در پاركهايي كه براي پروژه هاي دانشجويي احداث شده، چه مي گذرد؟

با وجود گذشت 16سال از طرح موضوع ارتباط دانشگاه و صنعت و پیوند این دو درپارکهای علم وفناوری تا چه میزان چرخه تولید ایده علمی به کالای مصرفی در کشور محقق شده است؟ وضعیت پارک‌های علم و فن آوری درکشور در چه وضعیتی است و برای برون رفت از مشکلات پیش روی نخبگان جوان و نوآوران باید چه کرد؟
در پاركهايي كه براي پروژه هاي دانشجويي احداث شده، چه مي گذرد؟
 گفتگوی ویژه خبری چهارشنبه شب شبکه دو سیما با حضور دکتر حسین سالارآملی معاون فناوری و نوآوری معاونت علمی وفناوری و علی رشیدی مشاور صنعتی سازی معاونت پژوهشی وزارت علوم به بررسی موضوعات پیش روی پارک‌های علم و فن آوری پرداخت.

در این برنامه مهدی خیرالدین مخترع و علی معصومی سرپرست مرکز پژوهش توسعه فناوری و صنایع نوین نیز به صورت تلفنی شرکت کردند.

درابتدای بحث علی رشیدی مشاور صنعتی سازی معاونت پژوهشی وزارت علوم درپاسخبه این سوال که لزوم تشکیل پارک‌های علم و فناوری درکشور چه بوده گفت: فلسفه وجودی پارک‌های علم وفن آوری برقراری ارتباط بین صنعت ودانشگاه به عنوان یک پل ارتباطی است.

وی درخصوص اعتبارات اختصاص یافته به پارک‌های علم و فناوری نیز اظهارداشت: چرخه توسعه در فن آوری به شکل جزیره‌ای است بخشی از منابع دراختیار معاونت علمی وفناوری ریاست جمهوری است و این معاونت بر اساس راهکارهای تعریف شده منابع را دراختیار نوآوران قرار می‌دهند.

رشيدي خاطرنشان کرد درحال حاضر دو هزار و 500شرکت دانش بنیان در 105مرکز رشد و30پارک علم وفناوری درحال فعالیت هستند وبه طور متوسط 13الی 14میلیارد تومان به صورت سالیانه به این شرکت‌های پرداخت می‌شود.

وی تصریح کرد: بودجه مذکور درمقایسه با تعداد اعضای فعال درشرکتها و پارک‌های علم وفناوری رقمی ناچیز است واز این مبلغ به هرپارک تنها بین 200تا 300میلیون تومان بودجه سالیانه اختصاص پیدا می‌کند.

رشیدی اقزود: درحال حاضر26تا 27پارک از 30پارک موجود درکشور فعالند ومنابع داخلی وزارت علوم برای توسعه زیرساخت‌های پارک‌های علم وفناوری کفایت نمی‌کند چراکه درحالحاضر تقاضاهای زیادی برای ورود به پارک‌های علم وفن آوری ازسوی نخبگان
مطرح شده است.

وی درجواب به این سوال که نحوه پذیرفته شدن دراین پارکها به چه صورت است اظهار داشت:تیم‌های تحقیقاتی مشتمل بر دانشجویان،اساتید و محققان با ایده محوری که قابلیت مصرف در بازار با زمینه علمی را داشته باشد می‌توانند به مراکز رشد مراجعه و درخواست خود را برای عضویت مطرح کنند.درهر کدام ازاین مراکزایده مطرح شده پس از تائید از سوی شورای پذیرش که از نخبگان و نمایندگان پارک‌های علم و تشکیل شده است ودر صورت وجود ظرفیت خالی درپارک علم وفن آوری درپارک پذیرش می‌شود.

وی درادامه خاطرنشان کرد خالی بودن ظرفیت درپارک علم و فناوری برای پذیرش دادن به طرح‌ها و ایده‌ها بسیار مهم است ودرپایان برنامه پنجساله پنجم توسعه می‌بایست تعداد شرکت‌های دانش بنیان پذیرش شده درپارکهای علم و فناوری از دوهزار و500شرکت به 20هزار شرکت افزایش یابند.

