معرفی آخرین دستاوردهای هسته‌ای کشور

در امتداد سال همت مضاعف و کار مضاعف و در طلیعه بهار سال جهاد اقتصادی و در پنجمین جشن روز ملی فناوری هسته ای، همگام با آغاز دوره بلوغ صنعت هسته ای در کشور، تلاشگران عرصه فن آوری هسته ای در سازمان انرژی اتمی ایران، حماسه ای دیگر رقم زدند و دستاوردهای دیگری به ملت ایران تقدیم کردند.
تکمیل چرخه سوخت هسته ای و مراحل مختلف آن عزم راسخ و مجاهدت خستگی ناپذیر جوانان این مرز و بوم را همواره طلب می کند و در این راستا این تلاش ها به ثمر نشسته و یکی از مراحل تکمیل تبدیلات اورانیوم با موفقیت به مرحله تولید رسیده است.

** واحد تولید دی اکسید اورانیوم طبیعی با خلوص هسته ای در کارخانه فراوری اورانیوم و تولید سوخت هسته ای ایران راه اندازی شد.
آنچه از استخراج اورانیوم در معدن تا تولید سوخت مورد نیاز راکتورهای هسته ای تحت عنوان 'چرخه سوخت هسته ای' شهرت دارد، در بر دارنده مراحل متعددی است که هر یک حدیث مفصلی از دلدادگی فرزندان برومند این مرز و بوم دارد.
شایان ذکر است که تهیه و تولید سوخت راکتورهای تحقیقاتی اراک و تهران در صدر اولویت های کاری سازمان انرژی اتمی ایران قرار دارد.
باید به این نکته اشاره کرد که سوخت راکتور تحقیقاتی اراک به دلیل وجود اب سنگین در اطراف آن، نیاز به استفاده از اورانیوم غنی شده ندارد و از اورانیوم با غنای طبیعی استفاده کند. در حالی که راکتور تحقیقاتی تهران به سوخت به غنای حدود 20% نیازمند است.
واحد تولید دی اکسید اورانیوم طبیعی با خلوص هسته ای در کارخانه فرآوری اورانیوم و تولید سوخت هسته ای اصفهان با رعایت استانداردهای بین المللی هم اکنون در حال تولید ماده اصلی سوخت هسته ای جهت استفاده در راکتور تحقیقاتی اراک است.
در حقیقت دستیابی به این مهم، گامی استوار و محکم در مسیر تولید سوخت مورد نیاز دیگر راکتورهای تحقیقاتی خواهد بود.
ماده اولیه مصرفی این واحد، کیک زرد یا سنگ معدن تغلیظ شده اورانیوم (U3O8) است که با استفاده از حلال های معدنی و آلی طی یک فرآیند پیچیده شیمیایی به پودر دی اکسید اورانیوم طبیعی خالص (UO2) با مشخصات ویژه هسته ای و قابلیت سرامیکی شدن تبدیل می شود.
طراحی و ساخت این واحد به گونه ای انجام شده است تا بکارگیری مواد شیمیایی مضر به کمترین میزان کاهش یافته و دوباره در چرخه تولید به کار گرفته شوند. این شیوه نه تنها در بردارنده صرفه جویی اقتصادی است بلکه ساز و کار مطمئنی برای به حداقل رساندن آلودگی های زیست محیطی ناشی از فرایندهای تولید صنعتی به شمار می آید.
تولید اکسید اورانیوم طیبعی UO2 خالص در کشور گام مهمی است که با خود پیشرفت در عرصه فناوری هسته ای در ابعاد تحقیقاتی و هم چنین راکتورهای قدرت را به همراه خواهد داشت و می تواند سکوی پرتاب باشد تا فعالیت های تکمیلی مختلف بر این مبنا مجال بروز و ظهور یابند.
همچنین مجتمع تولید آب سنگین اراک خط تولید ترکیبات مختلف از ایزوتوپ های پایدار را راه اندازی کرد.
هرچند تولید اکسید اورانیوم طبیعی پیشرفت مهمی به شمار می اید ولی تولید ترکیبات ایزوتوپ های پایدار از اهمیت ویژه ای نیز برخوردار است. در این راستا تولید آب سنگین با خلوص بالا در مجتمع آب سنگین اراک فرصت ها و امکانات مناسبی برای تولید ایزوتوپ های پایدار در داخل کشور را فراهم کرده است. مجتمع آب سنگین اراک با استفاده از این ظرفیت تولیدی و با بهره گیری از توانمندی های محققان و پژوهشگران دانشگاهی، تولید ایزوتوپ های پایدار را سرلوحه اهداف پنج ساله خود قرار داده و به عنوان اولین گام به تولید حلال های دوتره (NMR) اقدام کرده است.
با توجه به نیاز بیشتر آزمایشگاه های صنعتی و دانشگاهی کشور به این ترکیبات از یک سو و مشکلات تهیه و هزینه های سنگین تامین آن از سوی دیگر، تولید این مواد در مجتمع آب سنگین اراک گامی مهم در راستای کاهش وابستگی به منابع خارجی در این زمینه به شمار می آید.
مجتمع آب سنگین اراک تاکنون موفق شده است پنج ترکیب دو تره برای مصارف عمومی عرضه کند و دو ترکیب را نیز به صورت آزمایشگاهی تولید کند. این مجتمع در نظر دارد تا پایان سال 1390 حداقل پنج ترکیب ایزوتوپی دیگر را نیز تولید کند. ترکیبات ایزوتوپی کاربردهای فراوانی در دستگاه های سنجشی مانند NMR، شناسایی واکنش های شیمیایی، تحقیقات زیست محیطی، تحقیقات پزشکی و داروسازی را دارند. محصولات آنها قابل عرضه به دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی کشور است. کیفیت این تولیدات قابل رقابت با مشابه خارجی است و گام مهمی در مسیر خودکفایی در این عرصه به شمار می آید.
با توجه به تحریم های اعمال شده از سوی استکبار جهانی، کلیه عملیات تدوین دانش فنی، طراحی، تامین، ساخت و راه اندازی واحدهای مذکور توسط متخصصان و کارشناسان صنعت هسته ای کشورن با رعایت تمامی جوانب ایمنی هسته ای انجام شده است.
خانواده بزرگ صنعت هسته ای کشور شامل مدیران، متخصصان، کارکنان و کارگران سخت کوش با استعانت از خداوند متعال و به مدد تجربه و تلاش روزافزون می کوشند تا چشم انداز نوینی را پیش روی نسل جوان ایران زمین ترسیم کنند.

