متن كامل آئين‌نامه كرسي‌هاي آزاد‌انديشي در دانشگاه‌ها

متن كامل آئين‌نامه كرسي‌هاي آزاد‌انديشي در دانشگاه‌ها با امضاي وزير علوم به تصويب رسيد.

به گزارش فارس، آئين‌نامه تشكيل كرسي‌هاي آزادانديشي در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالي سراسر كشور كه با امضاي كامران دانشجو وزير علوم، تحقيقات و فناوري آماده ابلاغ به دانشگاه‌هاي كشور شده، به شرح ذيل است؛

با استعانت از الطاف حضرت حق و الهام از آموزه‌هاي دين مبين اسلام و پيروي از سنت نبوي(ص) در جهت ايجاد فضاي آزاد استماع سخن و اتباع بهترين آن و نيز لزوم آزادي انديشه كه سنت دانشگاه تمدن‌ساز اسلامي-ايراني محسوب مي‌شود و ايجاد فرهنگ تضارب آراء و تعامل علمي در عين اجتناب از مراء و جدال باطل و جلوگيري از ابتلاي محيط‌هاي دانشگاهي به سوداهاي گروهي و در راستاي اجراي منويات رهبر معظم انقلاب اسلامي، مندرج در نامه ايشان به جمعي از دانش‌آموختگان حوزه علميه در تاريخ 81/11/16 و بيانات ايشان در ديدار با جمعي از نخبگان علمي كشور در تاريخ 88/6/8 در خصوص ضرورت راه‌اندازي كرسي‌هاي مناظره، نقد، نظريه‌پردازي و آزادانديشي در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي و همچنين با استناد به ماده 2 نظام‌نامه هيات حمايت از كرسي‌هاي نظريه‌پردازي، نقد و مناظره مصوب جلسات 531، 532 و 533 مورخ 82/10/9، 82/10/30 و 82/11/17 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مبني بر ترويج آزاد‌انديشي در حوزه علوم انساني و معارف ديني، «كرسي‌هاي آزاد‌انديشي دانشگاهي در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي» بر اساس اين آئين‌نامه‌ تشكيل و اجرا مي‌شود:

** فصل اول:‌ كليات

*ماده 1- تعاريف:
1-1- كرسي آزاد‌انديشي: نشستي كه در طي آن، دانشگاهيان به صورت آزاد، نظام‌مند، منطقي و عالمانه به اظهارنظر، تبادل آراء و گفتگو در موضوعي خاص با ملاحظه اهداف مندرج در ماده 2 اين آئين‌نامه مي‌پردازند، در اين آئين‌نامه به اختصار «كرسي» ناميده مي‌شود.
2-1- دانشگاه: به هر يك از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي سراسر كشور شامل دولتي و غيردولتي اطلاق مي‌شود.
3-1- دستگاه: به وزارتخانه علوم، تحقيقات و فناوري و دانشگاه آزاد اسلامي اطلاق مي‌شود.
4-1- هيات دانشگاه: ‌به هيات كرسي‌هاي آزاد‌انديشي در دانشگاه اطلاق مي‌شود.
5-1- هيات مركزي: به هيات مركزي كرسي‌هاي آزاد‌انديشي اطلاق مي‌شود.
6-1 آئين‌نامه: به آئين‌نامه‌ كرسي‌هاي آزاد‌انديشي در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي اطلاق مي‌شود.

*ماده 2- اهداف:
1-2- نهادينه‌سازي آزادي بيان و تضارب آراء با رعايت اخلاق و منطق گفت‌وگو
2-2- ايجاد فرصت قانوني و عادلانه براي عرضه آزادانه آراء، ديدگاه‌ها و سؤالات پيرامون موضوعات سياسي، اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي جامعه و آگاهي از نظرات ديگران.
3-2- تقويت روحيه حقيقت‌جويي، آزادگي و قانون‌گرايي
4-3- سامان‌دهي مباحث و گفت‌وگو‌ها با صيغه علمي
5-2- ايجاد فضاي مناسب براي طرح و بيان انديشه‌هاي نو، تفكر خلاق و فرهنگ نوآور

