضا علیه السلام که بسیار در روند فیلم تاثیر‌گذار بود.

* این فیلم چقدر به متن وفادار بوده است؟
نجفی: تمام داستان این فیلم به متن وفادار است و اگر به کتاب دقت شود متوجه می‌شوید که کل داستان بر طبق فیلم‌نامه و کتاب پیشرفته است و این مطلب هم یکی از ویژگی‌های این فیلم است که همه و همه از روی داستان جلو رفته است و تغییرات خاصی نداشته است.

*آیا از نتیجه کار راضی بودید؟
نجفی: بله من از بازی‌های خوب بازیگران راضی بودم. از تدوین این فیلم بسیار راضی‌ام و فکر می‌کنم فیلم خوبی از آب درآمده است اما متاسفانه در جشنواره فیلم فجر دیده نشد و انگار که هیچ یک از داوران جشنواره این فیلم‌ را ندیدند!

*تمام لوکیشن این فیلم در مشهد بود؟ آیا لوکیشن اذیت کننده و سختی نداشت؟
نجفی: اصلاً سختی نداشت، تمام لوکیشن‌های فیلم آرامش خاصی را تداعی می‌کرد و هیچ مشکلی برای بیرون بردن لوکیشن از تهران نداشتیم اما فکر می‌کنم آقایان باید به حرف‌های خود پایبند باشند و متوجه شوند که باید از سینمای بومی هم حمایت شود، نه فقط از آثاری حمایت شود که داخل تهران هستند. متاسفانه کل سینمای ما در تهران می‌گذرد و ما توجهی به مناطق دیگر کشورمان نداریم، همین بارگاه امام رضا علیه السلام دنیایی از مفاهیم و سوژه‌ها و انرژی‌ها است اما متاسفانه توجهی‌ به آنها نمی‌شود. ما در این فیلم از عوامل منطقه‌ای استفاده کردیم که باید به آن توجه می‌شد.

*در حال حاضر که این فیلم در حال اکران است آیا شما از اکران این فیلم راضی هستید؟
نجفی: به هیچ وجه؛ چرا باید این فیلم در این فصل اکران شود؟ فصلی که خیلی‌ها به سینما نمی‌روند، چرا نباید در هفته کرامت اکران شود؟ متاسفانه اصلاً به این فیلم توجه نمی‌شود.

*چه سختی‌هایی در طول کار وجود داشت؟
نجفی: این فیلم در زمان فیلمبرداری بسیار راحت بود و به خوبی پیش رفت اما قبل از آن و برای پیدا کردن تهیه‌کننده، بسیار مشکل داشتم و همکاری خوبی با من در ساخت این فیلم نشد. من مشکلات زیادی برای شروع کار داشتم و مطمئنم اگر فیلم کمدی می‌ساختم به راحتی همه چیز برایم فراهم می‌شد، اما در هرصورت به لطف و عنایت خود حضرت رضا علیه السلام این فیلم به راحتی فیلمبرداری شد.

*در انتها اگر حرفی دارید بفرمایید؟
نجفی: من از اول هم می‌دانستم که این فیلم نمی‌فروشد از اول هم قرار نبود. این فیلم بفروشد و من از اول می‌دانستم که دارم خلاف جریان آب و جریان سینمای ایران حرکت می‌کنم. چون جریانی در سینما در حرکت است که با مظاهر دینی مخالب است و من بر خلاف جریان آب در حرکتم. این فقط سرنوشت فیلم من نیست بلکه سرنوشت تمام فیلم‌های دینی دیگر نیز هست که به زمین می‌خورد زیرا نباید دیده شود! در حالی که امثال فیلم‌های من برای همه قشر‌های جامعه قابل دیدن است.