** ایران چهارمین تولید کننده رادیوداروی 64CU-ATSM در جهان
بر اساس این گزارش؛ پژوهشگران پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای سازمان انرژی اتمی ایران برای اولین بار در کشور توانستند با استفاده از مواد اولیه تولیدی در این پژوهشگاه رادیو داروی 64CU-ATSM را تولید کنند.
این رادیو دارو یکی از مهم ترین رادیوداروهای مورد استفاده در روش نوین تصویربرداری با گسیل پوزیترون معرف به PET است که تشخیص بافت کم اکسیژن توسط آن با موفقیت در بیماری های انسانی در 3 کشور جهان آزمایش شده است. تشخیص بافت کم اکسیژن در بسیاری از بیماری ها از جمله سرطان ها، انفارکتوس قلبی و مغزی بسیار حیاتی است.
این رادیو دارو به دلیل نیمه عمر مناسب حدود 13 ساعت یکی از بهترین گزینه ها در رادیوداروهای PET به شمار می رود و به دلیل خواص استثنایی هسته ای هم دارای اثرات تشخیصی و هم اثرات درمانی است. رادیو ایزوتوپ این رادیو دارو برای اولین بار در جهان و به روش ابتکاری در پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای تولید شده است.
این رادیو دارو در چارچوب طرح کلان ملی رادیوداروهای معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با موفقیت تولید شده و پس از اتمام مراحل پیش بالینی اینک آماده بهره برداری در مراکز پزشکی هسته ای کشور مجهز به دوربین PET است.
ایران پس از کشور ژاپن دومین تولیدکننده این رادیو دارو در آسیا و چهارمین تولیدکننده در جهان محسوب می شود.

ايرنا