شاید این جمعه بیاید، شاید ...

گروه مذهبی، فردا جمعه 23 خردادماه مصادف است با نیمۀ شعبان، سالروز ولادت منجی عالم بشریت حضرت بقیة الله الاعظم حجت بن الحسن المهدی{عجل الله تعالی فرجه الشریف} که بدین تریب ضمن تبریک این روز فرخنده به تمامی عاشقان کوی او، پروندۀ ویژه ای را که به همین مناسبت ترتیب دیده ایم، تقدیم می نماییم.

به گزارش بولتن نیوز، حضرت مهدی(عج) می فرمایند: "هر یك از شما باید عملى را انجام دهد كه سبب نزدیكى به ما و جذب محبّت ما گردد؛ و باید دورى كند از كردارى كه ما نسبت به آن، ناخوشایند و خشمناك مى باشیم. پس چه بسا شخصى در لحظه اى توبه كند كه دیگر به حال او سودى ندارد و نیز او را از عِقاب و عذاب الهى نجات نمى بخشد." (بحارالا نوار، ج 53، ص 176)

در ادامه با اشاره به مسائلی در خصوص این روز باسعادت، شخصیت حضرت امام زمان(عج)، فرهنگ انتظار و مسائل مربوط به آن، نکاتی در این حیطه را تحت عناوین «فلسفۀ نام های امام زمان(عج)»، «فلسفه و دلایل غیبت»، «دلایل عدم تعیین وقت ظهور»، «اوضاع مردم در آخرالزمان»، «وظیفۀ ما در دوران غیبت امام قائم(عج)»، «سه گام برای بیعت با امام زمان علیه السلام» و در نهایت «توصیۀ آیت الله بهجت(ره): چگونه امام زمان(عج) را ببینیم؟» طرح و تقدیم خواهیم نمود.

فلسفه نام‎های امام زمان(عج)

لقب مشهور امام زمان(عج)، "مهدى" و القاب دیگر ایشان؛ منتظر، حجّت، خلف صالح، قائم و صاحب‎الزمان مى‎باشد. اما نام و كنیه ایشان، نام و كنیه رسول خدا(صلى الله علیه و آله) است. چه این كه آن حضرت فرمود: مردى از فرزندان من در آخر زمان قیام مى‎كند كه اسم او اسم من و كنیه او كنیه من است.

نام پیامبر، محمد و كنیه او ابوالقاسم است و همین نام و كنیه براى حضرت مهدى(علیه‎السلام) است. اما روایاتى وارد شده است كه از ذكر نام او قبل از آن كه ظهور كند نهى كرده‎اند و حتى از آن حضرت نقل شده است كه فرمود: لعنت خدا بر كسى كه در میان جمع مردم، نام مرا ببرد.

روایات به طور مطلق از نام بردن نام ولى عصر(علیه‎السلام) نهى كرده‎اند، بنابراین این نهى روایات تنها به زمان غیبت صغرى مربوط نمى‎شود بلكه غیبت كبرى را هم در بر مى‎گیرد.

احادیثى درباره فلسفه القاب آن حضرت وارد شده است كه در این جا به ذكر چند روایت اكتفا مى‎كنیم:

"صقربن دلف" گوید: از امام جواد(علیه‎السلام) شنیدم كه فرمود: امام بعد از من على است، امر او، امر من است و سخن او، سخن من و طاعت او، طاعت من است و امامت بعد از او با فرزندش حسن مى‎باشد كه امر او، امر پدرش و سخن او سخن پدرش و اطاعت از او، اطاعت از پدرش مى‎باشد. آنگاه سكوت كرد.

عرض كردم: یابن رسول الله! امام بعد از حسن كیست؟

حضرت گریه شدیدى كرد و فرمود: بعد از حسن، فرزندش، قائم به حق و امام منتظر است . عرض كردم: یابن رسول الله! چرا قائم نامیده شد؟

فرمود: زیرا بعد از آن كه نام ایشان از میان مى‎رود، اكثر كسانى كه به او اعتقاد دارند از او روى‎گردان مى‎شوند، قیام مى‎كند.

عرض كردم: چرا منتظر نامیده شد؟ فرمود: زیرا غیبتى دارد كه بسیار طولانى است و مخلصین، منتظر او هستند و شك كنندگان، او را انكار كرده و منكران، نامش را استهزا مى‎كنند. كسانى كه براى ظهورش وقت تعیین مى‎كنند فراوان مى‎شوند و كسانى كه درباره او تعجیل دارند هلاك مى‎گردند و آنان كه تسلیم هستند نجات مى‎یابند.

امام صادق(علیه‎السلام) فرمود: قائم، مهدى نامیده شد زیرا به امرى هدایت مى‎كند كه مردم از آن گمراه شده‎اند و قائم نامیده شده است زیرا براى اقامه حق قیام مى‎كند.

امام رضا(علیه‎السلام) نیز به هنگام ذكر لفظ قائم بر مى‎خاست و دست خود را بر سر مى‎گذاشت و مى‎گفت: اللّهم عجّل فرجه و سهّل مخرجه.

