دمشق توان عبور از بحران داخلی را دارد

خبرگزاری مهر:

در بخش دیگری از نشست بررسی تحولات سوریه، کارشناسان به تشریح آینده این تحولات پرداختند. دکتر "محمد صالح صدقیان" رئیس مرکز عربی پژوهشهای ایران در این مورد گفت : نقشه سیاسی مردمی و حزبی در سوریه واضح نیست، به این دلیل که  سوری ها حدود 40 سال حافظ اسد و بشار اسد را دیده و بیش از یک نسل از مردم این کشور تنها حزب بعث و اسد پدر و پسر را مشاهده کرده اند طوری که عقیده به ادامه حضور اسدها در قدرت تا ابد عقیده رایجی در این کشور است.

وی با بیان اینکه گروههای معارض در داخل سوریه پرشمار نیستند، افزود: در حال حاضر فقط یک گروه به نام "اعلان دمشق" داریم که مخالف نظام هستند و در داخل سوریه زندگی می کنند. اینها که تعدادشان حدود 25 نفر است قبلا یا در داخل نظام بوده اند و یا روشنفکر هستند و نقش معارض را دارند. در حال حاضر نیز دمشق کانالی برای مذاکره با آنها باز کرده است، اما با مخالفانی که در خارج از کشور هستند رابطه ای شکل نگرفته است.

رئیس دفتر تلویزیون کویت در تهران ادعای دولت سوریه در مورد حمله افراد مسلح به نیروهای امنیتی را رد کرد و اظهار داشت : من بعید می دانم گروههای مسلح به عنوان واقعی وجود داشته باشند چون دستگاه امنیتی در سوریه بسیار قوی است و بعید است که تشکیلاتی خارج از سیستم بتواند گروه نظامی تشکیل دهد.

وی احتمال دست داشتن عربستان در این مسئله را نیز بسیار کم دانست و افزود: عربستان حداکثر می تواند پول بدهد، اما بعید است بتواند سلاح وارد این کشور کند. دستگاه امنیتی سوریه اجازه نمی دهد یک نفر از مرزهای این کشور سلاح وارد کشور کند، اما این افراد چگونه کشته شده اند؟ من فکر می کنم خود نظام در این میان بازی می کند و افراد خودش را می کشد، برای اینکه موضوعیتی برای خودش درست کند.

صدقیان یادآور شد : اینکه هر روز تعداد دیگری از نیروهای امنیتی کشته می شوند غیرعادی است، این اتفاق با ذات حزب بعث همخوانی دارد و نمونه های فراوانی از آن در عراق و سوریه دیده شده است. من با بعثی ها زندگی کرده ام و ماهیت آنها را می شناسم، حزب بعث فقط به دنبال بقای خود است و برایش فرقی ندارد که این بقا چه هزینه ای داشته باشد. نمونه ای از این اقدام بعثی ها در جنگ آمریکا و عراق ذکر می کنم، در بحبوحه جنگ، بعثی ها عمدا از روی هتل محل اقامت خبرنگاران اقدام به شلیک موشک به سوی آمریکاییها کردند که با این اقدام، آمریکاییها هم این ساختمان را هدف قرار دادند، وضع سوریه نیز اینگونه است.

به گفته وی در حال حاضر اوضاع این کشور خوب نیست و آمریکا و اسرائیل خیلی روی آینده نامعلوم سوریه کار می کنند.
با این حال مسلم است که علوی ها به سادگی حکومت را از دست نمی دهند.

این کارشناس مسائل سیاسی درباره آینده تحولات کنونی سوریه گفت : در این مورد دو سناریو وجود دارد، یا جنگ داخلی یا تجزیه سوریه به سه قسمت چون حزب بعث، الگوی عراق را دیده است، اکنون یا سرنوشت اسد مانند صدام می شود یا اینکه مقاومت می کند. امروز پس از شکست رژیم صدام، اعضای سابق دستگاه امنیتی عراق هم در سوریه هستند و سرنوشت آنها درس عبرتی برای سوری ها است به همین دلیل انگیزه برای بقا در علوی ها بیشتر شده است.
 
اکنون وضعیت سوریه پیچیده شده و حتی اگر انتخابات آزاد با مشارکت همه احزاب و با نظارت بین المللی برگزار شود تضمینی نیست که این اعتراضات تمام شود و مردم آن را بپذیرند.