رشیدی درپاسخ به اینکه پارک‌های علم وفناوری با چه محدودیت‌هایی روبه رو هستند گفت:درچرخه تولید علم تا تجاری سازی هرکس وظیفه‌ای دارد.

دراین بین نباید از یاد بردکه وظیفه پارک‌ها تولید انبوه نیست و این وظیفه را مراکز صنعتی و کارخانه‌ها برعهده دارند.وی تاکید کرد این چرخه باید به خوبی مدیریت شود به نحوی که دولت تنها وظیفه سیاستگذاری ،حمایت و ارزیابی را برعهده داشته باشد.دولت نمی‌تواند تنها به تزریق پول به بخش خصوصی اکتفا کند و با این کار نخبه بدهکار درجامعه تولید کند.

وی تصریح کرد حتی یک شرکت دولتی درپارکهای علم و فن آوری ما وجود ندارد وحتی پارک‌های علم وفن آوری نیز هرکدام حداکثر سی کارمند دارند تا هزینه‌هایشان پایین بیاید.

وی در ادامه پارک‌های علم وفناوری را گره‌هایی از شبکه فناوری کشور دانست و گفت:پارک‌ها درتمام دنیا وظیفه منطقه‌ای دارندوباید در کوچک‌ترین منطقه حضور داشته باشند این مقیاس منطقه‌ای درکشور ما استان‌ها هستند و طبق برنامه باید درهر استان یک پارک علم و فناوری وجود داشته باشد.

وی ایجاد پارک علم وفناوری به ازی هر دانشگاه را کاری اشتباه دانست که پیش از این درکشور انجام می‌گرفت چراکه با الگوی جهانی ایجاد و گسترش پارک‌های علم و فن آوری درتضاد بوده است.

وی یادآور شد درکشور می‌بایست حداکثر 31پارک علم و فن آوری ایجاد شود و پارک‌های دانشگاهی نیز با پارک‌های علم وفناوری استان مربوطه ادغام وبه یک پارک علم وفن آوری تبدیل شوند.

وی درهمین زمینه اظهار داشت درحال حاضر از مجموع 30پارک علم و فن آوری موجود درکشور 23پارک استانی است وبری رسیدن به استانداردها باید 8پارک استانی دیگر ایجاد شود.

رشیدی درپاسخ به این سوال که پارک‌های علم وفن آوری تا چه حد توانسته اند با مراکز صنعتی ارتباط برقرار کنند گفت:نکته قابل توجه دراین حوزه این است که پارک‌های علم وفن آوری وظیفه دارند به عنوان نهاد واسط بین دانشگاه و صنعت دربازاریابی و بازارسازی کالای تولیدی نیز نقش ایفا کنند،باید توجه داشت که بازار مصرف فن آوری های ما محدود به داخل کشور نیست ومی‌بایست برای نیل به اهداف عالی نظام که همانا دست یابی به رتبه اول منطقه‌ای درحوزه فناوری است عرضه خوبی از تولیدات را نیز داشته باشیم.

وی تصریح کرد: نوآوران و صنعت گران ما دربازار داخلی نیز با مشکلاتی روبرو هستند که باید برای حل آن‌ها گام‌های بلندی از طرف دولتمردان برداشته شود.به عنوان مثال با وجود تولید داخلی دربرخی عرصه‌ها کالاهای غیربومی
توسط دستگاه‌های دولتی خریداری می‌شوند.

مشاور معاون پژوهشی وزارت علوم درپایان راهکارهایی رانیز برای ارتقای سطح کیفی و عملکردی پارک‌های علم و فن آوری ارائه کردو اظهار داشت:ساختار موجود برای پارک‌های علم و فن آوری مانند هر ساختار دیگری صد درصد بی نقص نیست.

وی عمده مشکل کارهای فن آورانه درکشور رانبود مدیریت حرفه‌ای دانست و گفت:دراین حوزه نیز مدیران حرفه‌ای وجود دارند ولی کمبود مدیر حرفه‌ای به خصوص درحوزه علوم انسانی ملموس است  وبید با طرح ریزی صحیح راه رسیدن به اهداف ترسیم شده را هموار کنیم.

وی تاکید کرد نیاز امروز ما درفن آوری نوعی یکپارچگی و هماهنگی است چرا که تعدد درحوزه منابع و مدیریت می‌تواند آسیب زا باشد.

