اظهارات معاون وزير نفت در مورد تشكيل مديريت HSE

آقاي محمدنژاد! علت تشكيل مديريت HSE (بهداشت، ايمني و محيط زيست) در صنعت نفت چـه بوده و از چـه زماني تشكيل شده است؟

در كنار وظايف خطير وزارت نفت در تأمين انرژي موردنياز و همچنين ارز موردنياز در بخش اقتصاد كشور، حفظ و صيانت از نيروي انساني بعنوان سرمايه اصلي و نگهداري از تأسيسات عظيم و گسترده صنعت نفت بدليل شرايط عملياتي و فرآيندي پيچيده در راستاي پيشگيري از بروز حوادث استمرار و تداوم فعاليتها، افزايش بهره وري، حفظ سلامت و ايمني كاركنان، پيمانكاران و ... نظام مديريت بهداشت،ايمني و محيط زيست (HSE-MS) از سال 1383 در صنعت نفت تدوين و ابلاغ گرديد.

بفرمائيد اين نظام از چه الگوئي اقتباس شده است و داراي چند عنصر است؟

هر چند ساختار ايمني و آتش نشاني و بهداشت و درمان عمري نزديك به عمر صنعت نفت را دارند اما نظام مديريت يكپارچه بهداشت،ايمني و محيط زيست پس از بررسي نظام هاي مديريتي مختلف از مدل انجمن بين المللي توليدكنندگان نفت و گاز (OGP) به عنوان الگو انتخاب گرديد و داراي هفت عنصر مي باشد:
- تعهد و رهبري
- خط مشي و اهداف استراتژيك
- سازمان، منابع و مستندسازي
- ارزيابي و مديريت ريسك
- طرح ريزي
- مميزي و بازنگري

متأسفانه در چندماهه اخير شاهد چندين حادثه ناگوار در صنعت نفت بوده ايم. آيا اين حوادث در مجتمع هاي خصوصي شده بود يا در مجتمع هاي خود صنعت نفت و آيا بررسي براي شناسائي علل اين حوادث صورت گرفته يا خير؟
متأسفانه عمده حوادث اخير در مجتمع هاي خصوصي شده پتروشيمي خارك، پرديس و پيمانكار مجري خط لوله 48 اينچ انتقال گاز از تركمنستان حادث شده است.

در بررسي علل حوادث توسط كميته هاي تخصصي مستقر در شركتهاي اصلي و ستاد وزارت نفت علل حوادث در دو دسته عوامل مستقيم و عوامل ريشه اي مشخص گرديد. بعنوان مثال در حادثه خط لوله 48 اينچ گاز تركمنستان علت بلاواسطه سقوط يكدستگاه سايد بوم مربوط به پيمانكار مجري بر روي خط لوله گاز بدليل خارج شدن سايد بوم از قفل و خالي شدن خاك زمين در زير آن بوده است.

در حادثه پتروشيمي خصوصي شده پرديس خوردگي شديد لوله و وجود مواد خورنده در مايع عبوري از لوله و متأسفانه عدم كنترل خوردگي توسط بازرسي فني را مي توان بخشي از علل حوادث اخير نام برد.

با توجه به ابلاغ اصل 44 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و روند خصوصي سازي تأسيسات صنعت نفت چه تأثيري در وقوع حوادث در صنعت نفت داشته است؟

به دنبال ابلاغ اصل 44 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران كه بي شك مي تواند منشاء شكوفايي اقتصادي و تحقق اهداف ذكر شده در سند چشم انداز باشد، تعداد قابل توجهي از مجتمع ها و شركتهاي وزارت نفت در برنامه واگذاري به بخش خصوصي قرار گرفتند، ولي متأسفانه بررسي هاي انجام شده در شش ماهه اول سال جاري روند مناسبي را در رعايت الزامات HSE از سوي شركتهاي واگذار شده نشان نمي دهد و بهمين جهت شاهد حوادث در اين حوزه بوده ايم. با توجه به مشكلات موجود در اين ارتباط مذاكراتي با سازمان خصوصي سازي و سازمان هاي مربوطه صورت گرفته و تفاهم نامه اي مبادله شده است و بر اساس مفاد اين تفاهم نامه مقرر گرديده الحاقيه اي در خصوص رعايت الزامات HSE و مقررات و دستورالعمل هاي مربوطه در حوزه هاي بهداشت، ايمني و محيط زيست و پدافند غيرعامل به قراردادهاي واگذاري منظم گردد. كه با انجام اين امر و با واگذاري شركت هاي تابعه وزارت نفت حيطه كاري بخش HSE دو برابر خواهد شد.

