لالجین به عنوان بزرگترین تولید کننده سفال ایران و خاورمیانه شناخته می شود که البته این شهرستان در بسیاری مناطق جهان نیز شناخته شده است چرا که بسیاری از تولیدات این شهر به بیش از 60 کشور دنیا صادر می شود. 80 درصد مردم این شهر به پیشهٔ سفالگری، سرامیککاری و شغلهای وابسته همچون نقاشی سفالینهها، بستهبندی...
بولتن نیوز: شاید برایتان باور این موضوع که ایران به همراه چین و هند پیشتاز صنایع دستی در دنیاست قدری مشکل باشد. اما از آنهم جالب تر این است که به لحاظ تنوع در صنایع دستی، ایران با بیش از 250 نوع صنعت دستی رتبه اول را در دنیا حائز می باشد. با این حال سهم صنایع دستی در ایران از نظر ایجاد اشتغال و درآمد زایی و ارز آوری سهم ناچیزیست در برابر آن چیزی که در واقع می تواند باشد. بطور مثال سال گذشته 500 میلیون دلار درآمد ارزی از محل فروش فرش دستباف ایرانی وارد کشور شده است. این فرشها به بیش از 100 کشور دنیا صادر شدند که 32 کشور از بین این 100 کشور 97 درصد فرشهای صادر شده را وارد کرده بودند. 6 کشور عمده وارد کننده فرشهای ایرانی آمریکا، آلمان، امارات، ایتالیا، لبنان و ژاپن بوده اند. که 3 کشور از میان این 6 کشور جزو 5 کشور بزرگ صنعتی جهان به حساب می آیند و امارات و ایتالیا نیز به نسبت کشورهای ثروتمندی هستند.
در بخش های دیگر صنایع دستی نیز شرایط مشابهی وجود دارد. صادرات زیورآلات سنتی ایران در سال گذشته در حدود 235 میلیون دلار بوده است که به کشورهای آلمان، اردن، افغانستان، امارات متحده عربي، تركيه، عراق و لبنان صادر شده است. در گروه سفال و سرامیک نیز اطلاعات جالبی یافت می شود. در سال گذشته طبق آمار ارائه شده از طرف گمرک جمهوری اسلامی بیش از 54 میلیون دلار سفال و سرامیک تولید شده در کشور به خارج از کشور صادر شده است. نکته قابل توجه اینجاست که کشورهای مقصد به لحاظ تعداد بالغ بر 60 کشور بوده اند. معنای آن اینست که سفال سرامیک ایران نیز تا حدود زیادی در دنیا شناخته شده است. و اگر ارزش ریالی صادرات آن از زیورآلات سنتی کمتر است علت را باید در ارزش ذاتی زیورآلات دانست.
همزمان با بحران جهانی اقتصاد بعضی کشورهای فعال در حوزه صنایع دستی از این بحران صدمه دیدند از جمله این کشورها هندوستان بود که شاهد کاهش 48 درصدی در صادرات صنایع دستی خود بود. همچنین کشور اندونزی که پرجمعیت ترین کشور مسلمان به حساب می آید 70 میلیون دلار از این جهت با زیان مواجه شد. اما در همان زمان اصفهان که یکی از قطب های صنایع دستی در ایران به حساب می آید توانست صادرات صنایع دستی خود را 43 درصد افزایش دهد. معنای ساده آن اینست که صنایع دستی ایران بواسطه جایگاه ارزشمند و اعتبار تاریخی آن حتی در بحران های مالی نیز توان سودآوری بالایی دارد.