*ماده 3- راهبردها:
1-3- تاكيد بر نقش اساسي و كانوني رهنمودها و تدابير مقام معظم رهبري در اجراي كرسي‌ها
2-3- استفاده از ظرفيت‌هاي ساير مراكز علمي و آموزشي در اجراي كرسي‌ها
3-3- ترغيب استادان و گروه‌هاي دانشجويي به مشاركت فعال در برگزاري كرسي‌ها
4-3- ايجاد رقابت بين استادان و گروه‌هاي دانشجويي در برگزاري كرسي‌ها
5-3- تشويق و حمايت از كرسي‌هاي موفق
6-3- معطوف كردن برنامه كرسي‌ها به ارتقاي كيفيت و نشاط در محيط دانشگاه
7-3- آسيب‌شناسي و پايش مستمر پس از اجراي كرسي‌ها
8-3- رعايت مقتضيات محيطي و محلي در برگزاري كرسي‌ها

** فصل دوم: ساختار و وظايف

*ماده 4- هيات مركزي:
1-4- وظايف هيات مركزي
1-1-4- بررسي و تصويب ضوابط و بخشنامه‌هاي موردنياز
2-1-4- تصميم‌گيري‌ نهايي در خصوص درخواست تجديدنظر اشخاص حقيقي و حقوقي نسبت به راي شوراي فرهنگي دانشگاه و اعلام‌نظر در مدت قانوني مقرر
3-1-4- نظارت، بررسي و ارزيابي عملكرد هيات‌هاي دانشگاه‌ها
4-1-4- رتبه‌بندي هيات‌هاي دانشگاه‌ها از لحاظ فعاليت در پايان هر نيم سال تحصيلي، اعلام آن و تشويق هيات‌هاي برتر و نمونه
5-4-1- اتخاذ راهبردها و تعيين اولويت‌هاي موضوعي كرسي‌ها

2-4- تركيب هيات مركزي
الف) معاون فرهنگي و اجتماعي دستگاه به عنوان رئيس هيات
ب) نماينده تام‌الاختيار نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها
ج) معاون دانشجويي دستگاه يا يكي از معاونين به انتخاب رئيس دستگاه
د) نماينده تام‌الاختيار سازمان بسيج دانشجويي
ه‍) دو نفر دانشجوي شاغل به تحصيل در مقاطع كارشناسي و تحصيلات تكميلي در رشته‌‌هاي علوم انساني
و) يك نفر از اعضاي هيات علمي دانشگاه‌ها با مرتبه علمي دانشياري يا بالاتر به پيشنهاد رئيس هيات

تبصره1- اعضاي هيات مركزي با حكم بالاترين مقام هر دستگاه به مدت 2 سال منصوب مي‌شوند و تمديد آن نيز بلامانع است.
تبصره2- دبير هيات مركزي از ميان اعضا و با راي اكثريت آنان انتخاب و با حكم رئيس هيات منصوب مي‌شود.
تبصره3- جلسات هيات مركزي با حضور رئيس هيات و حداقل 4 عضو ديگر رسمي است و مصوبات مي‌بايست به تصويب اكثريت اعضاء حاضر برسد.
تبصره 4- هرگاه پرونده تجديدنظر نسبت به مصوبات شوراي فرهنگي دانشگاهي در دستور كار هيات مركزي قرار گيرد با صلاحديد رئيس هيات مركزي، حضور نماينده هيات دانشگاه مذكور بدون داشتن حق راي بلامانع خواهد بود.

*ماده 5- هيات دانشگاه
1-5- وظايف هيات دانشگاه:
1-1-5- تشكيل جلسه بررسي و اعلام‌نظر درخواست اشخاص حقوقي يا حداقل 3 نفر از دانشگاهيان متقاضي تشكيل كرسي
2-1-5- برنامه‌ريزي به منظور تشكيل منظم و قانون‌مند كرسي
3-1-5- نظارت بر كرسي و نحوه تشكيل جلسات آن
4-1-5- تعيين مجري و اداره‌كننده كرسي در چارچوب آئين‌نامه
5-1-5- ارسال گزارش فعاليت به شوراي فرهنگي دانشگاه و هيات مركزي
6-1-5- ارزيابي و رتبه‌بندي كرسي‌هايي كه برگزار شده است.

