چهارشنبه سوری به قیام مختار بر می گردد
بولتن نیوز : اسفند که می شود همه ی مردمان ایرانی به استقبال سالی جدید و نوروزی فرخنده
و مبارک، به پا می خیزند. همه ی شهر از شور و نشاطی وصف ناشدنی سرشار می
شود و همه با دنیایی شادی خود را برای آغاز روزی نو و برگی دیگر از دفتر
زندگانی خود آماده می کنند. گرد از زندگی خود می زدایند و جامه ها و اسباب
زندگی شان را به یمن این آغاز دوباره تجدید می کنند.
سین های نوروزی را می شمارند و برای این تازگی و تمدید، شور و شوقی مضاعف از خود نشان می دهند و طراوت ماهی های سرخ پولک نوروزی، معنی جدیدی به زندگی شهری یا روستایی آن ها می بخشد.
اما این استقبال از عید نوروز و همراهی با روزهای پر شتاب اسفند ماه، از زمان های دور تاکنون مرکز توجه ایرانیان بوده است. همه ی ایرانی ها با احترام و بزرگداشت سنت های کهن، این آیین ها را پاس می دارند و هر سال پر شورتر از سال قبل برای آغاز فصلی جدید خود را مهیا می سازند.
و چهارشنبه ی آخر سال، برای پاکی روح و سوزاندن تمام آلایش ها و آلودگی ها آتش می افروزند و آرام در گوش شعله های بر افروخته ی آتش زمزمه می کنند:«زردی من از تو، سرخی تو از من...». و این معامله دلنشین و گویا میان زردی ها و رخوت ها و بیماری های روحی آدم ها و شادابی و سرخی و برافروختگی پرنشاط آتش، بدون شک رفتاری است برای آغازی نو و حیاتی مجدد!
اما این که این آتش افروزی ها و شادابی و طراوت چهارشنبه ی آخر سال یا در اصطلاح چهارشنبه سوری از کجا جزء جداناشدنی زندگی ما ایرانی ها شده است و ریشه اش کجاست، پاسخی می طلبد که کمتر کسی تا امروز جویای آن شده است. شاید خیلی هامان این روز مبارک و میمون را حواله داده ایم به ایران باستان و آن را جزء آیین های کهن این مرز و بوم نامیده ایم در حالی که قطعاً و یقیناً آغاز چهارشنبه های پر نشاط پایان سال به تاریخی پس از ظهور اسلام بر می گردد و ارتباطی در میان این سنت و سایر سنت های آیینی ایرانیان وجود ندارد. چرا که چهارشنبه سوری سنتی ارثیه ای از زمان زردشت نیست و نخستین تاریخ برگزاری اش به زمان قیام مختار ثقفی باز می گردد.
البته باید تأکید کرد که نه تنها این آیین از تازی ها و مردمان عرب زبان به سرزمین بشکوه ما وارد نشده است، که احترام ویژه ی ایرانی های شیعه، به اقدام مختار ثقفی مبنا بر قیام برای خونخواهی حضرت امام حسین(ع) بوده است. هرچند این جشن در بعضی مناطق از فرهنگ اسلامی رنگ پذیرفته است، اما این رنگ پذیری صرفاً به دلیل دلبستگی عمیق ایرانیان به اسلام و به خصوص تشیع و بزرگداشت امامان معصوم بوده است.
در بعضی مناطق ایران این مراسم و جشن باشکوه، در چهارشنبه ی آخر ماه صفر برگزار می شود و دلیل آن نیز احترام به قیام مختار است.
مختار ثقفی تصمیم داشت که در پنجشنبه ی آخر صفر، انقلابش را آغاز کند، اما به دلایلی این انقلاب و قیام را یک روز جلو انداخت و برای آگاهی همراهان و هوادارانش دستور داد بر روی بام خانه ها آتش بیفروزند و به این ترتیب موافقان و مخالفانش را از هم تمیز داد. پس از پیروزی مختار ثقفی در این انقلاب، به فرمان مختار همه به نشانه ی پیروزی و برتری و شادی آتش افروختند و این سرفرازی را جشن گرفتند.
از آن جایی که آتش در فرهنگ ایرانیان نشان از روشنی و نوربخشی بود، این رفتار در میان ایرانیان مرسوم شد و این روزها نیز به حرمت تاریخ تشیع این روز را جشن می گیریم.
سین های نوروزی را می شمارند و برای این تازگی و تمدید، شور و شوقی مضاعف از خود نشان می دهند و طراوت ماهی های سرخ پولک نوروزی، معنی جدیدی به زندگی شهری یا روستایی آن ها می بخشد.
