«جهاد اقتصادی» و فرصت‌هايي كه در حال سوختن است

بولتن نيوز: در ادبیات دینی ما چیزی وجود دارد به نام محاسبه. به این معنا که هر فرد مومن می‌بایست هر شب قبل از خوابیدن، نگاهی بیاندازد به آنچه که در طول روز انجام داده. خطاهای خود را از کارهای مثبتش جدا کند و تصمیم بگیرد که در روز بعد و روزهای آینده، خطاهای گذشته را مرتکب نشود و بر حسناتش بیافزاید. تکرار این کار باعث می‌شود به طور تدریجی حالتی در انسان به وجود آید که قبل از انجام هر کاری به تأمل دربارۀ آن فعل بپردازد و کم کم، از اشتباهات فرد کاسته و بر نقاط قوت دینی‌اش ‌افزوده شود.

حال می‌‌توان عمل محاسبه را از بُعد فردی خارج کرد و دست به محاسبۀ اجتماعی و حتی سیاسی زد. یعنی یک جریان یا تشکل فعال در سطح جامعه، هر از چند وقت یکبار به آنچه که در بازۀ زمانی گذشته انجام داده نگاهی بیاندازد و بالا و پایین کند که مثلاً فلان جا را خوب عمل کردیم و بسار جا را بد. در این موضوع به خصوص نظر درستی داشتیم و در آن یکی موضوع، انگار خیلی پخته عمل نکردیم. سازمان‌ها و ادارات حکومتی نیز می‌توانند مکانیزم «خود انتقادی» داشته و در فواصل زمانی معین، نقد درون سازمانی را با حضور پرسنل خویش عملی کنند تا از این طریق به نقایص‌شان پی برده و ارادۀ معطوف به تغییرشان را در جهت از بین بردن مشکلات موجود به حرکت درآورند.

اگر بخواهیم دنبال موضوعی برای بررسی کارنامۀ خویش باشیم، قطعاً بررسی "ولایی‌زیستی" ما از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. اگر قبول داریم که نماز و روزه و همۀ اعمال نیک یک انسان به شرط داشتن ولایت است که مقبول درگاه حضرت حق می‌افتد، پس نباید جای تردیدی برای چون و چرا کردن در مورد اولویت این موضوع وجود داشته باشد. از قضا، موضوع "ولایی‌زیستی" چیزی است که هم بُعد فردی دارد و هم اجتماعی. به این معنی که از یک طرف، من حقیر و شمای عزیز باید هر روز به این نکته توجه داشته باشیم که چقدر از عمر خود را که امانت الهی‌ست، در جهت آرمان‌ها و راهنمایی‌های ولیّ دین در عصر حاضر خرج کرده‌ایم و از سوی دیگر احزاب و گروه‌ها و سازمان‌های مردمی که در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی و سیاسی فعال‌اند باید خود را تحت محاسبه قرار هند و بررسی کنند که آیا اعمال ولایی داشته‌اند یا خیر؟ آیا در جهت ولایت فقیه حرکت می‌کنند یا مثل کاسه‌های داغ‌تر از آش، خود را ولی‌تر از ولی‌ فقیه عصر دانسته و دائم سودای پرچم‌داری در سر می‌پرورانند و یا بالعکس، عقب‌تر و حتی برخلاف نظر آقا عمل کرده و خدای نکرده، ستون پنجم دشمن‌ند در بین انقلابیون و جامعۀ اسلامی.

اما فارغ از این‌ها، به نظر می‌رسد نهاد و ارگان‌های دولتی و حکومتی جزء اصلی‌ترین و اولی‌ترین شخصیت‌هایی هستند که باید در موضوع "ولایی زیستی" از خود حساب بکشند و محاسبۀ نفس سازمانی کنند. شاید این امر آنقدر مهم باشد که رؤسای سه قوۀ ما ستادی برای این کار تشکیل دهند و هر از گاهی و برخلاف بیلان‌های کاری اداری آمار زده، گزارشی در مورد کارهایی که در جهت درد دل‌های آقا انجام داده‌اند به مردم ارائه کنند. باید تک تک ادارات ما و در رأس‌شان مدیران آنها، این روحیه را کسب کنند که حداقل هر هفته، جهت‌گیری کارهایی که کرده‌اند را با سخنان ولی فقیه عصر بسنجند و در صورت زاویه داشتن با آن، دست به اصلاح آن بزنند. اگر من کارمند اداره بدانم که در دیدگاه آقا، احترام به ارباب رجوع و راه انداختن کار وی از چه اهمیتی برخوردار است و خلل در آن مصداق خلل در بیت‌المال خواهد بود، هر شب که می‌خواهم بخوابم از نفسم سوال می‌کنم که: آی آقای نفس! امروز چند نفر از امت مسلمان را سر کار گذاشتی؟ اگر من نمایندۀ مجلس دغدغۀ "ولایی زیستی" داشته باشم، وقتی دارم قانون تصویب می‌کنم به این نکته توجه خواهم کرد که ولی فقیه این عصر، همیشه خود را در چهارچوب قانون تعریف کرده و به آن پایبند بوده، پس نکند من قانونگذار زیر چیزی را امضا کنم که عموم مردم را از نمایندگان مجلس سوا کرده و شأن غیردینی به ایشان می‌بخشد، و قس علیهذا و هزاران مثال دولتی و حکومتی که می‌توان شمرد.

