خبرنگاری که بحرین را از ایران جدا کرد

بولتن نیوز : همايون كه در پي گذراندن يك دوره آموزشي در هاروارد و بازگشت به ايران، مفتخر به ديدار با اميرعباس هويدا و اسدالله علم، نخست‎وزير و وزير دربار شاهنشاهي شده بود، اندك‎اندك به كمك چهره‎‎هاي آشنايي چون علينقي عاليخاني و دوستان ناآشناي ديگر، به مراكز تصميم‎گيري سياسي در كانون قدرت نزديك شد.

همايون از فرصت به‎دست آمده نهايت بهره را برد و تحليل‎‎هاي سياسي و بين‎المللي‎اش را با نوشتن نامه‎‎هايي به دولتمردان نظام ارائه كرد. ميان اسناد بازيافته از داريوش همايون، گزارش مبسوط او در تاريخ 23 بهمن 1345 كه در آن اميرعباس هويدا را مخاطب قرار داده، بيش از همه جلب توجه مي‎كند. همايون در گزارش مشروح خود، به موضوعات متنوعي از جمله سياست خارجي شاه، اتخاذ سياست تشنج‎زدايي درباره شوروي، برقراري روابط نزديك با اروپاي شرقي، گسترش روابط مودت‎آميز با همسايگان به‎ويژه افغانستان، عراق، پاكستان و شيخ‎نشين‎‎هاي حاشيه جنوبي خليج‎فارس و ضرورت همكاري نزديك با تركيه اشاره مي‎كند. همچنين همايون با اشاره به اوضاع حساس منطقه استراتژيك خليج‎فارس، تزلزل موقعيت انگلستان و عقب‎نشيني آشكار آنان از اين منطقه، به خطر ناصريسم كه به‎سان تهديد فزاينده‎اي، مانع پيشبرد مقاصد ايران شاهنشاهي است پرداخته و آن را مغاير با نقشي مي‎داند كه ايران باثبات سياسي مي‎تواند در حفظ امنيت منطقه ايفا كند.

اما موضوع اساسي و محوري كه در نامه همايون به آن اشاره شده، «بحرين» است. به‎زعم وي، پافشاري ايران بر ادعاي مالكيتش بر بحرين بيهوده است. از منظر همايون، بحرين براي ايران چيزي جز ايجاد نارضايتي سياسي و اجتماعي ندارد و بايد در پي راه‎حلي آبرومندانه بود تا اين ماجرا با كمترين هياهو و جار و جنجال فيصله يابد. به باور همايون، ادعاي بيهوده مالكيت بر بحرين به انزواي ايران انجاميده و همدردي ما با كشور‎هايي مثل تركيه و پاكستان در اتفاق‎‎هايي نظير قبرس و كشمير و درك مواضع آنان نيز دردي را دوا نكرده است. همايون با قاطعيت اعلام مي‎كند كه بحرين متعلق به ايران نيست و بايد دست از ادعا‎هاي خود برداريم، چون ادامه‎ اين وضع براي‎مان زيانبار است. از ديد نگارنده نامه، مي‎بايست در برابر تغيير اين سياست، از شيخ بحرين و عملا از انگلستان، امتياز‎هاي سودمندي گرفته شود كه اين امر معامله با استعمارگر پير را مي‎طلبد. از اين‎رو همايون داشتن طرح و برنامه براي گفت‎وگو و آماده‎كردن فضا و زمينه‎سازي ذهني، براي تغيير سمت‎گيري افكار عمومي را ضروري مي‎داند. وي در پايان، زبان به ستايش از جسارت و روشن‎بيني اعليحضرت شاهنشاه در عرصه بين‎المللي گشوده و آن را در قبال جدايي بحرين ناچيز مي‎شمرد. بدين‎گونه زمينه‎‎هاي ذهني جدايي بحرين از ايران فراهم شد.

يكشنبه 9 فروردين 1349، نمايندگان مجلس شوراي ملي با بر‎هم زدن تعطيلات نوروزي، براي استماع گزارش مهم اردشير زاهدي، وزير امورخارجه، درباره‎ تصميم دولت در خصوص تعيين سرنوشت استقلال بحرين از رهگذر برگزاري همه‎پرسي به مجلس آمدند. مجلس ساعت 9:15 دقيقه صبح به رياست عبدالله رياضي، تشكيل جلسه داد. سخنان وزير امورخارجه بسيار موجز بود. پس از آن سه تن از نمايندگان ديدگاه‎‎هاي خود را بيان كردند و سرانجام پس از 55 دقيقه، ختم نشست فوق‎العاده مجلس شوراي ملي، رأس ساعت 10:10 دقيقه اعلام شد و نمايندگان تا 27 فروردين‎، به ادامه‎ گلگشت عيد بازگشتند. بدين‎گونه بحرين در يك مجلس فرمايشي از ايران جدا شده و غزل خداحافظي با بحرين اين‎گونه خوانده شد

داريوش همايون فرزند نورالله، سال 1307 در تهران به دنيا آمد. تحصيلات خود را در دبستان‎‎هاي فيروز بهرام و ابن سينا و دوره متوسطه را در دبيرستان‎‎هاي البرز و دارايي به پايان رساند. ديپلم گرفت و در وزارت دارايي استخدام شد و بعد‎ها دوره ليسانس و دكتراي حقوق را در دانشگاه تهران گذراند. آغاز جنگ جهاني دوم و اشغال ايران در سال 1320، مصادف با شروع فعاليت‎‎هاي سياسي او بود. از سال 1321 وارد دسته‎‎هاي كوچك جوانان تندرو ناسيوناليست شد. چهار سال بعد به «انجمن» رفت كه يكي از اهداف مهم آن، فعاليت‎‎هاي شبه نظامي بود. در يكي از عمليات‎‎ها كه مي‎خواستند از كمپ آمريكايي‎‎ها نارنجك و مين بدزدند، بر اثر انفجار مين مجروح شده و پايش آسيب ديد.