2-5- تركيب هيات دانشگاه:
الف) معاون فرهنگي به عنوان رئيس هيات
ب) مديركل فرهنگي دانشگاه به عنوان دبير هيات
ج) مسئول نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه و يا نماينده تام‌الاختيار وي
د) دو نفر دانشجوي شاغل به تحصيل در مقاطع كارشناسي و تحصيلات تكميلي دانشگاه ترجيحاً در رشته‌هاي علوم انساني به پيشنهاد رئيس هيات
ه‍) يك نفر از اعضاي هيات علمي دانشگاه به پيشنهاد رئيس هيات
و) يك نفر حقوقدان با اولويت‌ انتخاب از ميان اعضاي هيات علمي دانشگاه به پيشنهاد رئيس هيات

تبصره 1- احكام عضويت هر يك از افراد هيات توسط رئيس دانشگاه صادر مي‌شود.
3-5- نحوه تشكيل جلسات هيات دانشگاه:
1-3-5- هيات جهت برنامه‌ريزي تشكيل جلسات آزادانديشي و نيز رسيدگي به هنگام به درخواست كتبي افراد متقاضي و انجام ديگر وظايف محوله، در مهلت مقرر در آئين‌نامه در ايام فعاليت آموزشي دانشگاه‌ها به استثناء يك هفته قبل و يك هفته بعد از امتحانات پايان ترم دانشگاه تشكيل جلسه مي‌دهد.
2-3-5- جلسات هيات با حضور رئيس يا دبير هيات و حداقل 4 عضو ديگر رسمي است و مصوبات آن مي‌بايست به تصويب اكثريت اعضاء حاضر برسد.

5-4 نحوه رسيدگي به درخواست‌ها:
1-4-5- هر كدام از تشكل‌ها و گروه‌هاي قانوني دانشجويي در چارچوب اساسنامه خود يا 3 نفر از دانشگاهيان يا هر يك از اعضاي شوراي فرهنگي يا هيئت دانشگاه مي‌توانند درخواست تشكيل كرسي را مطابق با اين آئين‌نامه پس از تكميل فرم پيوست به دبيرخانه هيئت ارائه كنند و رسيد دريافت كنند.
2-4-5- متقاضي برگزاري كرسي موظف است همزمان با ثبت درخواست، حداقل 3 نفر منتقد از مواضع مطروحه معرفي كنند.
3-4-5- در صورت ثبت‌نام حداقل 3 نفر منتقد در مدت 7 روز كاري، موضوع ظرف مدت 5 روز كاري به منظور تشكيل جلسه و اعلام كتبي نتيجه در دستور كار جلسه هيئت دانشگاه قرار مي‌گيرد. رئيس هيئت، مسئول رعايت زمان‌بندي مقرر است.
5-4-5- در صورت عدم ثبت‌نام حداقل 3 نفر منتقد در مهلت مقرر، موضوع از دستور كار هيئت دانشگاه خارج مي‌شود.

تبصره1- چنانچه فرد نسبت به راي هيات دانشگاه اعتراض داشته باشد، مي‌تواند اعتراض خود را ظرف مدت 2 هفته از تاريخ ابلاغ راي به صورت مكتوب به دبيرخانه شوراي فرهنگي دانشگاه ارائه دهد. شوراي فرهنگي دانشگاه موظف است ظرف مدت دو هفته از زمان دريافت اعتراض، موضوع را بررسي و نتيجه نهايي را به فرد اطلاع دهد.
تبصره2- در صورت اعتراض فرد به تصميم نهايي شوراي فرهنگي دانشگاه يا امتناع از پاسخگويي در مهلت مقرر، موضوع در صورت درخواست فرد به هيات مركزي ارجاع و راي هيات مركزي لازم‌الاجرا است.
تبصره3- هيات مركزي موظف است ظرف مدت 30 روز از زمان دريافت اعتراف، به موضوع رسيدگي و تصميم قطعي را اتخاذ و راي خود را در همان زمان مقرر به دانشگاه و فرد متقاضي ابلاغ كند.
تبصره 4- طرح مجدد درخواست تشكيل كرسي با گذشت حداقل 45 روز امكان‌پذير است.

*ماده 6- فرآيند برگزاري كرسي:
الف- قرائت قرآن كريم
ب- سرود جمهوري اسلامي ايران
ج- خير مقدم و اعلام موضوع
د- اعلام ضوابط و نحوه برگزار كرسي
ه- شروع بحث از نماينده متقاضي تشكل كرسي
و- طرح ديدگاه منتقدين
ز- جمع بندي ديدگاه‌ها

*ماده7- الزامات ارائه ديدگاه در كرسي:
1-7- ارائه مطالب در چارچوب منافع ملي و مصالح عمومي
2-7- تاكيد بر طرح موضوعات با ملاحظه وحدت و همدلي قوميت‌ها و مذاهب
3-7- رعايت مباني، آداب و اصول اخلاقي اسلامي با تاكيد بر حفظ صداقت و ارائه اطلاعات مستند