صدقیان

وی افزود: موضوع دیگر اینکه سوریه نباید به دست فرصت طلبانی مانند اسرائیل و ترکیه فرصت بدهد. ترکها از پیش آماده استقبال از پناهندگان سوری بودند. در مورد سوریه احتمالات زیادی مطرح است، از جمله اینکه احتمال مداخله غرب در سوریه و گزینه نظامی وجود دارد به همین دلیل می گویم که وضعیت این کشور در حال حاضر خطرناک است. همچنین موضوعی که در آینده تحولات سوریه موثر است موضع اتحادیه عرب و اعضای شاخص آن مثل عربستان است.
 
صدقیان بیان داشت : با این حال در صورت اجرای تغییرات در سوریه امکان بهبود شرایط وجود دارد. در این رابطه سخنان رئیس جمهوری ترکیه در مورد سخنرانی بشار اسد قابل توجه است. وی 6 ساعت پس از این سخنرانی در یک مصاحبه ای گفت : وعده های اسد کافی نیست، من دوست داشتم که وی در سخنانش از برگزاری انتخابات آزاد با نظارت بین المللی و قانون احزاب صحبت می کرد. با این حال اکنون وضعیت سوریه پیچیده شده است یعنی حتی اگر در نظر بگیریم که انتخابات آزاد با مشارکت همه احزاب در آن و نظارت بین المللی برگزار شود تضمینی نیست که این اعتراضات تمام شود و مردم سوریه آن را بپذیرند.
 
نپرداختن به مسئله سوریه توسط رسانه های ایران، موضوعی بود که مورد انتقاد این کارشناس قرار گرفت. وی در این مورد اظهار داشت : رسانه های ما به سوریه نمی پردازند حتی مطالب مثبت را پوشش نمی دهند. در حالی که رسانه های خود سوریه و مقامات این کشور بر لزوم انجام تغییرات اذعان دارند، باید بدانیم که پرداختن به سوریه و تحولات این کشور بد نیست. ملت سوریه مطالباتی دارد که به حق هم هست به همین دلیل رسانه های ایران باید به این موضوع بپردازند. متاسفانه در اطلاع رسانی رسانه های گروهی ایران در مورد سوریه خلاء وجود دارد و این یک نقطه ضعف است.
 
"حسین هواسی" دیگر کارشناس شرکت کننده در نشست بررسی تحولات سوریه در پاسخ به موضوعات مطرح شده از سوی دکتر صدقیان ضمن رد این ادعا گفت : این مسئله هنوز به اثبات نرسیده، اما اگر دولت سوریه خود اقدام به کشتن نیروهای امنیتی اش کند، می توان مدعی شد که این کشور به وضعیت انتحار سیاسی رسیده است.
 
وی افزود: این اقدام در حالتی انجام می شود که نظام به بن بست رسیده باشد یعنی نظام هیچ گزینه جایگزین مثبت و امیدوار کننده ای نمی بیند و دست به انتحار سیاسی می زند، پس کشته شدن نیروهای خودی در بن بستهای سیاسی سنگین صورت می گیرد. وقتی هم صحبت از کشته شدن نیروهای نظامی سوریه به دست نظام این کشور مطرح می شود باید به دنبال یافتن ویژگیهای چنین نظامی باشیم. من فکر نمی کنم بن بست سنگینی در سوریه پیش آمده باشد.
 
چرا نسخه سوریه در آنکارا نوشته شود؟ یعنی راه حل تحولات سوریه در دستان سیاستمداران ترکیه ای است؟ این موضوعی است که جای بحث دارد.
 
هواسی ادامه داد: از طرف دیگر اکنون دوره اطلاع رسانی است و نمی توان هیچ مسئله ای را کتمان کرد. خبرهایی که اکنون از سوریه منتشر می شود از کجا می آید؟ این تعداد اخباری که بیرون می آید از کجا است؟ پس اگر مسائلی اینگونه هم باشد قطعا نشت می کند، مطمئنا اگر تصمیمی از سوی دمشق گرفته شده باشد، فاش می شود و این اتفاق هم از چشم رسانه ها به دور نمی ماند، در آن صورت آبرویی نظام سوریه می رود حتی بین خودشان و تمام همپیمانانش، آبرویش را از دست می دهد. چون این مسئله به ذهن آنان خطور می کند که نفر بعدی من خواهم بود و با این تفکر دیگر کسی از نظام حمایت نمی کند، به همین دلیل من معتقدم که هیچ وقت چنین اتفاقی نیفتاده است.

