سفیر انگلیس سفارش دهنده مکتب ایرانی

 ندای انقلاب آنچه چند ماهی است در کشور به نام مکتب ایرانی در برابر مکتب اسلام مطرح می شود، چیزی نیست جز فراهم کردن زمینه زدودن آرام اسلام از منش و زندگی مردم در عرصه های مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و....

شاید باورکردنش سخت باشد اما طرح مکتب ایرانی در برابر مکتب اسلام نه اکنون که از اواخر سلطنت احمد شاه قاجار و توسط سفارت انگلیس در تهران مطرح شد.

بر اساس اسناد تاریخی روزی سفیر انگلیس در تهران در دیداری با احمد شاه قاجار به بررسی علل عقب ماندگی ایران در برابر اروپا پرداخته و در نهایت پیشنهاد می دهد برای جبران این عقب افتادگی ها نهاد دین از جامعه ایرانی حذف و مکتب ایرانی جایگزین آن شود.

آنچه در ادامه می آید متن گفت و گوی تاریخی سفیر انگلیس با احمد شاه قاجار است که متن کاملتر آن در کتب تاریخی ثبت است:

نماينده انگليس پس از تعارفات معمول و چاخان هائي كه غالباًبه مذاق مسئولان ايراني شيرين مي آمد،گفت: «پيشينيان اعليحضرت، حرص شديدي براي بهروزي مردم ايران داشتند. به همين لحاظ هميشه آرزو مي كردند كه روزي اين كشور را همطراز ملل راقيه اروپا ببينند، اما در تامين مقدمات دستيابي به آن آرزو، تعلل و تاخير روا داشتند. شايد سن و سال آنها هم مقتضي تامين راهكارهاي ضروري نبود. اما اعليحضرت همايون احمد شاه كه از نيروي جواني و انرژي خاص اين سن و سال  برخوردار هستند، با كمك بي منت دولت فخيمه بريتانياي كبير مي توانند مقدمات اين مهم را به سهولت فراهم كنند و قبل از پا نهادن به سن و سال كهولت ناظر شكوفايي ايران در حد كشورهاي اروپائي باشند. تا نظر اعيحضرت همايوني چه باشد!

 احمدشاه: راه و كار و مقدمات مورد نظر دولت فخيمه چيست؟

 نماينده انگلستان: خيلي ساده و بي دردسر و البته نيازمند تصميم و اراده ايي جدي! جايگزين كردن مكتب ايران به جاي حاكميت معنوي «مكتب اسلام» دركشور!

 اعليحضرت كاملا مستحضر هستند ملل اروپايي تا وقتي تحت نفوذ معنوي مسيحيت و انجيل و پاپ و كشيش و كليسا بودند مثل مردم ايران - از دانش و معرفت كه زمينه ساز رشد و كمال بشري است - كم بهره بودند. كليسا هر فكر نو و كشف جديدي را مغاير مكتب مسيحي تلقي مي كرد. صاحبان فكر و مكتشفين بدبخت را به جاي تشويق و حمايت، دستگير، محاكمه و به اشد مجازات محكوم مي كرد. اگر متفكر و مكتشف حاضر به توبه و انابه مي شد، ممكن بود جان به سلامت ببرد و در غير اين صورت، با قساوت تمام اعدام مي شد.

 ترقيات اروپا از زماني كليد خورد كه به دوران مكتب مسيحيت پايان داديم و در خلاء حاصل، مكتب بريتانياي كبير، يا فرانسه يا ايتاليا و غيره، مستقر كرده ايم. البته اين تحول به سادگي و سهولت ميسر نبود. چون طرحی جديد بود و آنها هم با كمك مردم عادی ايستادگی كردند. ولي هر تلاش مذبوحانه ای محكوم به شكست است و دست و پا  زدن هاي كليسائيان هم به زودی پايان يافت.

 از آنجايي كه اين فرمول در همه كشورهاي اروپايي به خوبی جواب داده است، در اروپا به يك اصل تبديل شد و بر اين باوريم كه در ايران هم با سابقه تمدن قوی ايرانيان، زودتر از كشورهايي نظير افغانستان و عراق و غيره، به نتيجه مي رسد. البته ما هم كه تجربه اين تحول را در دست داريم به اعليحضرت همايونی در جهت پيشبرد هدف كمك خواهيم كرد و شما را تنها نخواهيم گذاشت، سفارت ما را بخشی از كاخ سلطنتی تان فرض كنيد. كارمندان ما برنامه ريزی هاي اين مهم را به عهده خواهند گرفت.

 احمدشاه: اجرای چنين طرحی در ايران به مثابه سم مهلك است، زيرا مكتب مسيحی حاكم بر شما ماهيتاً با اسلام متفاوت است، اسلام دين علم است و اين سخن يك شعار نيست، نخستين سوره ای كه بر پيامبر اسلام نازل شده است، با «اقراء» يعنی  «بخوان»  آغاز می شود، در آيات بعدی همان سوره، از علم و قلم به صورت مكرر سخن رفته است، واژه علم بعد از نام خداوند، بيشترين مورد استعمال را در قرآن به خود مخصوص داشت.

