به مناسبت روزپدافند هوایی درکیش

بولتن نیوز:

پدافند هوایی به معنی دفاع در برابر هجوم یا تک هوایی است و شامل مجموعه اقداماتی می‌شود که به منظور جلوگیری از بمباران‌های هوایی و شکسته شدن حریم هوایی یک کشور انجام می‌گردد.

پدافند به دو صورت انجام می‌شود. پدافند عامل و پدافند غیر عامل .

پدافند عامل در حقیقت همان معادل کلمه پدافند هوایی است که در بالا گفته شد. یعنی پدافند عامل به کارگیری تجهیزات نظامی برای جلوگیری از ورود هواپیما‌های متخاصم به داخل خاک کشور است .

پدافند غیرعامل نیز اقداماتی است که موجب کاهش ضرر و زیان در مقابل عملیات‌های خصمانه هواپیماهای دشمن و تهدیدات خارجی با هزینه کمتر و بکارگیری ترفند و شیوه‌های غیر مسلحانه نظیر : استتار و اختفا و ایجاد سرپناه برای تاسیسات مهم و استراتژیک انجام می‌شود و در این نوع پدافند از هیچگونه سلاحی استفاده نمی‌شود .

در ابتدا لازم بود خلاصه ای هر چند کوتاه از معنی پدافند را بدانیم تا بتوانیم صحبت های فرمانده پایگاه پدافند هوایی کیش مجتبی معدلی ، سرهنگ کنترل و فرماندهی را بهتر درک کنیم .

·         پدافند و پدافند هوایی چه زمانی به وجود آمد ؟

به اعتقاد من از زمانی که بشر به وجود آمد ، پدافند نیز به همراه او به وجود آمد . اولین پدافند را می توان جنگ تن به تن در زندگی بشر نام برد و از آن به عنوان عادلانه ترین پدافند یاد کرد . نبردی بود میان تن بر تن ، یک نفر حمله می نمود و دیگری در برابر این حمله از خود دفاع می کرد . بشر در حال رشد و ارتقاء خود بود و در کنار آن نیز تجهیزات و وسایل حمله و دفاعی خود را نیز ارتقاء می داد ، به طور مثال بشر شمشیر را اختراع نمود و در مقابل آن به فکر طراحی سلاحی افتاد تا بتواند او را در برابر حملات شمشیر دشمن محافظت نماید ، به این ترتیب بود که سپر اختراع شد ، تا حافظ جان شخص از ضربات مهلک شمشیر باشد ، در نتیجه می شود گفت اولین وسیله دفاعی بشر در جنگ ها سپر بود . بشر به این اکتفا نکرده و هر روز به فکر ساخت وسایل و تجهیزات مدرن تر بود . سالیان سال بشر در حال ساخت و ساز این تجهیزات نظامی بود ، تا اینکه به صنعت ساخت هواپیما دست پیدا کرد ، تا علاوه بر زمین ، بتواند از هوا نیز حملات خود را انجام دهد . حال سئوال اینجا است که در مقابل آن چه وسیله ای برای دفاع ساخته شده بود ، در ابتدا هیچ گونه تجهیزات دفاعی برای این موضوع وجود نداشت . اولین باری که ارتش های جهان از هواپیما برای حمله استفاده کردند ، سال های 1914 تا 1918در جنگ جهانی اول بود . در آن زمان با تفنگ و توپ به هواپیما ها شلیک می نمودند که این روش عملی بیهوده بود . در آن زمان ارتفاع هواپیما های جنگی برای حمله کردن بالاتر می رفت ، لذا پدافند به فکر مقابله افتاد که چه باید بکند ، در این بین استفاده از توپ را مد نظر خود قرار داده و معتقد بودند به این طریق می توان هواپیما های جنگی را سرنگون کرد . نتیجه این بود که برد توپ را با ارتفاع هواپیما های جنگی نمی توانستند تنظیم کنند ، دلیل آن نیز محدود بودن برد توپ ها بود . لذا به این نتیجه رسیدند که بهتر است توپ ها را بر روی تپه ها کار بگذارند تا به این وسیله ارتفاع بین توپ ها و هواپیما های جنگی نزدیکتر شده و امکان برخورد گلوله های توپ با هواپیما ها بیشتر شود . بعدها برای اینکه بتوانند به راحتی توپ ها را جابجا نمایند آنها را بر روی کامیون ها کار گذاشتند ، به این صورت می توان گفت که هر چه بشر پیشرفت می کرد ، تجهیزات آفندی نیز بیشتر می شد و در نتیجه تجهیزات پدافندی نیز گسترش می یافت .