صنایع دستی فرصت طلایی برای اشتغال روستائیان
کشاورزی در ایران مثل بسیاری از کشورها فصلی است. در بعضی فصلها تمام وقت روستائیان اعم از زن و مرد صرف کشت و کار می شود اما در برخی فصول عکس این اتفاق می افتد و بسیاری از روستائیان دچار بیکاری فصلی می شوند. کشور ژاپن که به عنوان یکی از غول های صنعتی جهان شناخته می شود نیز شرایط مشابهی در حوزه کشاورزی دارد اما این کشور با درک ظرفیت بالای صنایع دستی روستائیان را تشویق می کند تا در فصول رکود کشاورزی به تولید صنایع دستی روی آورند. در روستاهای ایران نیز دو نیم میلیون بیکار فصلی وجود دارد. که این حجم از بیکاران اگر در نیمه دوم سال که کشاورزی در بسیاری از مناطق ایران رونقی ندارد به سمت تولید صنایع دستی به عنوان یکی از عوامل مکمل اقتصاد کشاورزی بروند، می توانند هم درآمد خود را افزایش دهند و هم سبب بالا رفتن ظرفیت صادراتی ایران در حوزه صنایع دستی شوند. بر اساس برخی از آمارهای ارائه شده سالانه 100 هزار روستایی به شهر ها کوچ می کنند که علت عمده آن نیز یافتن کار و کسب درآمد بیشتر است. این عده از روستائیان بیشتر در حاشیه شهرها ساکن شده و مشکلات زیادی را متحمل می شوند و به مشاغل کاذبی همچون دستفروشی و ... نیز گرایش پیدا می کنند. این در حالی است که ثروت واقعی و حلال را بیشتر در روستاها می توان یافت به شرط آنکه از ظرفیت روستاها و روستائیان درست استفاده شود. بسیاری از زنان و مردان روستایی میتوانند در حوزه صنایع دستی فعال شوند و تولیدات خود را به بازار عرضه کنند. یکی از ویژگی های صنایع دستی عدم داشتن تاریخ مصرف و خرابی است. مشکلی که در تولید برخی کالاهای کشاورزی نیز دیده می شود.
اشتغالزائی با حداقل سرمایه
یکی از مشکلات ایجاد شغل توسط بسیاری از مردم نداشتن سرمایه کافی برای این کار است. دولت نیز بواسطه عدم توان بخش خصوصی در سرمایه گذاری در صنایع سنگین به سرمایه گذاری در این بخش روی آورده است اما باید به این نکته توجه داشت که صنایع سنگین علی رغم هزینه های زیاد برای ایجاد، اشتغالزایی به نسبت پایینی دارند. بطور مثال برای ساخت یک پالایشگاه میلیاردها تومان هزینه می شود اما در نهایت برای 150 نفر اشتغال ایجاد می شود. این ایراد در صنایع سبک و علی الخصوص صنایع دستی به حداقل می رسد. ایجاد اشتغال در صنایع دستی حداقل سرمایه را می طلبد، بطوریکه میانگین سرمایه لازم برای ایجاد یک شغل در صنایع دستی از بخش کشاورزی، خدمات و صنعت نیز پایین تر است.
بسیاری از روستائیان و شهرنشنان می توانند با شناسایی برخی از صنایع دستی به تولید و عرضه این محصولات بپردازند. بد نیست بدانید سهم صنعت خودروسازي و پتروشيمي علي رغم سرمايه گذاريهاي کلان در توليد ناخالص ملي به ترتيب 7/2 و 2 درصد بوده در حاليکه سهم صنايع دستي در توليد ناخالص ملي 3 درصد مي باشد.
همچنین ارزش یک تن صادرات صنایعدستی معادل 23 هزار و 800 دلار است و این در حالی است که ارزش یک تن صادرات کالاهای صنعتی بیش از 642 دلار نیست که نشان می دهد صادرات یک تن کالای صنایعدستی معادل 36 تن کالای صنعتی است.
گفته می شود در حال حاضر دو و نیم میلیون نفر در کشور بطور مستقیم از صنایع دستی در حال ارتزاق می باشند. تعداد افرادی که بطور غیر مستقیم نیز از صنایع دستی کسب درآمد می کنند بیش از 3 برابر این رقم است. نکته قابل توجه دیگر عدم نیاز این صنعت به کارشناسان خارجی و یا مواد اولیه خارجی می باشد.
لالجین الگویی برای دیگر مناطق
شهرستان لالِجین از شهرهای استان همدان است که طبق سرشماری نفوس و مسکن سال 85 در حدود 15000 نفر جمعیت دارد. لالجین به عنوان بزرگترین تولید کننده سفال ایران و خاورمیانه شناخته می شود که البته این شهرستان در بسیاری مناطق جهان نیز شناخته شده است چرا که بسیاری از تولیدات این شهر به بیش از 60 کشور دنیا صادر می شود. 80 درصد مردم این شهر به پیشهٔ سفالگری، سرامیککاری و شغلهای وابسته همچون نقاشی سفالینهها، بستهبندی، خرید و فروش محصولات سفالین ... اشتغال دارند. مردم این شهرستان با گرایش به تولید محصولات سفالی و سرامیکی توانسته اند نام شهرستانشان را در دنیای سفال و سرامیک مطرح کنند. اگرچه کارگاه های سفالگری در لالجین با مشکلاتی مواجه هستند که توجه بیشتر مسئولان را می طلبد اما بهرحال لالجین می تواند الگویی برای دیگر شهرهای کشور باشد که با اتکاء به یکی از صنایع دستی توانسته است هم برای ساکنان خود و هم برای کشور درآمدزایی داشته باشد. بسیاری از استانهای دیگر همچون کرمان و خراسان جنوبی که جزو استانهای محروم و کم آب به حساب می آیند نیز می توانند در حوزه صنایع دستی علی الخصوص تولید و فرآوری سنگهای زینتی و زیورالات سنتی سیاست مشابهی را در پیش بگیرند.
