پولدارها خوش بين ترند
دنيا در حال بهتر شدن است. اين جملهاي است كه مت ريدلي در كتاب جديد خود به نام خوشبين منطقي روي آن تاكيد ميكند.
| گفت و گو با مت ريدلي نويسنده كتاب خوش بيني منطقي؛ |
|
| |
| |
به گزارش فراسونيوز،خوشبينيهاي مت ريدلي مدتهاست ذهن بسياري از علاقهمندان علم و دانش را به خود جذب كرده است و به نظر ميرسد تنها چيزي كه در اين دورانِ بدِ اقتصادي به آن نيازمنديم، همين خوشبينيِ امثال ريدلي است كه ميتواند انسان و بشر را به آيندهاي بهتر در عرصه اقتصاد و علم رهنمون كند. اين روزها، همانطور كه ميدانيم، همگي در كانون يك بحران اقتصادي عظيم هستيم كه هنوز اثرات آن بر زندگي بشر احساس ميشود. هر جايي كه ميرويم پلاكاردهاي بزرگ به ما هشدار ميدهند كه در اين دوران مواظب خود باشيم و بهتر مصرف كنيم يا اصول اقتصادي را بهتر رعايت كنيم؛ اما مشخص نيست چرا يكي از كساني كه خود زماني در عرصه اقتصاد به عنوان بزرگترين مردان انگلستان كار ميكرد و رئيس يكي از بانكهاي معتبر انگلستان بود، در اين دوران بد اقتصادي از خوشبيني ميگويد و همه را تشويق ميكند كه منتظر دوران رونق و شكوفايي دوباره اقتصاد و زندگي بشر باشند. گزارش ـ گفت و گوي حاضر، به واكاوي اين موضوع ميپردازد كه توسط `ليز السي` گزارشگر مجله نيوساينتيست، انجام شده است.
مت ريدلي يكي از مردان معتبر اقتصاد و دانش در انگلستان است. او اخيرا با انتشار كتابي، جنجالهاي فراواني را در حوزه پيشبينيهاي اقتصادي و علمي رقم زده است. وقتي از او در مورد ايده اصلي كتاب ميپرسم، با شفافيت پاسخ ميدهد كه: `امروز انسانها بسيار نسبت به جهان بدبين شدهاند و به نظر من اشتباه بزرگي را مرتكب ميشوند. اگر به 50 سال گذشته نگاه كنيم، ميبينيم كه پيشرفتهاي بسيار بزرگ و خارقالعادهاي در سلامت، درآمد و چرخه زندگي بشر رخ داده است. در عرصه مرگ و مير نوزادان كاهش چشمگيري شاهد بودهايم و امروز ميبينيم كه نرخ مرگ و مير نوزادان بسيار كاهش پيدا كرده است كه همين مسئله منافع ديگري را نيز براي بشر به همراه داشته است.`
او ادامه ميدهد: `مردم پولدارتر كه ميشوند، زندگي بهتري پيدا ميكنند و احساس من اين است كه مهربانتر هم ميشوند و شكيبايي آنها نسبت به خشم و خشونت پايينتر ميآيد. `به نظر ريدلي، رفاه و ثروتي كه امروزه بشر به آن دست پيدا كرده و كاهش نسبي آن در دوران بحران اقتصادي، نتيجه انديشههاي بشر براي تبادل افكار و تقسيم كردن نيروي انساني است. اين انديشه البته جديد نيست، اما الگوهاي جديدي پيدا كرده است. به نظر ريدلي كه سابقه بسيار زيادي در علم جانورشناسي نيز دارد، تحول و رشد اقتصادي بشر مانند مسائل تكاملي اوست. او در اينباره ميگويد: `رشد اقتصادي مانند يك پديده تكاملي است. به عبارت ديگر، اين فرايند بدون جهت از پايين به بالا و در نتيجه بقاي گزينشي افكار و فناوريها صورت ميگيرد، اما آنچه بيش از هر چيز باعث رشد اقتصادي ميشود، تبادل افكار و نيروي انساني است.`
در نظر ريدلي، تبادل در زندگي و تكامل فرهنگي بشر مانند توليد مثل در حيات زيستي اوست. به اعتقاد او، همه ما جيرهخواران جهشهاي ژني هستيم كه در موجودات مختلف اتفاق افتاد. اين جهشها با مسيرهاي مختلفي روي داد، اما به دليل توليد مثل جنسي، ما توانستيم پيوندهاي مختلفي را ايجاد كنيم. با تركيب اينها، توليد مثل جنسي به ما اجازه داد تا تحولات بسيار زيادي را در زندگي صورت بدهيم. بدون توليد مثل جنسي و مسائل مرتبط با آن، به اعتقاد ريدلي، هيچ تكاملي در زندگي بشر اتفاق نميافتاد. تبادل نيز در زندگي فرهنگي بشر چنين نقشي ايفا ميكند. اگر بخواهيد به يك سنّت فرهنگي متكي باشيد كه در طول ساليان سال از زندگي قبيلهاي به زندگي خانوادگي سوق پيدا كرده است، ميبايست به چنين تبادلاتي معتقد باشيد؛ چرا كه امروز نيز ميان خانوادهها و ميان كشورها تبادل انديشه صورت ميگيرد.