در ادامه حسین سالار آملی معاون فناوری و نوآوری معاونت علمی و فناوری نیز در پاسخ به سوال مجری برنامه که پرسید تا چه حد چرخه ارتباطی بین دانشگاه و صنعت به نتیجه رسیده است گفت: درطول چند سال گذشته اهداف درحوزه علم فن آوری جابه جا شده‌اند ودیگر نمی‌توان سیکل تربیت استاد و دانشجو ونوشتن مقاله و پژوهش کردن صرف را کار علمی قلمداد کنیم.

وی تاکید کرد باید فن آوری از حالت تجرد بیرون آمده ومهندسی چرخش به گونه‌ای انجام شود که کم‌ترین ضرر را دراین بخش شاهد باشیم.

وی درادامه دربعد ساختارسازی دو دیدگاه را مطرح کرد و گفت:اولین نگاه که مدنظر مقام معظم رهبری بود و ریاست جمهوری نیز به آن جامه عمل پوشاند ایجاد معاونت علمی وفناوری در ریاست جمهوری بود، نگاه دیگر نیز ادغام وزارت علوم با وزارت آموزش و پرورش بود که البته ضررهایی رانیز می‌توانست با خود به همراه داشته باشد.

وی خاطرنشان کرد: درمهندسی چرخشی که به آن اشاره شد معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور می‌توان پوششی بر روی نقاط مغفول مانده باشد.

سالارآملی درپاسخ به این سوال مجری برنامه که تا امروز برای دست یابی به اهداف تعیین شده که همانا برقراری ارتباط بین دانشگاه و صنعت بوده است چه کارهایی انجام پذیرفته است اظهارداشت: ایجاد کانون‌های هماهنگی بین دانش وصنعت و ارائه مدل جدیدی از کانون‌ها بخشی از کارهای انجام گرفته دراین حوزه است.

وی تصریح کرد: معاونت علمی ضمن بسترسازی از نوآوران حمایت می‌کند و درکلیه پارک‌های علم وفن آوری کشور از شرکت‌های دانش بنیان با اعتباراتی چند ده میلیارد تومانی حمایت می‌شود.

سالاری آملی با اشاره به خدمات بسیار خوب پارک‌های علم و فن اوری درسالهای گذشته به دو مشکل اساسی دراین حوزه اشاره کرد که باید از سوی وزارت علوم برطرف شوند.وی این دو مشکل را کمیت گرایی و تصدی گرایی دولتی دانست و گفت: متاسفانه در وزارت علوم کمیت گرایی مطرح است و بیش از اینکه عمق بخشی به فعالیت‌های پارک‌های علم و فناوری مدنظر باشد به توسعه کمی آن‌ها توجه می‌شود.

وی اضافه کرد: پارک‌های علم وفن آوری و مراکز رشد می‌توانند متعلق به همه دستگاه‌ها باشند که البته وزارت علوم با هوشیاری کامل درحال انجام آن است.

وی درتوضیح صحبت خود گفت:پارک‌های علم فن آوری می‌بایست دردل صنایع باشندبه نحوی که دولت از تصدی گری به دور بوده و تنها به وظیفه نظارتی خود عمل کند.

این مقام مسئول درپاسخ به سوال مجری برنامه که از او خواست تا نظرش درباره سازوکار ورود نخبگان به پارک‌های علم وفن آوری را بیان کند گفت:به عقیده من پارک‌های علم وفن آوری نباید به محلی برای رشد شرکت‌های دانش بینان بدل شوند بلکه این پارک‌ها باید از بستر جامعه استفاده کنند.وی تاکید کرد مشکل اصلی ما دربحث تجاری سازی طرح‌های علمی مسائل مالی نیست.

مجری برنامه در واکنش به اظهار نظر سالاری آملی مبنی بر نبود مشکل مالی دراین عرصه این سوال را مطرح کرد که علت بی اعتمادی به طرح‌های نخبگان چیست وچرا برخی نخبگان نسبت به این موضوع گلایه دارند؟

وی درجواب گفت:تنها درسال گذشته 2هزارو 540میلیارد تومان درکشور برای کارهای پژوهشی هزینه شده است و در سطح کلان مشکل مالی مانعی برای انجام کارهای پژوهشی نیست.

