فرار شبانه رامبو از عراق

خروج شبانه سربازان جنگجوی آمریکا از عراق نشان داد که فصل فیلم‌های هالیوودی رامبو به سر آمده و این کشور باید در سیاست‌های جنگی خود بازنگری کند.حضور 7ساله نیروهای آمریکا در عراق سنگین‌ترین هزینه‌های مالی و انسانی را برای آمریکا به همراه داشت.طبق برآورد رسانه‌های آمریکا، این کشور برای حضور نیروهای خود درعراق هر ثانیه حدود 5 هزار دلار هزینه متحمل شده، علاوه برآن تا کنون نزدیک به 5 هزار نظامی آمریکایی کشته و 36 هزار نفردیگر زخمی شده‌اند. افزایش سرسام‌آور هزینه‌های جنگی آمریکا در عراق به رکود شدید اقتصادی و افزایش نرخ بیکاری و تورم در این کشور منجر شده و به‌همین دلیل باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا قبل از پایان زمان مقرر، دستور خروج نیروهای آمریکایی از عراق را صادر کرد. نیروهای آمریکایی طبق موافقتنامه امنیتی بغداد – واشنگتن قرار است در پایان سال 2011 میلادی از عراق خارج شوند اما ظاهرا تلفات سنگین این نیروها به تسریع خروج نیروهای آمریکایی از بغداد کمک کرد. اگرچه پنتاگون اعلام کرده که 50 هزار نیروی آموزشی و امنیتی برای آموزش نیروهای مسلح عراق در این کشور باقی خواهند ماند اما به نظر می‌رسد آمریکا به دلیل شرایط موجود در عراق در درازمدت قادر به حفظ این تعداد از نیروهای خود در این کشور نخواهد بود.با خروج شبانه نیروهای آمریکا از عراق که تحلیلگران کشورهای عربی از آن به عنوان «فرار شبانه رامبو» نام می‌برند، عراق وارد مرحله تازه‌ای از بومی‌سازی سیاست‌های دفاعی خود خواهد شد. نیروهای مسلح عراق در دوران حاکمیت پل برمر، حاکم غیرنظامی آمریکا در بغداد دچار فروپاشی شدند اما اشتباه دولتمردان عراق این بود که نیروهای شبه نظامی وابسته به مجلس اعلا و سيد مقتدا صدر را منحل کردند. با انحلال نیروهای شبه نظامی شیعه در عراق، اوضاع امنیتی این کشور وارد مرحله جدیدی شد و...


نظامیان بعثی و تروریست‌های عرب به تشدید ناامنی‌ها در این کشور‌پرداختند.ائتلاف شوم تروریست‌ها و عوامل حزب بعث عراق برای جلوگیری از روند دموکراسی‌سازی در این کشور به‌طور طبیعی زاییده یک تفکر پان‌عربیستی است که از آن سوی مرزهای عراق به این کشور تحمیل شده است.کشورهای عرب منطقه پس از سقوط رژیم صدام در مارس 2006 دو رویکرد را در عراق دنبال کردند؛ رویکرد نخست این است که نیروهای آمریکایی برای مدتی طولانی در عراق باقی بمانند تا چتر حمایتی خود را روی اقلیت عراق بگشایند.رویکرد دوم این است که ساختار قدرت مانند سال‌های قبل از سقوط دیکتاتوری بغداد در مارس 2003 همچنان در دست عوامل حزب بعث باقی بماند تا اکثریت مردم عراق از مشارکت در تصمیم‌گیری‌های کلان عراق محروم بمانند.علت این امر آن است که اگر اکثریت مردم عراق در سازماندهی یک نظام پارلمانی و دموکراتیک مشارکت فعالی داشته باشند. ممکن است این دموکراسی بعدا برای رژیم‌های دیکتاتور عرب مزاحمت ایجاد کند لذا خروج نیروهای آمریکا از عراق به سود رژیم‌های دیکتاتور عرب اطراف عراق و اقلیت موجود در این کشور نخواهد بود.اما به‌رغم این، اکثریت مردم عراق از خروج ناگهانی نیروهای آمریکایی از کشور خود خرسند هستند و آن را مقدمه‌ای برای خروج کامل اشغالگران از عراق می‌دانند.در واقع سیاستمداران آمریکا و ژنرال‌های پنتاگون با این اقدام به‌طور غیرمستقیم بر ناکامی خود برای اجرای برنامه‌های سیاسی و امنیتی خود در منطقه و عراق تاکید کردند. در چنین شرایطی رهبران سیاسی عراق بهتر خواهند توانست در فضایی بومی و به دور از دخالت نیروهای اشغالگر برای آینده کشور خود تصمیم‌گیری کنند.از سوی دیگر اکنون عراق با خروج بخشی از نیروهای جنگی آمریکا از این کشور باید در روابط سیاسی خود با کشورهای همسایه تجدید نظر کند و نگاه تازه‌ای نسبت به اینگونه روابط داشته باشد.در طول 7 سال گذشته ملت عراق دوستان و دشمنان واقعی خود را به‌خوبی شناخت و دریافت که برخی کشورهای عرب منطقه با برقراری ثبات و امنیت پایدار در عراق مخالفند.مخالفت این کشورها با ثبات و امنیت عراق بر خاسته از نگرش قومیتی و طایفه‌ای این کشورها به عراق است، زیرا کشورهای عرب اساسا با مشارکت 2 طیف مهم عراق یعنی شیعیان و کردها در فرآیند دولت‌سازی مخالفند.اکنون رهبران عراق ‌باید سریعا نسبت به تشکیل دولت وحدت ملی در این کشور اقدام کنند و سپس استراتژی سیاسی و امنیتی عراق را براساس تجارب 7 سال گذشته ترسیم کنند.هر چند ممکن است عوامل حزب بعث و تروریست‌های القاعده با استفاده از خلأ سیاسی موجود در عراق در آینده نزدیک دست به تحرکاتی بزنند اما به نظر می‌رسد اگر دولت وحدت ملی عراق سریعا تشکیل شود، رهبران سیاسی عراق در نبود نیروهای اشغالگر بهتر خواهند توانست برای آینده کشور خود تصمیم‌گیری کنند..
حسن هانی‌زاده* کارشناس مسائل خاورمیانه