اقتدار نرم در خدمت مردم

اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده نیروی انتظامی در یاداشتی در روزنامه ایران نوشت :
جامعه اسلامی ایران طی چند دهه اخیر تغییرات قابل توجه و شگرفی را به خود دیده است. تغییرات در عرصه‌هایی چون ارتباطات، رسانه‌ها و افکار عمومی، سفر و مهاجرت، فضای مجازی و اینترنت، تغییرات سریع اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، منطقه‌ای و جهانی، تغییر در سبک زندگی و روابط اجتماعی، فضایی را برای مدیریت نظم و امنیت فراهم کرده است که اصلی‌ترین ویژگی آن تغییر در ماهیت تهدیدات از حوزه تهدیدات سخت به حوزه تهدیدات نرم می‌باشد. در شرایطی که تهدیدات نرم الگوی اصلی روابط در حوزه نظم و امنیت را شکل می‌دهد، به ناچار نیاز به «امنیت اجتماعی مدرن» در فضای محیط امنیتی جدید را ضروری ساخته است.

بر این مبنا و با توجه به اینکه امروز پذیرش تغییرات به عنوان یک پدیده اجتماعی واقعی و تلاش برای تبیین و شناخت ماهیت آن زمینه را برای مدیریت تغییرات فراهم می‌آورد، لذا نیروی انتظامی در حالی وارد فضای اجرایی برنامه پنج ساله پنجم می‌شود که جهت‌گیری کلان برنامه به سوی «اقتدار مدرن» و «قدرت پیش‌بینی اجتماعی» هدف‌گذاری کرده است و در این هدف‌گذاری با عطف توجه به روند گذشته، تحلیل محیطی، احصای روندها و رویه‌های کلان تأثیرگذار به امنیت در طی برنامه پنجم پیگیری خواهد شد.
محور اول: اشراف اطلاعاتی
در شرایط امروز به عنوان عصر «اطلاعات و ارتباطات» نیل به عملکرد مطلوب در سایه توان و ظرفیت اطلاعاتی سازمان عملی می‌باشد. از این‌رو اشراف بر فرایند شکل‌گیری، توسعه و گسترش روندها و رویه‌های مؤثر بر نظم و امنیت عمومی با هدف «پیش‌بینی» و تدوین راهبرد مبتنی بر آن از الزامات پلیس می‌باشد. قدرت اشراف اطلاعاتی پلیس علاوه بر خود سازمان ناجا می‌تواند سایر سازمان‌های مرتبط با فرایند تولید و بازتولید امنیت را نیز تغذیه نماید، چرا که فضای کنش ناجا دقیقاً در بستر کارکرد صحیح یا کژکارکردی سازمان‌های دیگر نیز می‌باشد.
محور دوم: قدرت اجتماعی و پلیس مکتبی
بنا به فرمایش مقام معظم رهبری «مأموران ناجا باید دارای توانایی‌ها و قابلیت‌های جامعه‌شناختی و روانشناختی باشند.» از این منظر، پلیس با افزایش کارایی و توانمندی‌های خود «برای مردم، در خدمت مردم و به کمک مردم» می‌کوشد تا پاسخگوی نیازهای امنیتی و انتظامی جامعه باشد. ساز و کار پلیس در این اقدامات، بهره‌گیری از دانش و همکاری‌های مرتبط با علوم اجتماعی، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی، حقوق، علوم ارتباطات و... است و از برخورد فیزیکی، صرفاً در شرایط خاص و بنا به ضرورت آن هم در مقابل مجرمان و تبهکاران استفاده می‌کند.
