روابط خارجي رژيم صهيونيستي

در بخشی از این کتاب می خوانیم:

انگیزه های ترکیه در گسترش روابط با رژیم صهیونیستی

انگیزه های ترکیه از نزدیکی به رژیم صهیونیستی را می توان به سه دسته کلی داخلی، منطقه ای و فرا منطقه ای تقسیم کرد:

الف) انگیزه های داخلی: همان گونه که گفته شد، «ارتش» ابزار و نگهبان ساختار سکولاریستی در ترکیه است؛ سکولاریسمی که از پان تورانیسم یا همان ناسیونالیسم ترکی و در تضاد با تفکرات اسلامی نشأت گرفته است. همان گونه که اشاره شد پایه گذاران پان تورانیسم، متفکرین یهودی بودند که بعدها در پیوند مستقیم با کمال آتاتورک، از ایدئولوژی «کمالیسم» حمایت کردند. در نتیجه، ارتش به عنوان یک نهاد در پیوند مستقیم با حفظ سکولاریسم در داخل و برقراری رابطه با صهیونیسم مطرح شد. اکنون نیز ارتشیان پیش تاز و پیش برنده ایده برقراری رابطه با رژیم صهیونیستی محسوب می شوند. البته گروه های اسلام گرا همواره اندیشه هایی با گرایش به شرق و جهان اسلام داشته اند، لذا مشاهده می کنیم در زمان «اربکان»، ترکیه گرایش هایی به جهان اسلام داشت و در مقابل، گروه های «میلیتاریستی» در درون ترکیه به دولت فشار می آوردند که روابطش را با رژیم صهیونیستی افزایش دهد. بنابر این، هر قدر اربکان به سمت کشورهای اسلامی حرکت می کرد ارتش، به نشانه مخالفت با اقدامات اربکان، بیشتر به سمت رژیم صهیونیستی تمایل پیدا می کرد. بنابراین، نوع روابط بیرونی ترکیه را می توان تحت تأثیر گرایش های درونی و رقابت بر سر قدرت بین گروه های داخلی دانست. در همین رابطه بعضی از احزاب مثل حزب «مام میهن» منافع ترکیه را در توسعه روابط با غرب و اسراییل می دانند که با نگرش نظامیان در یک امتداد است ولی برخی احزاب دیگر مثل حزب «عدالت و توسعه» و حزب «سوسیال دموکرات»، منافع ترکیه را در توسعه روابط با کشورهای منطقه جست و جو می کنند.

ب) انگیزه های منطقه ای : ترکیه یکی از کشورهای مهم خاورمیانه است. این کشور با وجود گرایش شدید به قاره اروپا آگاه است که باید با کشورهای مسلمان همسایه خود که می توانند بر امنیت این کشور تأثیر مستقیم داشته باشند، روابط متوازنی داشته باشد.

علی رغم تلاش ترکیه برای احتراز از تشنج در روابط با همسایگانش، این کشور با همسایگان خاورمیانه ای اش مشکلات جدی دارد که برخی از آنها عبارتند از:

1- تأثیر همسایگان بر امنیت داخلی ترکیه از طریق حزب کارگران کردستان (pkk )

2- ادعاهای ارضی: ترکیه بر سر استان اسکندرون، با سوریه اختلاف دارد. هم چنین ترکیه معتقد است که استان نفت خیر کرکوک در شمال عراق در اصل به ترکیه تعلق داشته است.

3- در زمینه اسلام گرایی، ارتش ترکیه به شدت نگران نفوذ چنین تفکراتی از سوی جمهوری اسلامی به ترکیه است.

4- در زمینه آب، این کشور با سوریه و عراق مشکل دارد. این اختلاف باعث شد ترکیه دو راه در پیش بگیرد. یکی تنش زدایی و دیگری نزدیکی به کشورهایی است که با کمک آنها بتواند در مقابل کشورهای تهدیدگر منطقه ای جبهه سیاسی نظامی بگیرد. پیگیری راه حل دوم باعث نزدیکی بیش از پیش ترکیه و رژیم صهیونیستی شده است زیرا در مورد بخشی از بازیگران منطقه ای، ترکیه و رژیم صهیونیستی دغدغه های مشترک امنیتی دارند. بنابر این، ترکیه سعی کرده است از طریق گسترش روابط با این رژیم، یک سیاست بازدارنده را در مقابل تهدیدات منطقه ای خود در خاورمیانه پیگیری کند.