بازگشت روزنامه‌نگاران مهاجر

محمد جعفر محمدزاده، معاون امور مطبوعاتی در گفت‌وگوی  با ماهنامه مدیریت ارتباطات گفت: یقین دارم كه دستگاه‌هاي امنيتي به بازگشت روزنامه‌نگاران مهاجركمك خواهند كرد. بخشی از این گفت‌وگوی مهم را می‌خوانید:

· اجازه دهید به مسائل و حقوق صنفی روزنامه‌نگاران هم بپردازیم. شما عضو انجمن صنفي بوديد؟

بله، من رييس خانه مطبوعات بودم.

· انجمن صنفي روزنامه‌نگاران را می‌گویم.

خانه مطبوعات.

· شما عضو انجمن صنفي روزنامه‌نگاران كه دفترش بسته شد بودید؟

نخير.

· ببیند فکر کنم آن انجمن حدود 3500 عضو داشت. درست است؟

آنجا کار سیاسی می‌کردند.

· اما تعداد زیادی از اعضا فقط برای رتق‌ و فتق‌ امور صنفی‌شان عضو شده بودند. حالا اگر در لایه‌های مدیریتی آنجا کار صنفی انجام نشده، باید رسیدگی شود. منظور من آن بخشی از اعضاء هستند که با بسته شدن آنجا، ناامیدند که مرجعی حقوقشان را پیگیری کند.

من ضرورتاً می‌گویم تشکل‌های صنفی باید وجود داشته باشد. اگر هست باید تقویت شوند و اگر نیست باید ایجاد کنیم. من که نماینده دولت هستم، امکان اینکه بتوانم به مشکلات صنفی رسیدگی کنم را ندارم اما می‌توانیم حمایت کنیم. الان خانه مطبوعات راه‌اندازی شده است. خب، خانه مطبوعات چه ویژگی‌ای دارد؟ خانه باید سرای امنی باشد. خانه مطبوعات باید جایی باشد که اعضایش احساس امنیت کنند.

· چرا تعداد اعضای انجمن‌های دیگری که به موازات یا پس از انجمن صنفی روزنامه‌نگاران فعالیت می‌کنند، کم است؟

تعاونی مطبوعات 1300 عضو دارد.

· آنها مدیران مسؤول هستند. ما بحث روزنامه‌نگاران را داریم.

من کاری به اسامی تشکل‌ها ندارم. هر تشکلی که بیاید به میدان و ما احساس کنیم که می‌خواهد مشکلات صنفی اهالی مطبوعات را بر طرف کند، مخلصش هم هستیم؛ برود مشکلات بیمه و مسکن و حقوق روزنامه‌نگاران را حل کند، خانه امنی باشد و همان افراط ‌‌و تفریط‌هایی که عرض کردم را نداشته باشد. افراط ‌و‌ تفریط‌ها خیلی از امکانات و استحقاق‌های ما را می‌گیرد. وقتی در یک تشکل صنفی به جای پرداختن به موضوعات و مشکلات صنفی به مسائل سیاسی پرداخته شود، یعنی یک‌جور افراط، یعنی از حد خود فراتر رفتن و نهایتش منجر به رکود می‌شود. من ضرورت تشکل‌های صنفی را حتماً احساس می‌کنم و برای همین هم بود که مشاور در تشکل‌های صنفی انتخاب و یکی از اهالی مطبوعات را به عنوان مشاور خودم در تشکل‌های صنفی معرفی کردم.

· شما قبول دارید که جای انجمنی شبیه به انجمن صنفی روزنامه‌نگاران که با حدود 3500 عضو در واقع قوی‌ترین تشکل صنفی محسوب می شد، خالیست؟

من می‌گویم جای یک تشکل صنفی که بتواند مشکلات صنفی روزنامه‌نگاران را رفع و رجوع کند، حتماً در کشور خالیست.

· لازمه حمایت شما هم اینست که به هیچ عنوان سیاسی نباشند.

نه اینکه به هیچ عنوان سیاسی نباشند. اهل افراط نباشند. بالاخره یک انجمن صنفی ممکن است دور هم جمع شوند و 2یا 3 هزار نفر تصمیم بگیرند که یک موضع‌گیری معتدل سیاسی داشته باشند؛ مثل همه اقشار، مثل اصناف دیگر. بحثم اینست که دچار افراط نشوند.

· آقای محمدزاده! حرف‌های خوبی می‌زنید اما به نظر می‌رسد الان فضا یخ زده‌تر از آن است که شما تصور کنید می‌شود...

