سودجویی برخی مؤسسات در پوشش خیریه

شمار مؤسسه های به ظاهر نیکوکاری به صورت پلکانی رو به افزایش است اما هیچ کس به اطلاعات مالی این به اصطلاح مؤسسه ها دسترسی ندارد ونمی داند جریان وجوه مالی این دکان های پر رونق چگونه وبه کجا هدایت می شود.

حدود یک دهه پیش،شمار صندوق های قرض الحسنه به شکل فزاینده ای رو به فزونی گذاشت.پشتوانه این رشد دسته جمعی و قارچ گونه،سنت نیکوی قرض الحسنه بود که بزرگان دین وشریعت مقدس،برآن توصیه کرده اند اما مدت زمان زیادی نگذشت که صدای های وهویی نگران کننده از بازار پول به گوش رسید ودولت مجبور شد برای پاکیزگی "قرض الحسنه" در بازار دخالت کند.

سال ها طول کشید تا سنت نبوی قرض الحسنه از آلودگی ها پاک شد وآرامش به بازار پول بازگشت اما اکنون سنت علوی نیکوکاری ودستگیری از مستمندان درمعرض آلودگی قرار دارد و زمان آن فرارسیده است که نیکوکاران به داد این سنت علوی بشتابند.

پرسش اصلی این است که حیطه فعالیت مؤسسه های خیریه کجاست وآنها تا چه اندازه مجازند منابع مردمی را انباشت کنند؟شیوه هزینه کرد منابع مردمی چگونه است وکدام سازمان یا نهاد باید بر این فرآیند نظارت کند؟

درست است که وجوه خیریه را افراد به صورت اختیاری به مؤسسه های خیریه پرداخت می کنند و فرض قطعی این است که وجوه ارایه شده،صرف امور خیریه می شود اما با درنظر گرفتن این امکان که ممکن است این وجوه به مسیرهای دیگری هدایت شود،باید برفرآیند ورود وخروج وجوه خیریه نظارت صورت گیرد.

شمار مؤسسه های خیریه درایران براساس آماری که دولت اعلام کرده، از 2هزار مؤسسه می گذرد وبرخی تخمین می زنند که حدود 500میلیارد تومان گردش مالی نیکوکاری در کشور باشد اما کدام نهاد وسازمان قرار است بر این عملکرد نظارت داشته باشد؟

خباز:نظارت ضروری است
نماینده قدیمی مجلس شورای اسلامی که سابقه ای دیرینه در کمیسیون برنامه وبودجه دارد می گوید؛من توصیه نمی کنم که موسسه های خیریه زیر نظر دولت فعالیت کنند اما این گونه هم صلاح نمی دانم که هیچ نهاد یاسازمانی بر عملکرد این نهادها نظارت نداشته باشد. محمدرضا خباز می گوید؛ به نظر من همان گونه که بانک مرکزی با نظارت بر موسسه های غیرمجاز قرض الحسنه موفق شد آرامش را به بازار پول حاکم کند،نهادی باید وجود داشته باشد که بر عملکرد موسسه های خیریه نظارت کند.

عضو فراکسیون اقلیت می گوید:شاید برخی بگویند کار خیر کردن ایرادی ندارد من هم می گویم باید تشویق شوند اما موسسه هایی که با کمک چهره های سینمایی وسیاسی از مردم وجه دریافت می کنند باید شفاف نشان دهند که این منابع را چگونه خرج می کنند.درحال حاضر نظارتی بر نحوه هزینه کرد منابع مردمی وجود ندارد واین ایراد بزرگی است وباید شرایطی فراهم شود که بر عملکرد موسسه های خیریه نظارت صورت گیرد.

مصطفی هاشمی:جریان ورود وخروج وجوه باید مشخص شود
رئیس کمیسیون صنایع ومعادن مجلس می گوید:مشارکت درامور خیریه کار پسندیده ای است که شرکت های صنعتی ومعدنی همواره باید به آن توجه نشان دهند اما این هم حق شرکت هاست که بدانند وجوه اهدایی آنها صرف چه فعالیت هایی می شود. آقای هاشمی معتقداست: شرکت ها با مشارکت در امورخیریه به وظیفه خود درمورد مسئولیت اجتماعی عمل می کنند اما این راهم باید درنظر داشته باشیم که مؤسسه های خیریه باید به صورت شفاف جریان ورود وخروج وجوه خیریه را مشخص کنند.

موسی قربانی نماینده مردم قائن نیز می گوید:متأسفانه گزارش های نگران کننده ای از فعالیت های نامناسب برخی مؤسسه های خیریه شنیده می شود که دولت باید به آن توجه ویژه نشان دهد.
این نماینده روحانی واصولگرای مجلس معتقد است:برخی مؤسسه های خیریه دکان باز کرده اند وبا تحت تاثیر قراردادن وجوان مردم،درصدد جلب وجوه خیریه هستند اما هرگز وجوه خیریه را صرف امور خیریه نمی کنند. وی افزود:برخی مؤسسه ها با کمک بازیگران سینما وچهره های مطرح فرهنگی،مردم را به پرداخت وجوه خیریه ترغیب می کنند اما مشخص نمی کنند که این پول کجا وبه چه منظور خرج می شود.