سال 1328 با تأسيس انجمن هنري «جام جم»، به عضويت آن در آمد و روزنامه‎نگاري را با انتشار مقاله‎‎هايي در مجله «جام جم» آغاز كرد. داريوش همايون در حزب ملت ايران، حزب پان‎ايرانيسم و حزب سوسياليست ملي كارگران ايران (سومكا) هم عضو بود. سال 1331 در بدو ورود به حزب «سومكا»، عضو سازمان گروه جاويدان شد كه گارد ويژه رهبر حزب بود. به اتهام حمله به مكان‎‎هاي وابسته به حزب توده، بر هم زدن نظم عمومي و اغتشاش، سه ماه و نيم زنداني شد و در همين سال در تظاهرات هواداران شاه عليه دكتر محمد مصدق، دستگير و ارديبهشت سال بعد از زندان آزاد شد.

سال 1334 در حالي‎كه كارمند وزارت دارايي بود، ضمن تصدي سمت بازرسي عالي وزارت اقتصاد، كار خود را در روزنامه اطلاعات نيز به‎عنوان مصحح و مترجم سرويس خارجي (بين‎الملل)، آغاز كرد.

در همين ايام با ژوزف گودين، رييس سازمان جاسوسي سيا، آشنا و همكاري او با آمريكاييان آغاز شد. ورود به مؤسسه فرانكلين. اولين گام اين همكاري سياسي و فرهنگي بود كه تا سال 1346 ادامه داشت. گام بعدي، همكاري با سازمان سيا و نفوذ در تشكيلات جبهه ملي بود.

حضور همايون در سنديكاي نويسندگان و خبرنگاران مطبوعات،‎ موجب‎شد او را از روزنامه اطلاعات اخراج كنند.

سال 1343 بورس يك ساله «نيمن» دانشگاه هاروارد را دريافت كرد و راهي آمريكا شد. پس از پايان دوره‎ به ايران بازگشت و بار‎ها از طرف سازمان سيا به مأموريت در كشور‎هاي خاورميانه،‎ خاور دور و آمريكا رفت.

سال 1346 با حمايت پنهان سازمان سيا‎‎‎، روزنامه آيندگان را منتشر كرد كه مدافع سياست‎‎هاي خارجي آمريكا و محافل صهيونيستي بود. در سال 1350 با هما زاهدي نماينده مجلس و دختر سپهبد زاهدي ازدواج كرد.

سال 1353 به‎دنبال تشكيل حزب رستاخيز ايران، به آن پيوست و با انتشار مقاله‎‎هايي در روزنامه آيندگان، به حمايت از حزب رستاخيز پرداخت. 16 مرداد 1356 در كابينه جمشيد آموزگار، به‎سمت وزير اطلاعات و جهانگردي منصوب شد و با سياست سانسور مطبوعات،‎ عرصه فعاليت را بر روزنامه‎نگاران و نويسندگان تنگ كرد. يكي از اقدامات داريوش همايون در زمان تصدي وزارت اطلاعات‎، چاپ مقاله‎اي با عنوان «ايران و استعمار سرخ و سياه» در 17 دي 1356 بود كه در آن به ساحت مقدس امام خميني (رحمت‎الله‎عليه) بي‎حرمتي شد. گرچه اين مقاله با نام مستعار و جعلي شخصي مجهول الهويه، موسوم به احمد رشيدي مطلق منتشر شد، ولي نگارش آن را به همايون نسبت دادند. اما همايون بعدها گفت: «هيچ نقشي در تهيه و نگارش مقاله نداشتم و اين مقاله به دستور شاه در دفتر مطبوعاتي هويدا تنظيم شد و من فقط واسطه انتقال آن به روزنامه اطلاعات بودم.» در شهريور 1357 پس از سقوط دولت آموزگار، سنديكاي نويسندگان و خبرنگاران مطبوعات، عليه همايون به‎دليل اقدام خائنانه در چاپ مقاله مورد بحث، برقراري سانسور و ممنوع‎القلم‎كردن عده‎اي از نويسندگان اعلام جرم كردند.

آبان 1357 با اوج‎گيري جريان انقلاب اسلامي و حكومت نظامي‎، رژيم پهلوي براي انحراف اذهان عمومي، دستور بازداشت عده‎اي از كارگزاران رژيم، از جمله داريوش همايون را صادر كرد. وي كه پس از دستگيري به زندان دژبان مركز در پادگان جمشيديه تهران منتقل شده بود شامگاه 21 بهمن 1357 هنگامي كه مردم اين پادگان را تسخير كردند؛ در تاريكي شب فرار كرد و پس از 15 ماه زندگي مخفي در ارديبهشت سال 1359 از كشور گريخت. داريوش در سال‎هاي پس از انقلاب به فعاليت عليه جمهوري اسلامي پرداخت و حزبي سلطنت‎طلب با عنوان حزب مشروطه‎خواهان را بنيان‎گذاري كرد. همايون، نهم بهمن سال گذشته (29 ژانويه 2011)، در بيمارستاني در ژنو سوييس مرد.