حالا دیگر وقت کتابخوانی است
1. سالهاست که اهل فرهنگ و مطالعۀ کشور، از فقر کتابخوانی در جامعه داد سخن سر دادهاند. فقری که در عموم مردم به شکل کتاب نخواندن و در بین آنهایی که از ایشان توقع کتاب خواندن میرود مثل دانشجویان و دانشگاهیان و افراد هنری و فرهنگی، به شکل تک بُعدی نگری در کتاب خوانی درآمده. به عبارت دیگر، فقر کتابخوانی در کشور ما به دو شکل است. در شکل اول که عموم مردم را در بر میگیرد، ما شاهد عدم توجه و گرایش افراد به کتاب هستیم به نوعی که در زمانبندی ایشان برای انجام کارهای روزانه، حتی دقایقی برای این کار مهم وجود ندارد. اما شکل دیگر این معضل که از دید خیلیها مغفول مانده آن است که در افراد نیازمند به کتاب و مطالعه -یعنی آنهایی که از نظر شغل و حرفهشان باید به کتاب رجوع کنند- نوعی فقر کتابخوانی غیرمستقیم نهفته و آن اینکه شما هیچ تنوعی در آثار مطالعه شده در ایشان نمیبینید و صرفاً در حوزۀ حرفهای که دارند مطالعه میکنند. گویی اگر آن شغل را از ایشان بگیرید، مطالعۀ ایشان نیز قطع میشود. از همین روست که رهبر معظم انقلاب در دیدار با اصحاب کتاب از وضع موجود مطالعه در کشور چنین گلایه میکنند:
«ما در كشورمان، در جامعهى خودمان، از واقعيتى كه در اين زمينه وجود دارد، راضى نيستيم. بله، درست است؛ امروز حجم كتابهائى كه توليد ميشود، با گذشته خيلى تفاوت كرده است؛ گاهى چند برابر كتاب منتشر ميشود، يا تيراژ كتابها بالا ميرود؛ ليكن اين كافى نيست؛ اينها براى كشور ما خيلى كم است. بايد جورى بشود كه در سبد كالاى مصرفى خانوادهها، كتاب يك سهم قابل قبولى پيدا كند و كتاب را بخرند براى خواندن، نه براى تزئين اتاق كتابخانه و نشان دادن به اين و آن ... اين كه گفته ميشود در شبانهروز سرانهى مطالعهى كتاب فلان مقدار است، اينها آمارهاى راضى كنندهاى نيست؛ خيلى بيشتر از اين بايد باشد.»
2. حال اگر بخواهیم جویای علت وضع فعلی کتابخوانی در کشورمان باشیم، یکی از موانع کتابخوانی را باید در جایگاه غیرمنطقی رسانههای سمعی و بصری و نوع تعامل ایشان با کتاب بدانیم. از آنجا که رادیو، تلویزیون، سینما و ... از عناصر وارداتی به کشور ماست و بدون فراهم بودن زمینههای استفادهی درست، وارد سبک زندگی ما شدند در نتیجه تبعات منفی زیادی برای ما داشتند که یکی از آنها، میزان کاربرد این وسایل در طول یک روز ماست. تا جایی که نه تنها جایی برای سایر رسانه ها از جمله کتاب باقی نگذاشتند بلکه گاهی دیده شده که وقت کارهای معمولی و تکلیفی را نیز از ما گرفتهاند. مثلاً فلان کارمند اداره، بجای اینکه به ارباب رجوعش بپردازد حواسش به برنامهایست که از طریق تلویزیون محل کار پخش می شود و سرعت کارکردنش پایین آمده و به همین خاطر، کلی از وقت دیگران را میگیرد. در شریط چنینی به نظر میرسد سایر رسانهها در حال جنگ با کتاب هستند اما بنا به فرمایش مقام معظم رهبری:
«هرچه ما پيش برويم، احتياج ما به كتاب بيشتر خواهد شد. اين كه كسى تصور كند با پديد آمدن وسائل ارتباط جمعىِ جديد و نوظهور، كتاب منزوى خواهد شد، خطاست. كتاب روزبهروز در جامعهى بشرى اهميت بيشترى پيدا ميكند. ابزارهاى نوظهور مهمترين هنرشان اين است كه مضمون كتابها و محتواى كتابها و خود كتابها را راحت و آسان منتقل كنند. جاى كتاب را هيچ چيزى نميگيرد.»
اصولاً برای رسانهها دو نقش قائل شدهاند. یک نقش مربیگونه که دلسوزانه سعی میکنند تا در جهت ارتقای معارف انسانی اقدام نمایند و برای این کار پایبند به حقیقت و اصول اخلاقی هستند و با حفظ استقلال خویش در تلاشاند تا مسائل به حاشیه رفته را به روی کار بیاورند و انسانها را به واقعیتهای مخفی مانده آشنا سازند. اما نقش دوم، رسانه به مثابه افسونگر است که اصلیترین کار این دسته از رسانهها جهتدهی به افکار و احساسات برای تأمین منافع سیاسی و مادی مراکز قدرت است و برای این مهم، از تحریف واقعیتها گرفته تا اصلی کردن موضوعات فرعی استفاده میکنند.