·         در چه سالی پدافند در ارتش ایران شکل گرفت ؟

در سال 1312 بود که در ارتش ایران ، پدافند شکل گرفت . برای اولین بار دو آتش بار پدافندی بودند که یک گردان را تشکیل دادند که هرچند سازمان یک گردان را در آن زمان نداشتند و معروف به آتش بار ضد طیاره در نیروی زمینی بودند . این آتش بار از توپ های 75 میلیمتری تشکیل شده بودند و فرمانده آن سرگرد ابراهیم خان ارفع بود که در آن زمان به او یاور می گفتند . این اولین آتش بار ضد هوایی رسمی ارتش ایران بود . همانطوریکه سیستم های آفندی در شمار روزگار رو به ترقی بود ، در ایران نیز به فکر پدافندی بهتر بودند تا در مقابل حملات دشمن با اتکاء به تجهیزات آفندی پیشرفته در زمان خودش بتوانند از کشور ایران دفاع کنند . در شهریور سال 1320 اتفاقات ناگواری می افتد ، پدافند ارتش در حالتی بسیار کم رنگ و مضمحلی بود و دلیل آن نیز خسارت های زیادی بود که طی جنگ جهانی اول بر آنان وارد شده بود . این یک رکودی بود که از سال 1320 تا 1325 بر ارتش ایران حاکم شده بود . در سال 1325 محمدرضا قدرت را تصاحب می کند ، او به نظامیان توجهی خاص پیدا می کند و سعی می کند ارتشی قدرتمند برای ایران طراحی کند ، در سال 1326 حکومت ایران به خاطر اینکه دسترسی شوروی را به اقیانوس هند از طریق خلیج فارس و همچنین به منابع نفتی ایران کوتاه کند با آمریکا وارد مذاکره شده و آمریکا نیز بابت این کار ، 51 میلیون دلار به حکومت ایران کمک می کند و حکومت ایران نیز این مبلغ را تمام و کمال در راستای تقویت بنیه نظامی خود صرف می کند . حکومت ایران با صرف آن مبلغ در مدت سه سال ، ارتش خود را کاملا تقویت می نماید . در سال 1335 دو گردان از نیروی هوایی و از سپاه یکم نیروی زمینی گرفته می شود و توپخانه ضد هوایی ارتش را تشکیل می دهند . در این زمان تعدادی از افسران ، برای طی کردن دوره آموزشی به انگلستان و آمریکا فرستاده می شوند . در سال 1336 نفراتی که برای طی کردن دوره آموزش به آمریکا و انگلستان رفته بودند پس از آموزش به محض بازگشت ، آموزشگاه رادار دوشان تپه و مرکز آموزش های هوایی را راه اندازی و تاسیس می کنند . در سال 1345 فرماندهی دفاع هوایی تشکیل می شود و موشک های سیگت (Seagate) و تایگرکت (tiger cat) و همچنین توپ های 23 میلیمتری که بصورت کلان از شوروی خریداری کرده بودند را در اختیار گرفتند . در طول زمان بر تعداد توپ ها ، موشک ها و رادارها افزوده شد .

·         در چه سالی نام فرماندهی دفاع هوایی به فرماندهی پدافند هوایی تغییر نام پیدا نمود ؟

فرماندهی دفاع هوایی در سال 1348 به فرماندهی پدافند هوایی تغییر نام پیدا می کند و لذا می توان گفت سال 1348 سالی است که پدافند نوین در ایران متولد شد . تا سال 1357 تجهیزات زیادی از جمله رادارها ، آتش بارها و خیلی تجهیزات دیگر خریداری شد ، تا اینکه انقلاب اسلامی ایران صورت گرفت و دی ماه 1357 پرسنل نهاجا و پدافند در سه پایگاه بندرعباس ، شاهرخی و وحدتی در راهپیمایی ها به مردم پیوستند و همگام با مردم توانستند در پیروزی انقلاب اسلامی سهمی داشته باشند . این تقریبا خلاصه ای از تاریخچه پدافند تا قبل از انقلاب اسلامی ایران بود .

