تحولات اخيرمنطقه ايران راقدرتمندتر كرده
به گزارش خبرگزاري فارس، روزنامه "فايننشال تايمز " در مقالهاي به قلم "ريچارد هاس "، رئيس شوراي روابط خارجي آمريكا، مينويسد: آينده درخشان خيزش عرب در خطر است و حوادث اخير منطقه خاورميانه را كم ثباتتر از گذشته كرده است، و بيشك خاورميانه قادر نخواهد بود در كوتاهمدت به توسعه و رونق اقتصادي برسد.
*خشونت در سوريه تنها نشانه اين است كه آينده درخشان خيزش عرب در مقابل تابستان طولاني تسليم شده است
نوبت تونس، مصر، بحرين، يمن و ليبي گذشته است؛ حالا سوريه در مركز توجه است. در درگيريهاي اخير بيش از هزار نفر كشته شدهاند، در حاليكه هزاران نفر ديگر جان خود را در راه مبارزه با رژيم به خطر انداختهاند. آينده سوريه به اين مساله بستگي دارد كه آيا گروهي از ژنرالهاي علوي آمادهاند كه براي حفظ حكومت اسد، و اساسا برتري علويان، به كشتار هموطنان خود ادامه دهند يا خير. جهان خارج، كه از حكومت جانشين اسد وحشت دارد و در ليبي به گل نشسته است، تنها ناظر اين درگيريها نيست. خشونت در سوريه تنها نشان ديگري بر اين حقيقت است كه آينده درخشان خيزش عرب در مقابل تابستان طولاني و گرمي كه در آن جغرافياي سياسي خاورميانه بار ديگر رو به وخامت گذاشته، تسليم شده است.
* ديگر رهبران منطقه كه احساس خطر كردهاند تصميم گرفتهاند كه رويه روساي جمهور پيشين تونس و مصر را كه بي سرو صدا از صحنه كنار رفتند، پيش نگيرند
سوريه تنها نيست. در حال حاضر ديگر رهبران منطقه كه احساس خطر كردهاند تصميم قاطع گرفتهاند كه رويه روساي جمهور پيشين تونس و مصر را كه بي سرو صدا از صحنه سياست كنار رفتند، پيش نگيرند. خشونت، در كنار تهديد به حبس و برگزاري دادگاههاي بينالمللي آنها را متقاعد كرده كه در آينده همه چيز به برنده ميرسد و بازنده همه چيز را از دست مي دهد. جاي تعجب نيست كه آنها تصميم به مقاومت گرفتهاند.
* سازمان يافتهترين گروههاي جهان عرب از يك سو ارتش و ديگر سازمانهاي امنيتي و از سوي ديگر نهادهاي اسلامگرا هستند
در اين ميان، سازمان يافتهترين گروههاي جهان عرب از يك سو ارتش و ديگر سازمانهاي امنيتي و از سوي ديگر نهادهاي اسلامگرا هستند. گروههاي اصلاح طلب غير مذهبي (اگر وجود داشته باشند) معمولا ضعيف و چند شاخه هستند و شانس چنداني براي پيروزي در رقابتهاي سياسي در آينده نزديك ندارند. "فيسبوك " و "توييتر " ميتوانند نقشي داشته باشند، اما اين نقش كافي نيست.
*متوقف ماندن "خيزش عرب " نقض پيمان ميان آمريكا و عربستان سعودي را آشكارتر و گستردهتر كرده است
با نگاه دقيقتر در مييابيم كه متوقف ماندن "خيزش عرب " نقض پيمان ميان آمريكا و عربستان سعودي را آشكارتر و گستردهتر كرده است. رهبران سعودي از مشاهده عملكرد آمريكا در مصر و رها كردن حكومت اين كشور پس از سه دهه همكاري نزديك، ابراز انزجار كردندهاند. از سوي ديگر تصميم عربستان سعودي براي دخالت نظامي در بحرين موجب ناخشنودي آمريكا شده است. اما به نظر ميرسد اين سياستهاي مستقل بدون هماهنگي هر روز بيشتر متداول شود، خصوصاً اگر تلاشهاي بينالمللي براي متوقف كردن برنامه هستهاي ايران با شكست مواجه شود.
*حوادث اخير منطقه ايران را قدرتمندتر كرده است
حوادث اخير منطقه همزمان به نفع و به ضرر ايران بوده است. بالا رفتن بهاي نفت، سقوط دولت مصر كه مخالف جدي حكومت ايران بود، و كاهش برنامهريزي شده شمار نيروهاي آمريكايي در عراق و افغانستان، ايران را قدرتمندتر كرده است. اين منافع حداقل تا حدودي موقعيت ضعيف شريك نزديك ايران يعني سوريه، و نشانههاي آشكار اختلافات داخلي در حكومت ايران را جبران ميكند.