محور سوم: قدرت فناوری اطلاعات و ارتباطی
مؤلفه سوم «قدرت فناوری» یعنی حوزه الکترونیک، تجهیزات مدرن و روز است. نیروی انتظامی به منظور توسعه کمی و کیفی در ارائه خدمات به مردم و در راستای تقویت بنیان‌های جنبش ملی نرم‌افزاری و جامعه اسلامی و با رویکرد بهره‌گیری از فناوری اطلاعات (IT) و به‌کارگیری توان تخصصی دانش‌آموختگان و فرهیختگان دانشگاه‌ها و تلاشگران عرصه فناوری و صنعت، تلاش خواهد کرد که با تمام توان «قدرت فناوری» را در خدمت تحقق امنیت جامعه به کار گیرد. در حوزه نرم‌افزاری، تولید شبکه‌های اجتماعی و شبکه‌سازی در راستای تحقق امنیت اجتماعی از برنامه‌‌های ما است. بخش دیگر در این خصوص استفاده از ظرفیت رسانه و هنر است که البته بومی‌سازی این تکنیک‌ها، استغنای واردات (این تکنولوژی‌ها وابستگی ایجاد می‌کند) مهم می‌باشد که خوشبختانه گام‌های خوبی در کشور در این زمینه برداشته شده است و من امروز با افتخار می‌گویم که همه نرم افزارهای نیروی انتظامی در درون کشور و عمدتاً در خود نیروی انتظامی طراحی و اجرا می‌شود.
محور چهارم: دانش و پژوهش
تخصصی بودن مأموریت‌ها، حساس بودن امور مربوط به جامعه، پیچیدگی دستیابی به فناوری‌های نوین و ارتباطات تنگاتنگ با مردم و دولت، ایجاب می‌کند تا این نیرو، علاوه بر تقویت توان عملیاتی، به لحاظ علمی نیز دارای توانمندی مطلوب شود. لذا تحقق و بررسی علمی در زمینه‌های تهدیدها، فرصت‌ها، آسیب‌ها، اعمال استانداردهای علمی در نظامات امنیت و نظم، تولید دانش امنیتی- انتظامی بومی، تحقیق و ارزیابی از عملکرد پلیس، تحقیق در نظامات تحول‌آفرین و... از عمده اموری است که در این محور دنبال می‌کنیم.
محور پنجم: آموزش و حرفه‌گرایی
جایگاه و نقش نیروی انسانی در اجرای مأموریت‌های نیروی انتظامی، این نهاد را به یک سازمان انسان‌محور تبدیل کرده است. از این رو، توسعه و بهسازی نیروی انسانی از اصلی‌ترین فعالیت‌های ناجا می‌باشد که تحقق آن از طریق آموزش تخصصی کارکنان قابل دستیابی است. «حرفه‌ای شدن پلیس» با هدف به‌روز کردن آموزش‌ها متناسب با پیشرفت‌های علمی و فناوری روز و نیاز جامعه دنبال می‌شود. در این صورت آحاد پلیس باید ویژگی‌های کل سازمان را داشته باشد. یعنی خود قدرت به‌کارگیری فناوری‌ها را داشته و خودش قابلیت اجتماعی داشته باشد. (خودش باید سخنگوی نیروی انتظامی باشد، مهارت‌های اجتماعی را به کار گیرد. حرفه‌گرا باشد و در نهایت در حرفه خودش سرآمد باشد.)
در پایان، تأکید می‌شود رسیدن به پلیس شایسته و بایسته ایران اسلامی که الگوساز و الهام‌بخش دیگران باشد، مهم‌ترین افق در برنامه توسعه پنجم می‌باشد. برای رسیدن به این تابلو برجسته در برنامه پنجم، هدف کلیدی ما تحقق «اقتدار مدرن» است؛ یعنی از اقتدار سنتی که مبتنی بر زور، بازو، باتوم، سلاح و... است، فاصله بگیریم و به سمت اقتدار مدرن که مبتنی بر قدرت نرم است، حرکت کنیم. این اقتدار مدرن و قدرت نرم علیه حریف (دشمن) توانایی خنثی‌سازی تهدیدات نرم آنها را خواهد داشت و برای کشور «اقتدارآفرین» می‌شود.