مجری برنامه د رادامه از نحوه عملکرد صندوق حمایت از پژوهشگران پرسید که این مقام مسئول درپاسخ به آن توضیح داد: این صندوق طرح‌هایی را می‌پذیرد که چارچوب‌هایی را رعایت کرده باشد به عنوان نمونه باید بهره بردار نهایی مشخص شود ونقطه پایانی کار از همان نقطه شروع دیده شود تا درنهایت یک نوآور بدهکار ایجاد نشود.باید توجه داشته باشیم که نوآوری تنها ارائه یک تکنیک نیست بلکه باید بازاریابی محصول تولیدی نیز درهمان ابتدای کار دیده شود.

وی درجواب به این سوال مجری برنامه که به عقیده شما کاستی‌های پیش روی توسعه فن آوری و ارتباط دانشگاه و صنعت چیست گفت:نگاه خطی به این موضوع یک آسیب است.باید دردرجه اول به نظام حاکم برعلم وفن آوری توجه کنیم و به سمت نظامی برویم که از ابتدا درآن استفاده کننده و امکانات دولتی مشخص شده باشد.

وی درپایان راه برون رفت از مشکلات پیش روی پارک‌های علم وفن آوری رابیان کرد و گفت: لایحه حمایت از شرکت‌های دانش بنیان که دردولتبه تصویب رسید وپس از تصویب مجلس برای اجرا ابلاغ شد بر چهار محور اساسی تاکید دارد، اولین موضوع این است که باید سرمایه لازم دراختیار افراد قرار گیرد تا ایده علمی خود را تجاری کنند. دوم تسهیل درکسب وکار با توجه به عمرکوتاه فن آوریهاست . سومین محور مدنظر این قانون حمایت‌های لازم مانند تخفیفات گمرکی و مالیاتی است و درمرحله چهارم می‌بایست بازار لازم برای محصول تولیدی درداخل و خارج از کشور فراهم شود.

در ادامه مهدی خیرالدین مخترع واز اعضای یکی از پارک‌های علم فن آوری از پشت خطوط تلفن دربحث شرکت کرد.

خیرالدین ابتدابه ثبت 4اختراع خود وکسب دو جایزه درجشنواره های بین المللی اشاره کردو گفت: درطول دوسال عضویتم درپارک علم وفن آوری تهران از سوی مسئولان پارک مورد حمایت قرارگرفته‌ام اما باید این نکته را مدنظر داشت که پارک‌های علم وفن آوری تنها تا بخشی از کار می‌توانند از نوآوران و مخترعان حمایت کنند و پس از وارد شدن طرح به فاز تجاری سازی دیگر پارک نمی‌تواند حمایتی از نوآوران داشته باشد.

وی با گلایه از نحوه انتخاب طرح درمعاونت علمی و فناوری اظهارداشت متاسفانه تنها طرح‌های افراد وابسته به شرکت‌های بزرگ توسط پارک‌ها پذیرش می‌شوند وافراد تازه کاری مانند من که ایده‌های نو نیز دارند بدون داشتن پشتوانه قوی نمی‌توانند درپارکهای علم وفن آوری پذیرش بگیرند.

علی معصومی سرپرست مرکز پژوهش توسعه فناوری وصنایع نوین نیز از طریق تلفن به سوالات مجری برنامه پاسخ داد.

معصومی درپاسخ به اینک مرکز شما درخصوص حمایت از تجاری شدن طرح‌های دانشجویی چه اقداماتی انجام داده است گفت:وزارت صنعت معدن وتجارت 10یا 11برنامه حمایتی از نخبگان دانشگاهی دارد که درقالب آن‌ها از پروژه‌های انجام گرفته درپارکهای علم وفن آوری و دانشگاه‌ها حمایت می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: برنامه تجاری سازی یافته‌های پژوهشی،پروژه کلینیک صنعت ومعدن،پروژه‌های ویژه دانشجویان و حمایت از مخترعین منفرد از این جمله است.

وی سقف مبلغ پرداختی به پروژه‌های منفرد را بین 4تا 5میلیون تومان اعلام کردو گفت:دانشجویان ومخترعان برای پروژه‌های بزرگتر می‌بایست ازراه  تجاری سازی وشرکتهای دانش بنیان وارد شوند.