 در قرآن ما سوره اي به نام قلم هست و خداوند اسلام، به قلم و آنچه با آن نگاشته شود سوگند ياد كرده است، همه اينها گواه اهتمام اسلام به علم است، متون روايی ما كه سخنان پيامبر(ص) و پيشوايان دينی را ضبط كرده اند، مجلدات اوليه را به رهنمودهای تشويق علم مخصوص داشتند، اسلام كه به دين سادات شهره است، همه امتيازات قومی، قبيله ای، عشيره ای و نژادی را احمقانه توصيف كرده است، در پاسخ به غريزه امتيازخواهي بشری تحصيل علم و قانون گرايی (تقوي)را مقرر فرموده است، مكتبي كه مي گويد «آيا دانايان و دانشمندان با نادانان و جاهلان برابرند؟!»  اسلام را نمي توان با ديانتی تحريف شده قياس كرد. از سوي ديگر نقش ايرانيان در افروختن مشعل علم و گسترش فروغ آن در جامعه بشری از همه مسلمانان فزونتر است و اگر روزگاري تاريخ علم با قلم انصاف نگاشته شود،ثابت خواهد شد كه تمدن اروپای امروز بر شالوده هاي دانش مسلمانان، به خصوص ايرانيان استوار است، عليهذا اگر جايگزينی مكتب ايران به جاي مكتب اسلام به خاطر دست يابي به علم و معرفت باشد، نتيجه عكس خواهد داد و اگر روزی زمامدار ابلهی حامی چنين نسخه انگليسی گردد، نه تنها به ملت خيانت روا داشته است و همه افتخارات علمی ايرانيان را به دست فراموشی سپرده است كه بايد بشريت عزای عمومی اعلام كند، زيرا به تعبيری، ايران خاستگاه علم بشري است...

 نماينده سياسي انگلستان كه بكلي قافيه را باخته بود و با خود مي انديشيد كه شايد واعظی دانشمند را با زمامداری كه احمق تصور مي كرد اشتباه گرفته است، براي آنكه آخرين تلاش ممكن را كرده باشد،ادامه داد:

 اعليحضرتا؛ شايد ابهت حضور ملوكانه مانع تبيين و تشريح مقصود شده باشد، بايد بگويم: استحضار دارند تمدن زيبای اروپائی با كارو تلاش زن و مرد اروپائی كه دوش به دوش همديگر با احساس تعهد به جامعه و كشور كوشيده اند، شكل گرفت. در ايران بيش از نيمي از جمعيت به علت مخالفت علمای اسلام با كار و تلاش زنان در خارج از خانه ها عملا معطل اند و مكتب اسلام اجازه نقش آفرينی به زنان ايرانی را نمي دهد.حذف مكتب اسلام يعنی حذف نفوذ معنوی يك مانع بزرگ و كشف حجاب زنان يعنی، افزودن نيروی كار نيمی كه معطل اند بر نيمه فعال جامعه، آن وقت مي بينيد چه وضعيتی پديد خواهد آمد. همه در حال كار و تلاش و سازندگي كشور...

 احمد شاه: عقب ماندگی كشور ما نسبت به اروپا بيش از هر چيز معلول دخالت های خارجی است كه مستقيم و غالباً از طريق ايادی خود اعمال كرده اند، اين عقب ماندگی را نبايد به حساب معطل ماندن نيروی كار زنان ما دانست، ضمن آنكه حصر مفهوم كار در معانی بيل زدن، كلنگ زدن، شخم زدن و امور عمرانی يا زراعی، جفا به اين كلمه است. زنان مسلمان كه در محيط خانه به پرورش شخصيتهایی مثل بو علی سينا، محمد بن ذكريا رازی، جابر بن حيان و هزاران چهره برجسته علمی كه معلمان بزرگ ديروز دانشمندان غرب به شمارند پرداخته اند،كاری به مراتب بزرگتر از زنان اروپايی كرده اند. دامن مادر نخست دبستان است. پس نقش آفريني بانوان به تناسب تمايز جنسيت با مردان متفاوت به نظر مي رسد، هيچ خردمندی شخصيتی چون بو علی سينا را به كاری از قبيل شخم زمين نمی گمارد. چه رسد به زن دين باور پرورنده بوعلی! اين شخصيت ها عموماً از مادران عفيف و دين باور پديد آمدند. مساله حجاب و عفاف برای مسلمانان، تضمين شخصيت بانوان مومن است، همانگونه كه مي دانيد صيانت اين قشر عظيم جامعه از چشم هوسرانان، حفاظت شخصيت آنان از حقارت ابزار شدن براي هوسرانی است. ضمن آنكه مانع تضييع حق طبيعي روح و آرمان خواهی مردان است. مرد مي خواهد نميرد ولی به حكم طبيعت مي ميرد و براي بانوان خود ادامه حيات خويش را در وجود فرزندش جستجو مي كند.

 زنی كه در ادارات شما اروپائيان، يا كارخانه ها، مراكز دولتی شما يا خصوصی، براي حفظ شغل خود مجبور است در قبال بهانه جوئی رئيس، مدير كل، مافوق، يا كارفرما از شخصيت خود هزينه كند، موجودی تحقير شده است. پديده حقير قادر نيست زنان و مردان بزرگ به جامعه عرضه كند. زمين شوره سنبل برنيارد. درمكتب اسلام هيچ مردی حق ندارد همسرش را به كار و تامين معاش و حتي شير دادن به فرزندش وادار كند، اين اوج احترام به زنان است .

 آقاي سفير؛ بگذار آخرين حرفم در خصوص علل عقل ماندگی ايران را تكرار كنم. قدرتهاي بزرگ با سه روش مانع پيشرفت ايران بودند. خريد شخصيت و شرف مسئولين مملكتي، تخريب شخصيت مردان كاردان و شرافتمند و زمينه سازی عزل آنها از كار سياسی و اگر اين دو روش كارايی نداشت، قتل و سر به نيست كردن آنها. اگر بخواهيد توضيح ميدهم.

 سفير انگليس: متاسفانه قراري دارم كه بايد زودتر بروم و با لبخندي معني دار افزود: البته شما هم مي رويد!!

احمدشاه: من لبو فروشي با چرخ دستي در كوچه و خيابان را بر سلطنتي كه شرح وظايف آن را انگليس بنويسد ترجيح ميدهم