از همه اینها گذشته خلق یک فرش، یا صندوقچه منبت کاری شده و یا یک کوزه سفالین با نقش و نگارهای هنرمندانه دارای یک ارزش معنوی است که با پول نمی شود ارزش گذاری کرد. ایران به عنوان یکی از کشورهای با تمدن کهن مهد هنرهای اصیل انسانی است.هنزهایی که حیف است در گیرودار عصر خشن آهن به دست فراموشی سپرده شوند. ایران با صادرات صنایع دستی خود به سایر کشورها در واقع فقط نفع مادی نمی برد، بلکه فرهنگ و هنر و دین خود را در زیباترین شکل و در قالب یک اثر فاخر هنری به دنیا عرضه می کند. فرهنگ و هنری که برآمده از تمدن و مذهب ایرانی است.
و در پایان اقداماتی را که دولت باید در جهت رونق بخشیدن به صنایع دستی انجام دهد به اختصار لیست می کنیم:
- تاسيس مراکر آموزش حرفه اي در رشته هاي گوناگون صنايع دستي
- ايجاد کارگاه هاي توليدي نمونه مخصوصا درمناطق روستايي
- خريد و بازاريابي محصولات توليد شده توسط هنر مندان اين رشته
- پايدار نمودن اشتغال موجود اين بخش و فراهم آوردن امکان حداقل رشد سالانه
- ساماندهي و ارائه تسهيلات بانکي ومناسب و ارزان و آسان
- ايجاد شبکه ها و مراکز تحقيقات کاربردي و ارائه مستمر طرح ها و راهکارهاي مناسب
- ايجاد بسترهاي مناسب براي افزايش مشارکت زنان در توسعه صنايع دستي
- برگزاري نمايشگاه هاي خارجي، ملي، منطقه اي ، استاني در طول برنامه چهارم توسعه
- تلاش در جهت برقراري پوشش بيمه اي لازم براي کليه صنعتگران صنايع دستي
- استفاده از فن آوري روز در توليد صنايع دستي اصالت هاي هنري وملي
- تکميل و توسعه و به روز کردن بانک جامع اطلاعات صنايع دستي
- مصرفي و ترويج صنايع دستي با بهره گيري از امکانات و دستگاه هاي دولتي
- اشاعه فرهنگ استفاده از صنايع دستي در زندگي با شيوه ي تبليغاني موثر
- سياست گذاري، برنامه ريزي و نظارت در زمينه حفظ ، احياء و ترويج و توسعه کمي و بهبود کيفي
- حمايت وهدايت و استفاده از امکانات نيروي انساني موجود در اين بخش
- مشارکت در همايش ها و سمينارهاي ملي و جشنواره هاي صنايع دستي
- برنامه ريزي در جهت ايجاد بازارچه هاي صنايع دستي توسط مردم در دروستاها و شهرها
- ايجاد و راه اندازي خوشه هاي صنايع دستي در جهت ساماندهي کارگاه هاي توليدي پراکنده در روستا و شهرها
- ايجاد بستر هاي لازم به منظور برقراري ارتباط موثر ميان دانشگاه ها ومراکز علمي و تحقيقاتي کشور با توليد کنندگان صنايع دستي
- بکار بستن ابزار لازم جهت معرفی و شناساندن صنایع دستی ایران به سایر کشورها
- راه اندازی وبسایتهای انگلیسی زبان مربوط به حوزه صنایع دستی برای خارجیان جهت معرفی و ارائه مشخصات و جزئیات تولید انواع محصولات صنایع دستی در ایران.
خدا رحمت كنند جهاد اقتصادي را : و خدا لعنت كنند افرادي كه جهاد اقتصادي كه اصل محور توسعه كشور بوده را به حاشيه برده و سپس به فراموشي سپردنند جهاد اقتصادي ايست كه فرايند آن نشان دهنده اقتدار ملي و قدرت علمي صنعتي را در پي دارد . ما بايد جهاد اقتصادي از داخل به خارج از كشور (به جهان) بسازيم آنهم بدست هر ايراني به محوريت وزير صادرات محقق ميگردد . ولاغير (مسئولين اگر ناتوانيد شهامت داشته باشيد و كمك بگيريد ) 