اما این استقبال از عید نوروز و همراهی با روزهای پر شتاب اسفند ماه، از زمان های دور تاکنون مرکز توجه ایرانیان بوده است. همه ی ایرانی ها با احترام و بزرگداشت سنت های کهن، این آیین ها را پاس می دارند و هر سال پر شورتر از سال قبل برای آغاز فصلی جدید خود را مهیا می سازند.
و چهارشنبه ی آخر سال، برای پاکی روح و سوزاندن تمام آلایش ها و آلودگی ها آتش می افروزند و آرام در گوش شعله های بر افروخته ی آتش زمزمه می کنند:«زردی من از تو، سرخی تو از من...». و این معامله دلنشین و گویا میان زردی ها و رخوت ها و بیماری های روحی آدم ها و شادابی و سرخی و برافروختگی پرنشاط آتش، بدون شک رفتاری است برای آغازی نو و حیاتی مجدد!
اما این که این آتش افروزی ها و شادابی و طراوت چهارشنبه ی آخر سال یا در اصطلاح چهارشنبه سوری از کجا جزء جداناشدنی زندگی ما ایرانی ها شده است و ریشه اش کجاست، پاسخی می طلبد که کمتر کسی تا امروز جویای آن شده است. شاید خیلی هامان این روز مبارک و میمون را حواله داده ایم به ایران باستان و آن را جزء آیین های کهن این مرز و بوم نامیده ایم در حالی که قطعاً و یقیناً آغاز چهارشنبه های پر نشاط پایان سال به تاریخی پس از ظهور اسلام بر می گردد و ارتباطی در میان این سنت و سایر سنت های آیینی ایرانیان وجود ندارد. چرا که چهارشنبه سوری سنتی ارثیه ای از زمان زردشت نیست و نخستین تاریخ برگزاری اش به زمان قیام مختار ثقفی باز می گردد.
البته باید تأکید کرد که نه تنها این آیین از تازی ها و مردمان عرب زبان به سرزمین بشکوه ما وارد نشده است، که احترام ویژه ی ایرانی های شیعه، به اقدام مختار ثقفی مبنا بر قیام برای خونخواهی حضرت امام حسین(ع) بوده است. هرچند این جشن در بعضی مناطق از فرهنگ اسلامی رنگ پذیرفته است، اما این رنگ پذیری صرفاً به دلیل دلبستگی عمیق ایرانیان به اسلام و به خصوص تشیع و بزرگداشت امامان معصوم بوده است.
در بعضی مناطق ایران این مراسم و جشن باشکوه، در چهارشنبه ی آخر ماه صفر برگزار می شود و دلیل آن نیز احترام به قیام مختار است.
مختار ثقفی تصمیم داشت که در پنجشنبه ی آخر صفر، انقلابش را آغاز کند، اما به دلایلی این انقلاب و قیام را یک روز جلو انداخت و برای آگاهی همراهان و هوادارانش دستور داد بر روی بام خانه ها آتش بیفروزند و به این ترتیب موافقان و مخالفانش را از هم تمیز داد. پس از پیروزی مختار ثقفی در این انقلاب، به فرمان مختار همه به نشانه ی پیروزی و برتری و شادی آتش افروختند و این سرفرازی را جشن گرفتند.
از آن جایی که آتش در فرهنگ ایرانیان نشان از روشنی و نوربخشی بود، این رفتار در میان ایرانیان مرسوم شد و این روزها نیز به حرمت تاریخ تشیع این روز را جشن می گیریم.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
ولی یه سوال: خب چرا پس چهارشنبه آخر سال رو آتش میفروزند. زمانش چجوری جور درمیاد با اون موقع ؟!!!
ولی یه سوال: خب چرا پس چهارشنبه آخر سال رو آتش میفروزند. زمانش چجوری جور درمیاد با اون موقع ؟!!!
1. جابر عناصری، پیک نوروزی، مجله ی هنر و مردم، شماره
53 و 54.
2. مصطفی کیوان، نوروز در کردستان، ص 86.
3. صادق هدایت، نیرنگستان،
امیرکبیر، تهران، ص 151.
4.ابراهیم شکورزاده، عقاید و رسوم مردم
خراسان، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران ص 63.
5. دکتر مرتضی هنری، نوروزگان ص 105 و 106 .
در دنياي پيشرفته امروز اين حركتها فقط برگشت به عقب است و هيچ دليل و توجيه عقلي ندارد. بيخودي اعتبار سايتتان را پايين نياوريد و از اصول خارج نشويد.
NORUZETAN SHAD BASHAD