بستن تنگه هرمز کابوسی برای جهانیان

تنگه هرمز آبراهی است که دريای عمان را به خليج فارس پيوند می دهد. نام هرمز بنا بر منابع تاريخی در قديم «هورموغ» بوده که در گويش بومی لارستانی به معنای نخل است.

تنگه هرمز يکی از مهم‌ترين تنگه‌های جهان مي‌باشد و قوسآن رو به شمال و به‌طرف درون فلات ايران قرار دارد و در نتيجه بيشترين خط ساحلی آندر راستای کرانه‌های ايران قرار گرفته ‌است.

ژرفای تنگه هرمز به دليل شيب تند کف آن از قسمت شمال به جنوب متغير است، به طوری  که نزديکی جزيره لارک، در حدود ۳۶ متر و در ساحل جنوبی نزديک شبه جزيره مسندم ۱۸۰  متر است.

يکى از 5 منطقه استراتژيک جهان، غرب آسيا يا همان خاورميانه است و در حال حاضر  يکى از سه منطقه استراتژيک جهان حوزه خليج فارس مى‌باشد که بايد به نقش گذرگاهى  تنگه هرمز توجه خاص کرد چرا که به آن اهميت خاص بخشيده است. 

     اهميت اقتصادي

در حال حاضر از 15 ميليون بشکه روزانه نفت صادراتی کشورهای حوزه خليج فارس  حدود 14 ميليون بشکه آن از تنگه هرمز و مابقی از طريق يک خط لوله در عربستان به  دريای سرخ می رسد. البته هر روز نيز ده‌ها نفتکش غول‌پيکر از اين تنگه عبور می‌کنند. همچنين علاوه بر نفت، فرآورده‌های نفتی و کالاهای بسياری نيز از اين تنگه  عبور می کنند.

در عين حال، جزاير قشم و هرمز در اين تنگه قرار دارند و به‌خاطر عبور نفتکش‌ها  از خاورميانه در اين مسير، از اهميت راهبردی و اقتصادی بسياری در جهان برخوردار  است. 

اهميت تنگه هرمز در منطقه به نحوی است که حتی وزارت انرژی آمريکا نيز تنگه هرمز را «مهم‌ترين نقطه عبور نفت در جهان» می داند. البته شايد به همين دلیل  است که مقامات ارشد انرژی آمريکا در يکی از جلسه‌های کنگره اين کشور مطرح کرده اند که تا سال   2020  ميلادی آمريکا بايد 63 درصد انرژی خود را از خليج فارس تامين کند.

همچنین بسياری از کارشناسان بين المللی در جهان به اهميت  استراتژيک تنگه هرمز و رابطه مستقيم آن با قيمت نفت تاکيد کرده‌اند.

وی گفت: با وجود اينکه وابستگی کشورهای غربی به نفت نسبت به شوک نفتی دهه 1970 کاهش يافته است، اما اين بدان معنا نيست که نفت نمي‌تواند موجب رکود اقتصادی جهان شود.

ويس درباره تنش مربوط به برنامه هسته‌ای ايران نيز گفته است: اگر ايران نفت خود را از بازار جهانی کنار بکشد و تنگه هرمز را به روی نفت‌کش‌ها ببندد، بازار با 20 ميليون بشکه کمبود نفت مواجه خواهد شد که به رسيدن بهای نفت به 250 دلار منجر خواهد شد.

 وی به نقش انکارناپذير امنيت خاورميانه در قيمت نفت اشاره کرده و گفته است: آنچه مورد تاسف غربي‌ها است اين است که هر گونه تنش در خاورميانه تاثيری مستقيم بر قيمت نفت مي‌گذارد.

لانگ نيز تصريح کرده است که بالاتر رفتن بهای نفت بيش از همه به اقتصاد آمريکا آسيب خواهد زد و تاجران نفتی هم‌اکنون معتقدند که تشديد تنش ميان ايران و‌ آمريکا بهای نفت را به هر بشکه 125 دلار خواهد رساند، اما اعلان جنگ و بستن تنگه هرمز بهای نفت را دو برابر رقم فوق خواهد کرد.

در اين ميان، موسسه تحقيقاتی Associated Content مطرح کرده که افزايش قيمت نفت يک شوک بيرونی برای اقتصاد آمريکا محسوب مي‌شود و با توجه به وابستگی آمريکا به نفت، موجب افزايش هزينه توليد، رشد هزينه شرکت‌ها و کارخانجات توليدی آمريکايی و نهايتا افزايش تورم در اين کشور مي‌شود.

براساس گزارش اين موسسه، بروز اولين شوک نفتی در دهه 1970 موجب بروز رکود اقتصادی در کشورهای توسعه‌يافته شد که ناگوارترين شرايط اقتصادی آنها پس از جنگ جهانی دوم محسوب مي‌شود.

بروز يک شوک نفتی جديد، عواقب وخيم‌تری خواهد داشت چرا که اکنون هزينه توليد نسبت به بازده توليد، بسيار بيشتر از دهه 1970 است. اگر اين شوک نفتی و افزايش قيمت‌ها برای يک دوره طولانی مدت ادامه پيدا کند، آنگاه شوک خارجی وارده به اقتصاد آمريکا موجب کاهش دائمی در توليد ناخالص داخلی آن خواهد شد.