این کارشناس مسائل استراتژیک در مورد گزینه برگزاری انتخابات آزاد تحت نظارت بین المللی در سوریه مورد اشاره مقامات ترک اظهار داشت : باید بگویم که طراحان این مسئله به دنبال دادن امتیاز به عده ای خاص هستند، این تز سیاسی در سوریه از کسی یا از نگاه خاصی حمایت می کند، نظارت بین المللی یعنی چه؟ یعنی حاکمیتی وجود ندارد، کشورهایی که از نظر سیاسی ضعیف هستند تن به نظارت بین المللی می دهند، انتخابات عراق، جدا شدن جنوب سودان و نمونه های دیگری در چنین شرایطی صورت گرفت. این اجباری است که تنها کشورهای پیرامونی و ضعیف تن به آن می دهند. بعد هم چرا نسخه سوریه در آنکارا نوشته شود؟ یعنی راه حل تحولات سوریه در دستان سیاستمداران ترکیه ای است؟ این هم موضوعی است که جای بحث دارد و باید به آن پرداخته شود.
 
 
"حسن هانی زاده" کارشناس مسائل خاورمیانه نیز در ادامه این بحث تحلیل خود از آینده تحولات سوریه را اینگونه بیان کرد: غرب به دنبال خارج کردن اسد از قدرت است یعنی می خواهند آن قدر ضعیفش کند که خواسته هایش را اجرا کند مثل صدام بعد از جنگ کویت، صدام بعد از سال 1991 به عنوان یک حکمران مفلوک و بی خاصیت در قفس بود و هر امتیازی غربیها می خواستند به آنها می داد. این گزینه در مورد بشار اسد هم دنبال می شود. غربیها الان خیلی دنبال کنار رفتن اسد نیستند. اگر بتوانند خواسته خود را عملی کنند چند گزینه را از اسد می خواهند یکی امضای قرارداد با اسرائیل است، دیگری قطع ارتباط وی با حزب الله لبنان و گروههای مقاومت اسلامی است، بعد این اقدامات موضوع انتخابات آزاد و گرفتن قدرت از حزب بعث و این مسائل را مطرح می کنند.

وی افزود: آنها به دنبال ساقط کردن اسد نیستند چون گزینه ای بهتر از او ندارند. آمریکاییها از اخوان المسلمین حذر می کنند و معتقدند اینها دو چهره دارند و چهره دین گرایی که در ظاهر نشان می دهند با آنچه واقعا هستند تفاوت دارد. به نظر واشنگتن اخوانی ها ظاهرا آدمهایی لیبرالی می آیند که دم از انتخابات آزاد و رابطه با غرب می زنند، اما در نهایت همه شان به بن لان ختم می شوند. آمریکا هیچ کدام از گروههایی را که صفت اسلامی دارد قبول ندارد.

مردم سوریه به تنهایی قادر به تغییر نظام نیستند و برای این کار نیاز به یک عامل خارجی دارند اما می توان به تغییر شرایط کنونی به مرور زمان امیدوار بود یعنی چهره هایی لیبرال در خود نظام بر سر کار بیایند و بتوانند نظر معترضان را جلب کنند.

حسن هانی زاده

هانی زاده گزینه کودتا را هم در مورد نظام سوریه مردود دانست و گفت : در حال حاضر تمام بدنه ارتش در دست علوی ها است. سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی را هم علوی ها می گردانند. بنا بر این گزینه کودتا وجود ندارد. می ماند گزینه دخالت نظامی که این هم نشدنی است. چون هزینه اش برای غرب سنگین است و از طرفی هم در صورت وقوع درگیری در این کشور اوضاع منطقه به هم می ریزد، وضعیت برای اسرائیل دشوار می شود و حزب الله می تواند از این فضا استفاده کند. دسترسی حزب الله به سلاح و موشکهای دوربرد که در چنین حالتی به راحتی می تواند انجام شود، باعث وحشت آنها می شود چون کافی است حزب الله چند موشک به تل آویو بزند. بنا بر این به نظر می رسد که گزینه مناسبی که اینها دارند تنها این است که نظام فعلی را فلج کنند، نگاهش دارند و بعدها هر چه خواستند از آن مطالبه کنند.