·         پدافند هوایی چه نقشی در هشت سال دفاع مقدس داشت ؟

بعد از انقلاب اسلامی پدافند و نهاجا در گیر جنگ با متجاوزین بعث عراق می شوند . در این هشت سال دفاع مقدس با فشارهای و مشکلات بسیاری زیادی مواجه می شود ، یکی از این فشارها حصر اقتصادی و عدم فروش تجهیزات بود . احتیاط نیروی هوایی در استفاده و بکار گیری از تجهیزات خود باعث تحمیل فشاری مضاعف بر پیکره پدافند شد و در این ما بین خیانت بنی صدر باعث ضربات مضاعف و شدیدی به کل ارتش گردید . بعد از برکناری بنی صدر از مقام ریاست جمهوری وقت ، تازه مشخص شد که تا چه اندازه بنی صدر به جمهوری اسلامی ایران خیانت کرده است ، یکی از آن دلایل این بود که با آن پدافند و تجهیزات می توانست بسیار از هواپیما های متجاوز بعثی را نابود کند . بعد از خلع بنی صدر سایت های رادار گزارشات هوایی را در دستور کار خود قرار می دهند . ستاد فرعی مشترکی که در فروردین ماه سال 1358 به وجود آمده بود ، کلیه گزارشات را به بنی صدر تحویل می دادند ، او گزارشات را  به تمسخر گرفته و اعلام کرد چرا موضوع عراق را اینچنین جدی گرفته اید ؟ لذا خیانت بنی صدر اینگونه بر ملا می شود که در مهر ماه سال 1359 بعد از اینکه 23 روز از شروع جنگ تحمیلی می گذرد تازه شورای عالی را تشکیل می دهد . در حالی که وظیفه او بوده که از فروردین سال 1358 شورای عالی دفاع را تشکیل می داده و این چنین بود که سند خیانت او در تاریخ رقم خورد ، و بر همگان روشن شد که تمامی این خیانت ها در آگاهی کامل صورت گرفته بود . بعد از این سیر سعودی بازیابی پدافند و نقش آن در زمان جنگ و همچنین تعداد هواپیماهایی که ساقط نمود ، شروع شد .

·         بعد از پایان جنگ تحمیلی پدافند وارد چه مرحله ای از عمر خود شد ؟

پدافند در سال 1368 بعد از پایان جنگ ، دوباره به بازیابی ، تجدید سازمان و ساختار خود مشغول شد . پدافند در ادامه بازیابی خودش ، یک سری تجهیزات را از شوروی و چین خریداری می کند و همچنین تعدادی را نیز در داخل کشور ساخته و بومی سازی می کند ، همچنین از تجهیزات خریداری شده نیز مهندسی معکوس انجام داده و مطالعات راهبردی بر روی آن جنگ افزارها انجام می گرفته ، تا بتوانند مثل آن را در کشور ساخته و یک شبکه پدافند بسیار قوی در کشور ایجاد نماید . در اوایل نیروهای زمینی و دریایی تجهیزات خود را داشتند و هم اکنون نیز آن تجهیزات را دارا می باشند که در محدوده عملکرد خودشان از این تجهیزات استفاده می کنند ، به طور مثال ناوی که به وسط دریا می رود تمامی تجهیزات پدافندی خودش همراهش می باشد و حتی بر روی ناو قرار گرفته است و یا اینکه نیروی زمینی که یک لشگری را به جایی دیگر منتقل می کند آن تجهیزات پدافند هوایی را با خود دارد ، این به این علت است که پدافند هوایی نمی تواند در تمامی نقاط ایران و بر روی هر تپه ای جنگ افزاری را برای پدافند هوایی مستقر نماید ، لذا هر نیرویی در محدوده عملکرد خودش می تواند از تجهیزات خاص پدافندی که در اختیار دارد بر علیه متجاوز استفاده نماید . در نهایت تمامی اینها در شبکه یکپارچه پدافند هوایی از نظر کنترل عملیاتی ، واحد می شوند یعنی اینکه یک نفر به تمامی سیستم های پدافندی در شبکه دستور می دهد و همه آنها باید تابع یک فرمان باشند و این فرامین نیز از یک مکان برای آنها صادر ، کنترل عملیاتی شده و تمامی کارهای اجرایی و ستادی نیز توسط یک قرارگاه انجام می پذیرد . این قرارگاه با نام قرارگاه پدافند هوایی در دهم شهریور ماه سال 1387 به فرمان فرمانده کل قوا تشکیل شد . به همین مناسبت روز دهم شهریور ماه هر سال را به نام روز پدافند هوایی نام گذاری کردند .