قرایی مقدم:خودسر ها به بدبینی دامن نزنند
دکتر قرایی مقدم ،جامعه شناس ازمنظر تاریخی موضوع «مددکاری اجتماعی» را مورد بررسی قرار می دهد و می گوید:« خدمات اجتماعی به ویژه کمک های مالی به نیازمندان، سنتی است که به دوروش از قرون گذشته مرسوم بوده است؛ نخست شیوه ای که به صورت خودجوش در سطح جامعه وجود داشت و هنوز هم در روستاها و شهرهای کوچک رواج دارد و روشی که به صورت سازمان یافته کمک ها را به تهیدستان می رساند.» او افزود:«پس از انقلاب صنعتی بود که به دلیل رشد جمعیت وافزایش تنوع نیازهای جامعه ، دولت ها به صرافت سازماندهی کمک های مردمی افتادند.» قرایی مقدم، کمک های مردمی به اقشار فرودست را جزو ضرورت های هرجامعه ای برمی شمارد. خدماتی که به اعتقاد او موجب همدلی و همبستگی مردم می شود.

این جامعه شناس به اینجا که می رسد تن صدایش را کمی بالا می برد و می گوید:« اما اینکه افرادی خودسر ، هر روز با عناوین مختلف توبره ی گدایی به دست بگیرند و پول جمع کنند، نشان دهنده سازمان نیافتگی این نوع خدمات در کشور است . در این صورت،جامعه دچار نوعی تردید می شود که این پول ها به کجا می رود و این «شک» از لحاظ جامعه شناسی مضر است. » او براین باور است که «تردید در موارد مصرف کمک های مردمی به بدبینی در جامعه دامن می زند»و برای جلوگیری از بروز چنین سوظن هایی درمیان خیرین پیشنهاد می کند :« موسسات و مراکز امور خیریه تحت نظارت دقیق سازمان ها مانند وزارت کشور ، کمیته امداد یا سازمان بهزیستی فعالیت کنند.»



کمیته امداد: با متخلفان برخورد می شود
معاون توسعه مشارکت های مردمی کمیته امداد، شکل گیری موسسات خیریه را در افزایش مشارکت های مردمی موثر می داند؛ موسساتی که البته به گفته او، در راستای ارتقای وضعیت معیشتی و رفاهی نیازمندان فعالیت می کنند. سعید ستاری می گوید :« در حال حاضر حدود 2 هزار موسسه خیریه در سراسر کشور فعال هستند و بانیان این موسسات با نیات خیر، نسبت به راه اندازی این این نوع مراکز اقدام می کنند.» سعید ستاری، می گوید :« ما نمی خواهیم موسسات خیریه در «کمیته امداد» حل شوند.موسسات باید به صورت مستقل ومبتنی بر اراده خیرین در راستای تکالیف خود گام بردارند. اما این بدان معنا نیست که با آنانکه از مسیر خود منحرف می شوند، برخوردی صورت نگیرد.» او اضافه می کند:« برخی موسسات وارد فضایی شده اند که سایر امور را نسبت به امور خیریه در اولویت قرار می دهند یا بخش قابل توجهی از مبالغی را که دریافت کرده اند ،صرف امور اجرایی می کنند. درمقابل اما، بخش قابل توجهی از موسسات نیز کمک های مردمی را با کمترین هزینه به فقرا اختصاص می دهند.» ستاری ازتدوین قانون ساماندهی نظارت بر موسسات مردم نهاد توسط وزارت کشور خبر داد و البته از رسانه ها و مطبوعات خواست که تا پیش از قانونی شدن این لایحه نسبت به شناسایی و معرفی موسسات خیریه متخلف با نهاد های ذیربط همکاری کنند.

اقلیما:دولت بر مخارج موسسات خیریه نظارت کند
دکتر اقلیما جامعه شناس دیگری است که می گوید دستگاه های اجرایی دولت باید نسبت به مخارج موسسات خیریه و مردم نهاد نظارت کنند. اومی گوید انجمن ها برای موفقیت در ماموریت هایی که برعهده می گیرند نیازمند نیروهایی متخصص هستند. درحالی که به کارگیری افرادی که دارای تخصص هستند هزینه بر است و تامین این هزینه ها از عهده انجمن ها خارج است. او با تاکید براینکه «موسسات خیریه پس از مدتی در تامین مخارج خود با مشکلاتی عدیده مواجه می شوند» اضافه می کند :« در این میان برخی موسسات خیریه و انجمن ها نیز برای تامین مخارج و جذب کمک های مردمی به برگزاری جشن و دعوت از چهره های مطرح سینمایی متوسل می شوند که بیشتر به خود.منبع :

تجارت نیوز