فلسفه و دلائل غیبت

پیامبر اكرم و ائمه اطهار(علیهم‎السلام) نخستین كسانى هستند كه به منظور رفع شبهات، از علت غیبت سخن رانده‎اند و در مجموعه‎هاى روایى، احادیث زیادى در این باب جمع آورى شده است.

نعمانى از على (علیه‎السلام) نقل مى‎كند كه ایشان دلیل غیبت را غربال انسان‎هاى صالح از گمراه و دانا از نادان مى‎داند1 و بر اساس روایت دیگرى حضرت در منبر كوفه فرمود: «زمین، از حجت الهى خالى نمى‎ماند، ولى خداوند به دلیل ستم پیشه بودن خلق و ستم و زیاده روى، آنان را از وجود حجت بى بهره مى‎سازد.»

روایات دیگرى كه بیشتر در عصر تقیه جمع آورى شده‎اند، حاكى از این هستند كه بشر قادر به درك فلسفه حقیقى غیبت نیست و این راز پس از ظهور آشكار خواهد شد.

در دوران امامت حضرت باقر(از 5 تا 114 ه - ق ) و حضرت صادق (از 114 تا 148 ه‍ ق ) با توجه به نهضت‎هاى دینى و بازار گرم مناظره‎هاى مذهبى و ضرورت نقد عقاید كیسانیه، زیدیه، غلات و اسماعیلیه، در خصوص غیبت امام به فلسفه غیبت توجه بیشترى صورت گرفت. روایات زیادى از امام صادق(علیه‎السلام) در این زمینه به دست ما رسیده است.

عبیدالله بن فضل هاشمى مى‎گوید: از امام ششم شنیدم كه فرمود:«صاحب الامر، غیبتى دارد كه تخلف ناپذیر است و هر جوینده باطلى در آن به شك مى‎افتد و اجازه نداریم علت آن را بیان كنیم. حكمت غیبت، همان حكمتى است كه در غیبت حجت‎هاى پیشین وجود داشته است و پس از ظهور، روشن خواهد شد، چنانكه حكمت كارهاى خضر از شكستن كشتى و كشتن پسر بچه و بر پاداشتن دیوار شكسته وقتى براى موسى روشن شد كه آن دو، از هم جدا شدند. غیبت امرى از امور الهى و سرّى از اسرار و غیبتى است از غیبت‎هاى او.»

در روایت دیگرى، امام صادق(علیه‎السلام) علت غیبت را آزمایش الهى مى‎داند.

زمین، از حجت الهى خالى نمى‎ماند، ولى خداوند به دلیل ستم پیشه بودن خلق و ستم و زیاده روى آنان را از وجود حجت بى بهره مى‎سازد.

از دید امام جعفر صادق(علیه‎السلام) تصدى خلافت توسط عباسیان به معناى غصب حقوق سیاسى ایشان، به عنوان پیشواى بر حق مسلمانان بود و عباسیان از همان ابتدا نسبت به ایشان و علویان بدگمان شدند. امام كه سیاست تقیه را در پیش گرفته بود، احادیثى را در زمینه غیبت امام عصر (علیه‎السلام) در میان راویان حدیث شیعه نشر داد و این نكته را روشن ساخت: بر امام منصوص الهى، لازم نیست، قیام كند، تا حقوق سیاسى خود را به دست آورد. او باید رهبرى روحانى خود را داشته باشد و وظایف خویش را انجام دهد تا زمانى كه جامعه خود، به اندازه كافى از آگاهى و شعور سیاسى برخوردار شود و با مراجعه به ائمه (علیهم السلام) خواستار برقرارى حكومت اسلامى و شیعى گردد.

بر مبناى همین عقیده بود كه امام صادق(علیه‎السلام) آشكار اعلام كرد: مهدى: به قدرت سیاسى دست خواهد یافت.

امام صادق(علیه‎السلام) به گونه روشن، بیان كرد كه كدام یك از فرزندان ایشان، مهدى شمرده مى‎شود6 و پیش از ظهورش او را غیبتى باید و منشاء او چیزى جز خوف از كشته شدن7 و عدم آمادگى مردمان نیست8 و به دوستان خود توصیه كرد كه در هر بامداد و پسین در انتظار فرج باشند.

در بیان امام صادق(علیه‎السلام) فلسفه غیبت و انتظار رابطه تنگاتنگى دارند و هر دو، به فعل انسان‎ها باز مى‎گردند. چون این مردم هستند كه شایستگى خود را براى ظهور یا عدم ظهور امام غایب به نمایش مى‎گذارند و با كارهاى ناپسند خود بین خویشتن و امام حجاب مى‎گردند از این روى به همه شیعیان خود سفارش مى‎كند:

«در دولت باطل خموش و چموش باشند و در انتظار دولت حق به سر برند و بدانند كه خدا، حق را به كرسى خواهد نشاند و باطل را محو خواهد ساخت.»

از آنان مى‎خواهد: با آرامش بر دیندارى خود صبر كنند.