·         در سامانه یکپارچه پدافند هوایی (شبکه یکپارچه پدافند) ماموریت گروه پدافند هوایی کیش چیست ؟

ماموریت گروه پدافند هوایی کیش نیز به خاطر داشتن رادار دور برد و راه بردی که دارد خارج از شبکه یکپارچه پدافند نمی باشد . در قالب شبکه یکپارچه پدافندی همان ماموریت چهارگانه خود را انجام می دهد یعنی کشف ، شناسایی ، رهگیری و در نهایت انهدام هواپیمای متجاوز می باشد . لذا جزیره کیش را به یک ناو ثابت تشبیه کرده ام و دلیل آن این است که یک پایگاه پدافند هوایی در آن قرار گرفته است و تنها جزیره ای است که رادار راهبردی در آن وجود دارد . پرسنل توانمند گروه پدافند هوایی کیش با چشمانی بیدار همیشه پاسدار و نگهبان آسمان خلیج فارس از دست متجاوزان می باشند .

·         آخرین دستاوردهای قرارگاه پدافند هوایی چه بوده است ؟

سامانه راداری برد کیهانی می باشد که قادر است تا آن فرا سوی مرزهای هوایی کشور هرگونه فعالیت هوایی دشمنان را رصد کرده و همچنین تولید سامانه های موشکی برد متوسط پیشرفته مناسب برای درگیری و انهدام انواع تهدیدات هوایی در جنگ های نا هم تراز و طراحی سامانه موشکی فوق پیشرفته برد بلند از جمله این سامانه ها می باشد . از دیگر سامانه های دردست ساخت این قرارگاه ساخت تولید انواع حسگرهای فعال و غیرفعال در طیف های فرکانسی متنوع برای کشف و شناسایی انواع اهداف هوایی در سطوح ارتفاع مختلف را می توان نام برد . در حال حاضر متخصصان و نخبگان این قرارگاه در حال طراحی و تولید شبکه بومی پیشرفته با قابلیت های بسیار فراتر از شبکه های فرماندهی و کنترل خریداری شده موجود می باشند . این شبکه با دارا بودن ارتباط امن ، پایدار و چندلایه ، در برابر جنگ اطلاعاتی و الکترونیکی دشمن بسیار مقاوم است . لذا با بهره گیری از فناوری پیشرفته سخت افزاری و نرم افزاری ، ارتقاء توان ورودی و خروجی و قدرت پردازش سریع و وسیع اطلاعات ، امکان تصمیم گیری بهینه و در لحظه را برای فرماندهان در حداقل زمان مهیا می کند .

در انتها این گفتگو جا دارد از تمامی شهدای والا مقام پدافند هوایی بخصوص شهدای حماسه آفرین سایت پدافند سوباشی یادی کرده و به قول امير سرتيپ اسماعيلي فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء (ص) چنانچه دشمنان ايران اسلامی دچار حماقت شوند و در توهم خود تصور تجاوز به مرزهاي مقدس كشور عزيزمان را داشته باشند ، ايران اسلامي جهنمي در زمين ، فضا و دريا براي آنها خواهد شد و آنها را در كام آتش خودكامگی شان فرو خواهد كشيد و بدانند كه اگر بخواهند در فكر خام خود نسخه اي براي ضربه زدن به نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران بنويسند ، نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران در كمترين زمان نسخه آنها را خواهد پيچيد .

بابک حسین نیا گزارش گر بولتن نیوز.