در دنیای امروز متأسفانه اکثر رسانه بیش از آنکه مربی باشند، افسونگرند و با ابزار تبیلغات به سراغ چیزهایی میروند که در سیاستهایشان وجود دارد. یکی از موضوعاتی که به حاشیه رفته و حتی با تبلیغ سایر رسانهها، به طور غیرمستقیم با آن مقابله شده مقولهی کتاب است. آقا در این باره نکته میفرمایند:
«امروز مىبينيم براى كالاهاى كماهميت كه تأثيرى هم در زندگى انسانها ندارند، صاحبانش تبليغات رنگينِ عجيب و غريبى را متصدى ميشوند، مباشر ميشوند؛ دستگاههاى ارتباطجمعى، مطبوعات، صدا و سيما آنها را پخش ميكنند؛ در حالى كه آن محصولات هيچ ضرورتى ندارند، هيچ لزومى ندارند، يك چيز اضافى در زندگى هستند؛ گاهى بودنشان مفيد است، گاهى بودنشان حتّى مفيد هم نيست؛ شايد مضر هم هست. محصولى با عظمت كتاب، با ارزش كتاب، درخور اين است كه تبليغ بشود؛ تشويق بشوند كسانى كه ميتوانند كتاب را بخوانند؛ اين را ما بايد به صورت عادت در بياوريم.»
3. در بخش دیگری از فرمایشات رهبر انقلاب آمده است که: «مجموعهى متصديان امر كتاب - چه در وزارت ارشاد، چه در مجموعهى كتابخانهها - روى اين مسئله بايد كار جدى بكنند؛ در بخشهاى مختلف، براى قشرهاى مختلف، به شكلهاى مختلف، با تنوع متناسب، سير مطالعاتى درست كنند؛»
این نیازسنجی تعریف شده توسط ایشان نکتۀ بسیار مهمی است از آنجا که دیده شده خیلی از افراد تازه وارد به عرصۀ کتاب خوانی با معضل جدی مواجهند و آن نداشتن راهنما برای طی طریق کردن در مسیر مطالعه است. به عبارت دیگر، تازه واردهای کتاب خوانی خیلی دوست دارند بدانند که باید از کجا شروع کنند و چه کتابهایی را برای اغاز کار بخوانند. ولی از آنجا که چنین خط سیری تعریف نشده، یا اصلاً این کار مهم را شروع نمیکنند و یا با شروع اشتباه کتاب خوانی، از این کار زده میشوند و کلاً آنرا کنار میگذارند.
4. بارها در همین رسانه (بولتن نیوز) و در قالب مطالب مختلف عنوان کردهایم که لازم است نیروهای حزباللهی به عرصههای مختلف فرهنگی-هنری کشور وارد شوند. زیرا غیبت ایشان باعث ورود نیروهای غیرصالح و یا در بهترین شرایط، خنثی به این حوزهها شده و به طبع شاهد تولید آثار مشکل دار و یا منحرف از آرمانهای انقلاب اسلامی خواهیم بود. قطعاً یکی از این عرصهها عرصۀ کتاب نویسی و تولید آثار مکتوب است:
«ما مىبينيم در مجموعهى كتاب و بازار كتاب، گاهى اوقات هدايتهاى همراه با انحراف را دنبال ميكنند؛ بخصوص سراغ مسائلى ميروند كه براى ذهنيت جامعه، براى ذهنيت كشور، چه از لحاظ جنبههاى اخلاقى، چه از لحاظ جنبههاى دينى و اعتقادى، چه از لحاظ جنبههاى سياسى، زيانبخش است. انسان بوضوح مشاهده ميكند كه در بازار كتاب، در مجموعهى كتاب، دستهائى فعالند؛ يك چيزهائى را وارد كنند، ترجمههائى را به وجود بياورند، با مقاصد سياسى؛ ظاهرش هم فرهنگى است، اما باطنش سياسى است.»
یادمان باشد "دو صد گفته چون نیم کردار نیست" و ادعای ولایتمداری فقط به لفظ و سخن نیست و باید در جهت رهنودهای رهبر انقلاب اقدام عملی کنیم. وقتی ایشان تا این حد از وضع مطالعه در کشور ناراضی هستند، لازم است نیروهای حزبالله و ولایتمدار ما به این هشدارها توجه کنند و حتماً ساعتی از شبانهروز را به مطالعۀ آثاری مغفول مانده مثل قرآن کریم و تفسیرهایش، نهج البلاغه، صحیفۀ سجادیه، صحیفۀ نور امام خمینی (ره)، آثار شهید مطهری و ... اختصاص بدهیم. انشاءالله
سید مجتبی نعیمی
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