حال که از اهمیت ولایی زیستی آگاه شدیم باید به امر توجه کنیم که آقا امسال را سال "جهاد اقتصادی" نامیدند. سالی که باید رفع نقایص اقتصادی و گام نهادن به سمت ارتقای سطح معیشت مردم و قوی کردن بنیۀ اقتصادی مملکت، اصلی‌ترین کار و جهت‌گیری عموم مردم و دولتمردان باشد و این کار میسر نمی‌شود جز با چند برابر کردن حجم کارهایی که در گذشته انجام می‌دادیم. به عبارت دیگر، اگر ولایی زیستی در امر محاسبۀ نفس جایگاه ویژه‌ای دارد، توجه به موضوع جهاد اقتصادی برای تعیین میزان ولایت پذیری ما نیز حداقل در این سالی در آن هستیم، بسیار مهم است. یعنی از من فرد عادی گرفته تا شخص رئیس جمهور این مملکت، باید بنشینیم و دو دوتا چهارتا بکنیم که چقدر جهاد اقتصادی کرده‌ایم؟ چقدر از کارهای دیگر زده‌ایم و به این موضوع مهم افزوده‌ایم.

متأسفانه وقتی نگاهی اجمالی و کلی به روند کلان مملکت در این سه ماهۀ اول سال می‌اندازیم، می‌بینیم که نه اوضاع ولایت پذیری ما خوب بوده و نه در موضوع جهاد اقتصادی کارنامۀ درخشانی داریم. قرار بود امسال همۀ همّ و غم ما این بشود که اقتصاد مملکت را درست کنیم، اما انچه در عمل دیدیم یا دعوا بر سر مشایی و حواریون جن و پری‌اش بود یا دعواي بين دولت و مجلس بر سر مسائلی که بزرگتر از آنها را با خیلی کمتر از این دعواها حل کرده‌اند و معلوم نیست چرا بر سر این جزئیات، اینقدر تیغ آقایان کند شده و هی مته به خشخاش می‌گذارند. در نتیجه توجه به وحدت بخشی و دوری از نزاع‌های بیهوده که جزء اصلی‌ترین رهنمودهای حافظ کبیر انقلاب اسلامی است کلاً از یادها رفته و در اصل ولایی زیستی حضرات تشکیک ایجاد می‌کند و از سوی دیگر مغفول نگه‌داشتن "جهاد اقتصادی" نیز تیر خلاصی است بر دوری از ولایت که دستِ کم، کارنامۀ امسال ما را پر از تجدیدی و صفر دو گوش می‌کند.

این حقیر که هیچ وقت خود را در مقام مرشد نه می‌بینم و نه خواهم دید و بیشتر از خیلی‌ها، دربارۀ موضوعی که می‌نویسم لنگ می زنم، اما بدیهی است که هر وقت ماهی را از آب بگیریم تازه است و هنوز پاییز نشده تا جوجه‌ها را بشماریم و فرصت باقی است. می‌شود هنوز خودخواهی را کنار گذاشت و تقوا پیشه کرد و با دوستان‌مان رحیم باشیم و به این طریق از اتلاف انرژی‌های بی‌خودی که صرف چهار تا حرف مفت می‌شود جلوگیری کنیم و بپردازیم و به درد دل آقا. هنوز نُه ماه از سال جهاد اقتصادی باقی است می‌توان هم جبران گذشته را کرد و هم به افق‌های ترسیم شده رسید.

سيد مجتبي نعيمي