به عبارت ديگر، ميان انديشهها و افكار نيز تبادل جنسي صورت ميگيرد. وقتي شما انديشهها و عقايد ملل و اقوام ديگر را با هم تركيب ميكنيد، به بهترين آنها دست پيدا ميكنيد و نهايتا به همان مغز يا خرد جمعي ميرسيد كه زندگي امروز بشر را سامان داده است. اين نگرش جانورشناسانه و زيستشناسانه به موفقيت بشر، در نوع خود جالب است و ريدلي تلاش ميكند آن را در ذهن بسياري نهادينه كند.
به هر حال، در نتيجه فناوريها و نوآوريهاي گسترده اي كه در زندگي بشر روي داده، حيات وي روز به روز بهتر ميشود. به اعتقاد ريدلي، مشكل اقتصادي فعلي نيز نتيجه ناهماهنگيهاي بسياري بود كه در سيستم بانكي به وجود آمد، اما همين ناهماهنگيها و درس گرفتن از اشتباهاتي كه در سيستم بانكي صورت پذيرفت، ميتواند مجددا به تبادل افكار در زندگي بشر و شكوفا شدن حيات اقتصادي وي منجر شود. به اعتقاد وي، اقتصاد هر چند وقت يك بار دچار يك بحران ميشود كه آن هم نتيجه اشتباهاتي است كه بعضي از افراد صورت ميدهند. چه اينكه در عالم سياست نيز ديكتاتورها و افراد دگم انديش با نابرابريهايي كه اعمال ميكنند و انديشههاي غلطي كه مطرح ميكنند، جنگها را برميافروزند. اما پس از آن بازسازي ميآيد و حيات مثبت بشر ادامه پيدا ميكند.
مت ريدلي در مورد موضوعات مهم ديگر موجود در زندگي بشر نيز نظرات جالبي دارد. وقتي از او در مورد گرم شدن زمين ميپرسم، به يكي از داستانهاي `ولتر` يعني `ساده لوح` اشاره ميكند كه در آن داستان، دكتر `پانگلوس` (شخصيت اصلي) ميگويد: `در جهاني كه بهترين جهانهاست، همه چيز براي بهترينها رقم ميخورد.` به همين دليل، آنچه امروز محصول فرايندهاي بشري است، يعني گرماي زمين، ميتواند در نهايت به سود بشر تمام شود. در كتاب ريدلي نيز ميخوانيم كه موجودات حاضر در كره زمين، تحت تاثير اين گرما كم كم خود را با شرايط محيطي وفق ميدهند و موقعيت بهتري پيدا ميكنند. اساسا ريدلي به گرم شدن محيط معتقد نيست، او ميگويد: `زمين كمي ولرمتر شده است و بسياري از موجودات در روي كره زمين ميتوانند خود را با اين شرايط ولرم انطباق دهند!`
به هر حال، همه مردم افراد خوشبين را دوست دارند، اما يك فرد خوشبين كه ايدئولوژي (نگرش و سيستم فكري) خاص خود را دارد و افكار جديدي را منتشر ميكند، ميتواند دوست خطرناكي باشد. بنابر اين شايد در مطالعه كتاب `خوشبين منطقي` اثر مت ريدلي، به چنين فضايي برسيد و فكر كنيد ريدلي جانورشناس و زيستشناسي بوده كه در عرصه بانكداري نيز شكست خورده و حال به يك خوشبين خطرناك تبديل شده است، اما تنها زمان است كه ميتواند اصالت انديشههاي او را در مورد خاصيت علم و دانش براي بشر و ويژگيهاي خاص آن، نشان دهد.
كوتاه درباره مت ريدلي
مت ريدلي داراي درجه دكترا در رشته جانورشناسي و گرايش گزينش جنسي از دانشگاه آكسفورد است. او به عنوان يك روزنامهنگار مدتها با مجله `اكونوميست` همكاري ميكرد و از سال 2004 تا 2007 مدير غير اجرايي يكي از بانكهاي انگلستان بود. كتاب جديد او `خوشبين منطقي` اخيرا منتشر شده و توجه بسياري را به خود جلب كرده است. | | |