*حوزه اثر وقايع اخير گستره وسيعتري را در بر ميگيرد
اما حوزه اثر وقايع اخير گستره وسيعتري را در بر ميگيرد. روابط ميان اسرائيل و فلسطين روز به روز پرتنشتر ميشود. با توجه به خيزشهاي اخير در مرزهاي دو طرف، اسرائيل تمايل چنداني نسبت به توافق و سازش با فلسطين ندارد، در حاليكه حق ابراز عقيده جديد برخاسته از خيزش جامعه عرب سازش را براي دولتهاي عربي دشوارتر كرده است. گروههاي تروريستي هيچ ارتباطي با خيزشهاي اخير نداشتهاند، اما ضعف يا بركناري حكومتهايي كه سابقهاي طولاني در مبارزه با تروريسم دارند، به نفع آنها بوده است. نشانههاي چنين پيامدي در يمن كاملا نمايان شده است، و نمايان شدن آنها در ليبي تنها نيازمند زمان است.
*مجموعه اين پيشامدها منطقه را كم تحملتر، كم رونقتر، و كم ثباتتر از گذشته خواهد كرد
با در نظر گرفتن رخدادهاي اخير مييابيم كه مجموعه اين پيشامدها منطقه را كم تحملتر، كم رونقتر، و كم ثباتتر از گذشته خواهد كرد. مطمئنا هنوز هم ميتوان حالت دفاعي قديمي و قدرتگرايي را كه همچنان بخش عمده خاورميانه را زير سلطه دارد وادار به خروج از اين منطقه كرد و جايگزيني نسبتا مردمي و آزاد براي آن يافت. متاسفانه، در شرايط فعلي موفقيت چنين طرحي امكان پذير نيست.
*در سياست خارجي هيچ چيز دشوارتر از تلاش براي هدايت مسير اصلاحات در كشورهاي ديگر نيست
پس كشورهاي خارجي چگونه ميتوانند بر روند حوادث تاثيرگذار باشند؟ صادقانه بگويم، آنها نميتوانند تاثير چنداني بر روند رخدادها داشته باشند. علاقه آنها از نفوذشان بيشتر است. در سياست خارجي هيچ چيز دشوارتر از تلاش براي هدايت مسير اصلاحات در كشورهاي ديگر نيست.
ناظران خارجي بايد نهايت تلاش خود را براي پيشبرد تغييرات سياسي تدريجي به كار گيرند. قوانين اساسي كشورها بايد با در نظر گرفتن عوامل بازدارنده و توازن بخش، بازنويسي شود.
اما اين بدان معني نيست كه هيچ اقدامي نميشود كرد. ناظران خارجي بايد نهايت تلاش خود را براي پيشبرد تغييرات سياسي تدريجي به كار گيرند. قوانين اساسي كشورها بايد با در نظر گرفتن عوامل بازدارنده و توازن بخش، بازنويسي شود. اما اقتصاد، اگر مهمتر از سياست نباشد، درست بهاندازه آن اهميت دارد. اين بدين معناست كه آن كشور تا زمان اجراي كامل اصلاحات، نيازمند كمك است. ميزان سخاوتمندي در كمكهاي اقتصادي به ميزان بحرانزدگي كشورها بستگي دارد.
*بررسي نقش ديپلماسي در كاهش تنشهاي موجود ميان اسرائيل و فلسطين ضروري است
در جاي ديگر، بررسي نقش ديپلماسي در كاهش تنشهاي موجود ميان اسرائيل و فلسطين ضروري است. اما "گروه چهار خاورميانه " به جاي تعيين تكليف براي احزاب محلي بايد با آنها همكاري كند. قطعا به جريان انداختن دور جديد مذاكرات بهتر از مطرح كردن اين مساله در مجمع عمومي سازمان ملل است، چرا كه احتمالا در اين مجمع مواضع محكمتري از سوي دو طرف اتخاذ خواهد شد. به علاوه بايد به فرآيند ساخت دولت امروزي و كارآمد فلسطيني از دولت به گل نشسته فعلي در كرانه باختري سرعت بخشيد.
*مهمترين درسهايي كه از خيزش عرب ميگيريم، سادهترين درسها هستند
اما مهمترين درسهايي كه از خيزش عرب ميگيريم، سادهترين درسها هستند. معمولا بايد از دخالت نظامي اجتناب كرد. بركنار كردن يك دولت آسانتر از كمك براي يافتن جانشيني مناسب براي آن دولت است. وضعيت عراق، افغانستان، و ليبي هشدارهايي براي اقدامهاي آينده هستند. بايد با اسلامگراهايي كه از خشونت پرهيز ميكنند مذاكره كنيم و آنها را ناديده نگيريم. كاهش اخير در بهاي نفت نبايد مايه آرامشمان شود: غير از نفت بشكهاي 200 دلار، يكي از بحرانهاي اصلي عربستان سعودي، كشورهاي جهان است. ممكن است دولتها از وقفه موجود براي برداشتن گامهاي بعدي در جهت كاهش وابستگي كشور به منابع انرژي منطقه استفاده كنند. اين بهترين اقدام احتياطي در مقابل احتمال قريب به يقين عدم توانايي منطقه خاورميانه در دسترسي كوتاه مدت به توسعه و رونق اقتصادي است.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