با توجه به اينكه عمده حوادث صنعت نفت در بخش پيمانكاران روي مي دهد چه اقداماتي در اين زمينه انجام گرفته و يا در دست اقدام مي باشد؟

عمليات اجرايي گسترده و توسعه اي صنعت نفت در حوزه ميادين نفت و گاز و همچنين اجراي طرحهاي توسعه اي در تأسيسات موجود با هدف افزايش ظرفيت توليد، گستره وسيعي از عمليات اجرايي، مهندسي و ساخت را با بهره گيري از مجموعه مشاورين و پيمانكاران متعدد عمدتا" ايراني فراهم نموده است كه به منظور حفظ و صيانت از سلامت نيروهاي كاري و تأسيسات، ضمن مستند نمودن سيستم نظارت خود بر عملكرد پيمانكاران در حوزه هاي بهداشت، ايمني و محيط زيست، دستورالعمل HSE پيمانكاران تدوين و به كليه شركتهاي اصلي و تابعه صنعت نفت ابلاغ شده و هم اكنون كليه قراردادهاي اجرايي صنعت نفت داراي الحاقيه مقررات و الزامات HSE هستند و پيمانكاران موظفند الزامات ايمني، بهداشتي و زيست محيطي را در محيط هاي كاري رعايت نمايند. همچنين بر اساس برنامه هاي منظم مميزي از سوي چهار شركت اصلي وزارت نفت، فعاليتهاي پيمانكاران مورد ارزيابي و تحليل قرار مي گيرد.

چه برنامه هاي آموزشي و فرهنگي براي پيشگيري از وقوع حوادث در تأسيسات صنعت نفت در دستور كار وزارتخانه مي باشد؟

اگرچه همواره سعي شده كه روشهاي اجرايي و شيوه هاي عملياتي به گونه اي گسترش يابند كه از حوادث و مخاطرات پيشگيري گردد ولي متأسفانه هنوز حوادث ناشي از كار، در صنعت نفت و همچنين در سطح جهان رخ مي دهد. حوادثي نظير حوادث چند ماه گذشته و حوادثي نظير حادثه خليج مكزيك، حادثه معدنچيان شيلي و حادثه اخير نشت مواد نفتي در لهستان گوياي اين واقعيت هستند. نيروي انساني ارزشمندترين سرمايه وزارت نفت است و نبايد اجازه داد كه اين منبع گرانقدر به سبب حوادثي كه عمدتا" قابل تشخيص و پيشگيري هستند دچار حادثه شوند. در اين راستا و به منظور آگاهي و افزايش دانش كاركنان صنعت نفت، برنامه هاي آموزشي متنوعي در دستور كار بوده و تمام شركتها داراي تقويم آموزشي سالانه در حوزه هاي بهداشت، ايمني و محيط زيست هستند. همچنين به منظور فرهنگ سازي فعاليتهاي گسترده اي شامل برگزاري همايش هاي سالانه HSE، تهيه مجلات و نشريات تخصصي در حوزه هاي بهداشت، ايمني و محيط زيست، تهيه و توزيع فيلم هاي آموزشي ايمني، تهيه و توزيع كتابچه هاي آموزشي، چاپ و توزيع پوسترهاي هشدار دهنده در دستور كار شركتهاي تابعه صنعت نفت مي باشد.

پيشنهادات جنابعالي براي پيشگيري از وقوع حوادث و جمع بندي شما از اين بحث چيست؟

پيشنهاد كلي اينجانب استقرار و توسعه اين نظام و بكارگيري و اجراي آن بصورت دقيق و كامل   مي باشد و تجربه شركتهاي بزرگ نفتي دنيا گوياي اين مطلب است كه بي شك با اجراي دقيق عناصر اين نظام شاهد پيشگيري از وقوع حوادث خواهيم بود.

ضمنا" يك سيستم مديريت HSE در محيط هاي صنعتي زماني مي تواند بطور موثر به اهداف خود برسد كه سبب جلوگيري از وقوع حوادث، كاهش خسارات مالي و صدمات جاني، حفظ منابع و محيط زيست و افزايش راندمان كار گردد. به همين دليل لازم است كه ريسك هاي تهديد كننده افراد، محيط زيست و اموال به طور اصولي شناسايي و ارزيابي گردد و اقدامات كنترلي و كاهش دهنده آنها اجرا و هرگونه اقدامي در راستاي صيانت از بهداشت و سلامت جسماني كاركنان انجام شود.

در رأس همه اين موارد امر آموزش، بكارگيري نيروهاي مجرب و با صلاحيت در واحدهاي عملياتي و فرآيندي، انجام بموقع بازرسي فني و انجام مميزي هاي ايمني در پيش گيري از حوادث نقش مهم و كليدي را دارند.