مسابقه های تلویزیونی عاملی برای توسعه جهانی

گروه سینما و تلویزیون: در یادداشت پیش رو که آنرا عباس عموري به رشته تحریر درآورده، نگارنده معتقد است: برنامه‎هاي تلويزيونی علاوه بر خصلت سرگرم‎كنندگي و پر كردن اوقات فراغت، به دنبال القاء گفتمان‏های خاصی هستند تا از این کانال ارتباطی خود را در معرض خوانش مخاطبان قرار دهند. فروش گسترده اين ژانر توسط تلويزيون‏های ماهواره‎اي سراسر جهان، قدرت و گستردگي نفوذ در مناطق مختلف را برای آن‎ها رقم زد.

به گزارش بولتن نیوز، متن این یادداشت که به صورت اختصاصی در اختیار خبرنگار ما قرار گرفته به شرح زیر است: 

تأثير فرمت‏ مسابقه‏هاي تلويزيونی بخصوص سرگرمی عاملی برای توسعه ارتباطات جهاني بشمار می‎رود. پخش اين مسابقات و برنامه‎های مرتبط با آن توانسته است در ميان مردم سراسر جهان به خصوص در میان مردم جهان سوم که بدنبال دنیایی بهتر هستند و رویایی امریکایی را در سر می‎پرورانند به عنوان یکی از عوامل ارتباطات ميان فرهنگي پیوندی میان آنها برقرار کرده است. امروز فرمت آيدل كه كپي فرمت انگليسي-امريكايي است، با استفاده از اسطوره‎هاي جهان چگونگي تغيير در سبك زندگي جوانان و سازش ميان دين، فرهنگ ملی از یک سو و فرهنگ امریکایی-اروپایی از دیگر سو ایجاد کرده است. سوال مهم ناظر بر اين است که آیا این مسابقات توانسته در ميان جوانان تأثيرگذار باشد؟ آيا قدرت‏هاي سياسي حاكم در جهان مروج اين گفتمانند يا مخالف آن؟

تلویزیون ابزاری دو دم است؛ از یک سو به ظاهر مروج فرهنگ بومی است و از دیگر سو تحت تاثیر مسائل فنی می‎باشد. این تناقض وقتی بیشتر نمایان می‎شود که ما نتوانیم سازشی میان فرم که زبان تصویر است و نظام مفهومی که قصد ترویج آن را داریم برقرار سازیم. حرکت روی این لبه تیغ آن قدر مشکل است که گاهی استفاده ابزاری از یک فرمت پاسخ منفی و ضد خود را رواج می‎دهد. بنابراين تلويزيون هم از منظر فني و هم از منظر قالب‏هاي آن در سه بخش تصوير، واقعه و سريال قابل تحليل و تفسیر است. بدين سبب امروزه پرسش دربارة معرفت بدون در نظر گرفتن رسانه‎ها، كه واسط ميان شي و سوژه معرفت هستند، ممكن نيست. در نتيجه باید بپزیریم که يكي از ابزار شناخت معرفتي رسانه‎ها هستند.

تلويزيون از دو ابزار معرفتي صوت و تصوير سود مي‎برد. تصويرهاي تلويزيوني از طريق فرمت‏هاي جهاني مانند مسابقات و سرگرمي و تاک‎شوها نسبت به همانندسازي يا Simulation به عنوان نشان دادن واقعیت استفاده می‎کنند. بنابراین تلويزيون براي برقراري ارتباط با مخاطبان از قاعده همانندسازي استفاده مي‏كند به همین منظور بورديار همانندسازي را «جايگزين نمودن واقعيت با نشانه‏هاي از واقعيت» تعريف مي‏كند. بنابه اعتقاد بورديار، همانندسازي يكي از فرآيندهاي فرهنگي مدرنتيه در دوره پساصنعتي و يكي از ابزارهاي مؤثر رسانه‎ها از جمله تلويزيون براي بي‎ثبات كردن حقايق و واقعيات به‎شمار مي‎رود. پاستر معتقد است اعتيادي كه به رسانه‏ها پيدا كرديم بر اثر شوق ما به فرهنگ و اطلاعات نيست بلكه در نتيجة معكوس‎سازي معاني حقيقت و بيهودگي و در واقع انهدام اين اصول توسط رسانه‎هاست. در اين رويكرد همانندسازي از بين بردن توان فهم و تشخيص تمايز ميان واقعيت و نماد از يك‎سو و همانند شدن مخاطبان از ديگرسو مي‎باشد.