*ماده8- وظايف مجري:
1-8- اعلام موضوع، ضوابط برگزاري و الزامات ارائه ديدگاه در كرسي
2-8- تذكر به اظهارنظركننده در مواردي كه خارج از موضوع صحبت كند
3-8- تذكر به اظهارنظركننده در مواردي كه الزامات ارائه ديدگاه در كرسي را رعايت نمي‌كند
4-8- اعلام زمان باقي مانده براي صحبت هر فرد
5-8- اعلام اتمام زمان هر نفر
6-8- دقت در اختصاص وقت برابر به طرف‌هاي گفت‌و‌گو
7-8- جمع‌بندي ديدگاه‌ها

*ماده 9- شرايط مجري:
1-9- التزام عملي به مباني نظام جمهوري اسلامي ايران و قانون اساسي
2-9- عدم عضويت را اركان هيچ‌ يك از احزاب و گروه‌هاي سياسي
3-9- دارا بودن مدرك كارشناسي ارشد يا بالاتر، دانشگاهي يا حوزوي، ترجيحاً در حيطه تخصصي برگزاري كرسي
4-9- دارا بودن توانايي لازم در مديريت جلسه

*ماده10- دبيرخانه هيئت و وظايف آن:
1-10- به منظور انجام فعاليت‌ها و پيشبرد امور هيئت‌هاي دانشگاه و مركزي در زمينه تماس و مكاتبه با اشخاص حقيقي و حقوقي، نهادهاي ذيربط و حفظ و نگهداري اسناد و مدارك، دبيرخانه آن هيئت با شرح وظايف ذيل تشكيل مي‌شود:

الف) اعلام دستور كار و دعوت از اعضا براي شركت در جلسات هيات
ب) طبقه‌بندي پرونده‌ها، ثبت و نگهداري اسناد و مكاتبات و تشكيل نظام بايگاني
ج) دريافت درخواست كتبي افراد حقيقي و حقوقي برابر چارچوب پيش‌بيني شده در ماده 4-5- اين آئين‌نامه و طرح آنها در جلسات رسمي هيات.
د) ابلاغ تصميم هيئت به صورت مكتوب و با امضاء دبير هيئت در مهلت قانوين تعيين شده به افراد متقاضي
ه) تنظيم صورت جلسات و انجام مكاتبات ضروري بنا به دستور دبير هيئت
و) تدوين گزارش عملكرد و جلسات هيات و ارسال آن با امضاي دبير هيئت براي دبيرخانه هيئت مركزي
ز) اطلاع‌رساني به موقع در خصوص ضوابط، مقررات و بخشنامه‌هاي موجود مرتبط با فعاليت‌ هيئت و تغييرات احتمالي آن در آينده.
ح) دريافت درخواست تشكيل كرسي با اعلام مهلت يك هفته‌اي نسبت به فراخوان ثبت‌نام منتقدين يا مخالفين موضوع.
ت) انجام ساير امور محوله

** فصل سوم: اعتبارات و تشويقات

*ماده 11
در سال اول اجراي آئين‌نامه، هزينه‌هاي مختلف برگزاري كرسي توسط رئيس دانشگاه و از محل اعتبارات در اختيار وي تامين مي‌شود. رئيس دانشگاه موظف است براي سال دوم و بعد از آن رديف مستقلي براي بودجه كرسي در بودجه كل دانشگاه منظور كند.

*ماده12
هيئت‌هاي دانشگاه‌ها و هيئت مركزي موظفند از كرسي‌هاي برتر و نمونه و افراد فعال در برگزاري آن به نحوه شايسته‌اي تقدير كند. رئيس دانشگاه موظف است اعتبار مشخصي را براي اين منظور پيش‌بيني كرده و اختصاص دهد.

** فصل چهارم: ساير موارد

*ماده 13
اجراي اين آئين‌نامه در سال اول به صورت آزمايشي بوده و پس از آن در صورتي كه اصلاح يا تغيير در آن صورت نپذيرد، قطعي خواهد شد.

*ماده 14
اين آئين نامه در 14 ماده و 9 تبصره در جلسه مشترك نمايندگان وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، دانشگاه آزاد اسلامي و نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها به تصويب رسيد و بدين وسيله اجازه اجراي آزمايشي آن از تاريخ ابلاغ صادر و اعلام مي‌شود.