وی در پاسخ به این سئوال که آیا معترضان داخلی می توانند کاری از پیش ببرند یا خیر اظهار داشت : این پاسخ را باید در تحولات منطقه یافت. نمونه ای از این مسئله در لیبی دیده می شود که با گذشت چند ماه از جنگ داخلی، معترضان نتوانسته اند به پیروزی برسند، با اینکه حتی ناتو به کمک آنها آمده است. این در حالی است که جمعیت سوریه چهار برابر لیبی است و وضعیت آن متفاوت تر است. به همین دلیل واضح است که بدون کمک نیروی خارجی نمی توان دست به تغییر در نظام کشوری مثل سوریه زد. در مورد سقوط مبارک و بن علی باید گفت پشت سر تغییرات دو کشور تونس و مصر، آمریکا بود، در مصر مبارک را کنار گذاشتند و عمر سلیمان به عنوان جانشین وی معرفی شد، بعد از مقاومت معترضان، شورای نظامی جای آنها را گرفت می بینیم که هیچ تغییری در مصر روی نداد. الان هم می گویند انتخاباتی برگزار می کنیم، اما در اصل تغییری در این کشورها صورت نگرفت.

به اعتقاد هانی زاده، قدرتهای خارجی می کوشند تا جای ممکن از تغییر نظامهای مورد نظر خود حمایت کنند و اگر وضع را برخلاف خواسته خود ببینند سریع دست به کار شده و جایگزینی پیدا می کنند به همین دلیل باید گفت این انقلابها نیمه کاره است و مردم هم در همین حد راضی هستند. در مورد سوریه نیز تغییر بدون دخالت خارجی نمی تواند کارساز باشد، مردم سوریه به تنهایی قادر به تغییر نظام این کشور نیستند و برای این کار نیاز به یک عامل خارجی دارند، اما می توان به تغییر شرایط کنونی به مرور زمان امیدوار بود یعنی چهره هایی لیبرال در خود نظام بر سر کار بیایند و بتوانند نظر معترضان را جلب کنند.
 

در ادامه "حسین هواسی" در تحلیل آینده تحولات سوریه گفت : وضع حمل تحولات سوریه نباید با سزارین و دخالت خارجی انجام شود. بهتر است مدیریت تحولات سوریه را خود سوریها به دست گیرند. این کار انجام نمی شود مگر اینکه نظام سوریه نظر مردم را مستقیما دریافت کند و تغییرات را در دستور کار قرار دهد و پیش ببرد. به نظر می رسد با نخبه گرایی قومیتی یا جناحی وضعیت فعلی برای سوریه حل نشود.

وضع حمل تحولات سوریه نباید با سزارین انجام شود. بهتر است مدیریت تحولات سوریه را خود سوریها به دست گیرند یعنی نظام سوریه نظر مردم را مستقیما دریافت کند و تغییرات را در دستور کار قرار دهد.

حسین هواسی

وی افزود: در مورد آینده سوریه باید گفت گزینه های روی میز برای سوریه از یک وزن برخوردارند، ممکن است شب شود در حالی که وضعیت به گونه ای است و صبح شود در حالی که وضعیت به طور کلی متفاوت است، یعنی نمی توان یک نگاه با ثباتی در مورد این کشور داشت. اگر وضعیت به همین منوال پیش برود چون تحولات سریع در این کشور امکان وقوع دارد.

من فکر می کنم اگر بشار اسد تغییرات را به گونه ای انجام دهد که مردم راضی شوند، یعنی تا جایی که امکان دارد تغییرات را متمرکز و قانع کننده انجام دهند، می تواند کشور را از این وضعیت نجات دهد.

کارشناس مسائل استراتژیک در مورد موضع مردم سوریه نیز اظهار داشت : اکثریت خاموش در انتظار این است که کفه به سمت کدام جناح سنگینی می کند. نظام هم باید این مسئله را متوجه شود، همچنانکه این موضوع را دریافته است. دمشق باید به خواسته های مشروع مردم پاسخ دهد. اگر اصلاحات بتواند روند مردم سالاری را بهبود بخشد، خود سوری ها باید این را حمایت و اداره کنند. در این صورت می توان به بهبود وضعیت این کشور امیدوار بود.