فعاليت بيش از سه هزار شبكة تلويزيوني ماهواره‏اي قابل مشاهده برای سراسر مردم جهان که هر روزه روبه گسترش است، حوزه‎ جديدي به ديپلماسي عمومي یعنی ديپلماسي فرهنگي و به تبع آن ديپلماسي رسانه‎اي افزوده گردیده است. به تعبير بورديار تا قبل از حوادث 11 سپتامبر سال 2001 اين واقعيات بودند كه محتواي رسانه‏ها را مي‏ساختند در حالی که پس از اين تاريخ اين رسانه‏ها هستند كه واقعيات جهان سياسي و اجتماعي را توليد، تغيير و بنيان مي‎گذارند. بنابر، این رویکرد، رسانه‎ها توليدكننده قدرت نمادين و سرمايه اجتماعي به شمار می‏روند. در نتيجه شکل‌گیری نظام معنايي و نظم‎بخشي گفتمان‎ها توسط رسانه‎ها و بنا بر تأثیر و مصلحت اقتصاد سیاسی در کنترل و نظارت بر رسانه‎ها از این تاریخ به بعد وارد مرحله تازه شد، و صورت‌بندی تازه‎ای به خود گرفت. از این تاریخ به بعد قدرت‎هاي سياسي با صرف هزينه‎هاي هنگفت اقتصادي در صددند كنترل جريان و گردش اطلاعات، به منظور اعمال مقاصد سیاسی خود شدند.

از سوی دیگر در گفتمان‏ها دو نيرو و دو گروه در تقابل و نزاع هم قرار می‎گیرند؛ يك گروه شامل صاحبان رسانه‎ها هستند و براي نظم‎بخشي به گفتمان خود به ساخت و تولید برنامه‎هاي مختلف تلويزيوني اقدام مي‎كنند، گروه دیگر در مقابل آن‎ها قرار دارند. در نتيجه گروه اول قصد دارند تا گفتمان خود را در مقابل گروه‎های ديگر حفظ نمايند بنابراین در نزاعی دائمی به سر می‎برند. به این معنا گروهي به دنبال کسب قدرت و گروه دیگری به دنبال حفظ قدرت و نظم‎بخشي به گفتمان مسلط خود با استفاده از نفوذ رسانه‎ای در جامعه هستند.

اما فرمت آیدل‎ها چه بر سر مخاطبان می‏آورند. برنامه‎هاي تلويزيونی علاوه بر خصلت سرگرم‎كنندگي و پر كردن اوقات فراغت، به دنبال القاء گفتمان‏های خاصی هستند تا از این کانال ارتباطی خود را در معرض خوانش مخاطبان قرار دهند. فروش گسترده اين ژانر توسط تلويزيون‏های ماهواره‎اي سراسر جهان، قدرت و گستردگي نفوذ در مناطق مختلف را برای آن‎ها رقم زد. بنا به ادعای سازندگان این برنامه اين ژانر با استفاده از فرمت آیدل توانست پربیننده‎ترین برنامه جهان را به نام خود ثبت کند.

هدف اين مسابقات، استعداديابي در زمينه آواز و ساير استعداديابي هنري مانند«The voice» ، «got talent»،Xfactor» »، وIdal»» و سایر برنامه‎های از این دست، و فرمت‎های مربوط به زیبایی، آشپزی، بهداشتی و امثالهم به‏عنوان ابزاري براي ديپلماسي فرهنگي و ديپلماسي رسانه‎اي جهت نهادينه كردن گفتمان رویایی امریکایی است. اين گفتمان به‎دنبال افزايش ضريب نفوذ گفتماني به منظور صورت‎بندي جديد از تحولات سياسي، سامان‌بخشي به جنبش‎هاي اجتماعي و پاسخ به نيازهاي تازه جوانان جهان (با مذاهب، فرهنگ و انديشه‎هاي مختلف) مورد هدف قرار داده است. اين برنامه‎ها هر هفته طي دو روز از طريق تلويزيون، اينترنت و تلفن و در يك گستره عمومي، مردم و به خصوص جوانان را گرد هم مي‎آورد. تا نشان دهد که چگونه ديپلماسي فرهنگي و ديپلماسي رسانه‎اي در خدمت ديپلماسي سياسي قرار مي‌گيرد و چگونه حاشيه وارد متن مي‎گردد. اما نباید فراموش کنیم که نهادینه شدن یک گفتمان بدون تغيير سبك زندگي ممکن است. در نتیجه ترویج سبک زندگی مدرن و رويايي آمريكايي با استفاده از ژانر و فرمت صاحبان اقتصاد سیاسی را قدرتمند کرده است.

انتهای پیام/