الان، احساس مي‌كنم فضاي مطبوعاتي كشور به من كمك مي‌كند و از اين بابت ممنون هستم. فرصت مي‌دهند كه من برنامه‌هایم را پيش ببرم. درست است که نگاه من دولتي است؛ من، معاون مطبوعاتي وزير هستم اما خودم را نماينده مطبوعات در دولت مي‌دانم تا نماينده دولت در مطبوعات. بارها گفته‌ام، من اينجا نماينده خبرنگاران و روزنامه‌نگاران هستم و اگر اين باور ايجاد شود، من و همكارانم مي‌توانيم اين فضا و اين يخي كه به‌وجود آمده را بشكنيم.

· چرا کار به اینجا رسید؟

شايد روش‌ها غلط بوده است. من روي نيت‌ها هيچ بحثي ندارم. ممكن است روش‌ها مطلوب اهالي رسانه نبوده است و آن چيزي هم كه به بنده كمك مي‌كند اين است كه من از جنس اهالي همين كار هستم، يعني خودم يك رسانه‌اي هستم. در نشريات كوچك وبزرگ كار كرده‌ام. در مناصب سياسي و مسؤوليت‌هايي كه داشتم هم کارم در همين زمینه بوده است. من با جنس كار آشنا هستم و جرأت و جسارت اين را دارم كه اظهار نظر كنم و چون اظهارنظر مي‌كنم مخاطب من كه مطبوعاتي‌ها هستند متوجه مي‌شوند اين حرف از جنس آنهاست.

· بخشي از اين فضاي يخ‌زده كه شما اشاره كرديد به دلیل همان برخوردهاي سليقه‌اي و افراط و تفريط‌هاست.

من مي‌گویم ممكن است روش‌ها غلط بوده باشد.

· آن شرايط باعث شده حقوق برخی مطبوعات ضايع شود. اگر آن احقاق حقوق ميسر شود، ممكن است اين فضاي يخ زده زودتر از بين رود.

اولاً من وظيفه دارم خودم حقوق هيچ كس را ضايع نكنم و بايد حقوق جامعه را رعايت كنم، يعني هم حقوق روزنامه‌نگاران و هم حقوق مربوط به فضاي فرهنگي جامعه را بايد منظر داشته باشم. اگر حقوقي هم ضايع شده باشد تلاشم را برای احقاق آن حقوق مي‌كنم. بنابراين مهم اين است اعتماد ايجاد شود كه معاونت مطبوعاتي واقعاً براي مطبوعات كار می‌كند و حسن نيت هم دارد.

· پرونده مطبوعاتي كه با رأي هيأت نظارت بسته شدند را شما بررسي كرده‌ايد؟

بخشي را ملاحظه كرده‌ام.

· چند درصد احساس مي‌كنيد امكان شکستن آراء وجود دارد؟

در همين مدت گاهي اوقات مديران مسؤولي پيش من آمده‌اند كه نشريه‌ آنها لغو امتیاز شده و خواسته‌اند كمك كنم. من توصيه‌ام اين بوده است كه از مسير قانوني پيگيري كنند و حتماً اگر از مسير قانوني باشد، من معاون مطبوعاتي كه مي‌توانم يكسري از مسائل را هماهنگ كنم، قطعاً اين هماهنگي را صورت مي‌دهم؛ بويژه آنجايي كه احساس كنم حقي ضايع شده، حتماً دنبال اين مسأله خواهم بود. روزي از من درباره توقيف نشريات سؤال كردند. گفتم هيچ‌كس از توقيف خوشش نمي‌آید و چون امر ناخوشايندي است، بايد تلاش كنيم اين امر اتفاق نيافتد.

· چه كسي بايد تلاش كند؟

كسي كه مدير مسؤول است، كسي كه مي‌نويسد، سردبير و دبير سرويس، كسي كه نظارت مي‌كند، مديران اجرايي در كشور. حالا هركدام نقشي دارند. من روزنامه‌نگار بايد حواسم باشد تهمت نزنم، افترا نبندم و دروغ ننويسم. مديرمسؤول بايد تلاش كند فضاي اخلاقي بر رسانه‌اش حاكم باشد.

مسؤولي كه از او انتقاد مي‌شود بايد سعة صدر داشته باشد و خيلي زود برافروخته نشود. وقتي انتقادي مطرح مي‌شود، فكر نكنيم انتقاد، مخالفت يا دشمني است. اگر انتقاد را از يك نشريه بگيريم ديگر چيزي از آن نمي‌ماند. انتقاد جان يك نشريه است.

روح يك نشريه، انتقاد است اما انتقاد همراه با انصاف. بنابراين آن کسی که مورد نقد منصفانه قرار می‌گیرد باید سعة صدر و قدرت تحمل خود را بيشتر كند و آن کسی كه نظارت مي‌كند با چشم باز بر مبناي موازين قانوني نظارت کرده و تحت فشار نباشد؛ براساس آگاهي از فضاي مطبوعات و شناخت از جامعه رسانه‌اي نظارت کند.

رعایت این موارد باعث مي‌شود فضاي سالمي داشته باشيم. اگر يك نشريه تعطيل شود، اولين آسيب براي مردم است، زیرا ما مردم را از يك فضاي اطلاع‌رساني محروم كرده‌ايم. بنابراين در حق مردم ظلم می‌شود. حالا اين ظلم را چه كسي نبايد بكند؟ همه، همه دست‌اندركاران، يعني از وزارت ارشاد و هيأت نظارت گرفته تا مديرمسؤول و نويسنده نبايد در حق مردم ظلم كنيم.

· آمار مشخصی از روزنامه‌نگارانی که در این دو سال از کشور خارج شده‌اند دارید؟

نه، من آماري ندارم.

· گفته می‌شود 450 نفر از روزنامه‌نگاران کشور را ترک کرده‌اند.

نمی‌دانم این آمار تا چه حد صحت دارد، چون در داخل كشور تعريف درستي از روزنامه‌نگار و خبرنگار نداریم. بعضی‌ها كسي را كه يك وبلاگ شخصي داشته و مطالبی را منتشر می‌کرده، روزنامه‌نگار می‌دانند. نمي‌توانم بگویم اين آمار صحيح است يا خير. البته در اینكه اين آمارها با نگاه مخالف منتشر می‌شود، شك ندارم. این کار را می‌کنند تا به عنوان يك اهرم فشار عليه كشور استفاده كنند.

· به هر حال قبول دارید که عده‌ای خارج شده‌اند؟

بله.

· به نظر می‌رسد اگر يك روزنامه‌نگار هم از كشور خارج شده باشد، زياد است. اگر روزنامه‌نگاری بخواهد برگردد، چگونه می‌تواند؟

در كشور تصميم‌گيرنده اين مسأله وزارت ارشاد نيست ولي در آن بخش كه مربوط به اختيارات ماست، حتماً كمك مي‌كنيم. در عین حال مي‌دانيد که دستگاه‌هاي امنيتي و سياسي كشور ممكن است نظراتي داشته باشند ولي حتماً ما كمك مي‌كنيم. اين نگاه در كشور حاكم است که نبايد بچه‌هاي ما ازكشور خارج شوند.

ما بايد تلاش كنيم كسي ازكشور خارج نشود. اگر كسي از ايران براي افزايش معلومات و براي تحصيل خارج شد كه نتيجه آن به داخل كشور برگردد؛ من به اين معتقد هستم، در غیر اینصورت، بخش اندكي از موضوع به حوزه وزارت ارشاد برمي‌گردد اما من یقین دارم كه دستگاه‌هاي امنيتي هم كمك خواهند كرد اشخاص برگردند، كما اينكه اعلام هم شده است هر ايراني در هر جا كه هست براي ورودش به داخل كشور هيچ مشكلي نبايد باشد به شرط اينكه جرم خاصی نداشته باشد.

· آن سعه صدر که فرمودید باید مسؤولان داشته باشند اینجا هم کارساز است؟

بله. سعه صدر همين است. ما به جواني كه ممكن است يك موضع‌گيري نرم هم كرده باشد نبايد خيلي سخت بگيريم. او هم انسان است و انسان در طول روزگار در حال تغيير است. ممكن است عوض شود يا ممكن است ديدگاهش درطول روزگار تغییر کرده باشد یا تغییر کند.



شماره سیزدهم ماهنامه مدیریت ارتباطات را می‌توانید به قیمت 3000 تومان از کیوسک‌های مطبوعاتی تهیه فرمایید.برای اشتراک و آگاهی از آخرین مطالب منتشر شده در ماهنامه می‌توانید به وب‌سایت www.cmmagazine.ir مراجعه کنید.

وی در این مصاحبه از وضعیت آزادی بیان در رسانه‌ها، آموزش و بیمه خبرنگاران، بحران کپی مطالب و کمبود تولید مطلب جدید در رسانه‌ها، انجمن صنفی روزنامه‌نگاران و سیاسی‌کاری آنها، شرط حمایت از انجمن‌های مطبوعاتی، سیاست‌های این معاونت برای کاهش صف‌های صدور مجوز انتشار مطبوعات، بین‌المللی شدن رسانه‌ها و حضور خبرنگار مستقر آنها در خارج از کشور، شناسنامه‌دار شدن سایت‌ها، یارانه پرداختی به مطبوعات و... سخن گفته است.