امام صادق(علیه‎السلام) از ستمى كه بر شیعیان اعمال مى‎شد غفلت نداشت و به همین دلیل تعمق در فلسفه و علت غیبت را سفارش مى‎كرد.

امام صادق(علیه‎السلام) به عمار ساباطى فرمود: «شما، به چشم خود نگاه كنید كه حق امام شما و حق خود شما در دست ستمكاران است. آنان جلو شما را گرفته‎اند و دارایى شما را برده‎اند و شما را ناچار كرده‎اند به كشت و كار تلاش براى گذران و خرج دنیا و طلب معاش زندگى و صبر بر دیندارى خودتان و عبادت مخصوص به خودتان و اطاعت از امام خودتان با بیم از دشمن.

دلایل عدم تعیین وقت ظهور

عدم بیان تاریخ ظهور از سوى خداى متعال دلایلى دارد كه ما به چند مورد آن اشاره مى‎كنیم.

الف) انتظار فرج

از زمانى كه امام زمان(علیه‎السلام) غیبت كرده است نور امید به ظهور او دل مؤمنین را روشن نگاه داشته است. هم اكنون این انتظار وجود دارد و روز به روز بر شدّت و قوّت آن افزوده مى‎شود و هر مؤمنى آرزو دارد عصر ظهور را درك كند. اما اگر زمانى براى پایان غیبت تعیین مى‎گردید چنین انتظار و امیدى به ظهور منجى عالم نبود و ناامیدى و افسردگى قلوب مؤمنین را فرا مى‎گرفت زیرا همه آنها جز عدّه‎اى كه در آستانه عصر ظهور قرار مى‎گرفتند ناامید مى‎شدند و دیگر نه دعایى براى ظهور منجى عالم مى‎شد و نه شوقى به آمدن او دل‎ها را فرا مى‎گرفت.

ب) تسهیل دوران غیبت بر امام(علیه‎السلام)

عدم اعلام زمان ظهور، هر لحظه وجود مقدس امام زمان(علیه‎السلام) را آماده و با نشاط نگاه مى‎دارد؛ زیرا این احتمال را مى‎دهد كه هر لحظه زمان غیبت به پایان رسد، اما اگر مدت معینى براى ظهور او اعلام مى‎شد، گذشت این مدت بسیار سخت و جانكاه بود به ویژه با عزلت و غربتى كه با دوران غیبت آن حضرت همراه است.

ج) خودسازى و آمادگى مؤمنین

با ابهام زمان ظهور یك حركت اصلاحى و زمینه‎سازى اخلاقى در میان منتظران او شكل خواهد گرفت زیرا هر لحظه ممكن است خورشید دل‎ها از پشت ابرهاى غیبت طلوع كند و آنها باید آماده پذیرایى از او باشند. در حالى كه اگر وقت ظهور معلوم مى‎شد این همه حركت‎هاى ارزشى و نشاط بخش و سازنده به وجود نمى‎آمد، زیرا تمام مؤمنین به جز آنان كه در آستانه عصر ظهور قرار مى‎گیرند مى‎دانستند دوران درخشان ظهور را درك نخواهند كرد.

عدم اعلام زمان ظهور، هر لحظه وجود مقدس امام زمان(علیه‎السلام) را آماده و با نشاط نگاه مى‎دارد.

د) بداء

بداء آن تغییر و تحولى است كه در یكى از مقدّرات الهى صورت مى‎گیرد. همانگونه كه در قرآن آمده است. قرار شد موسى(علیه‎ السلام) سى شب به كوه طور برود امّا ده روز به آن اضافه گردید و به چهل روز رسید. در این مدت ده روز كه موسى(علیه ‎السلام) دیرتر بازگشت، سامرى از فرصت استفاده كرد و آن گوساله را ساخت و به عنوان خداى بنى اسرائیل معرفى كرد و بسیارى از مردم را كافر گردانید.

محمد حنفیه درباره فلسفه عدم تعیین وقت مى‎فرماید: وقتى بازگشت موسى از وقت معیّن به تاخیر افتاد، مردم گفتند: موسى ما را فریب داد و گوساله را پرستیدند.

اگر زمان ظهور، مورد بداء قرار گیرد - كه البته چنین احتمالى وجود دارد - و بر اثر دعاى مؤمنین، زمان غیبت كوتاه شود و یا شرایط ظهور به شكلى زودتر فراهم گردد و یا به عكس به خاطر عدم وجود شرایط به تاخیر افتد و امام زودتر یا دیرتر از وقت معیّن ظهور كند اختلاف و انحراف، مردم را فرا خواهد گرفت و به وعده‎هاى الهى بدگمان خواهند شد و مهدى‎هاى ساختگى زیاد شده و مردم به جاى یارى رساندن به منجى عالم به جدال و منازعه مى‎پردازند.

موارد فوق برخی از دلایل عدم اعلام زمان ظهور یوسف زهرا، عزیز دل شیعیان است.

سه گام برای بیعت با امام زمان علیه السلام

در مكتب تشیع دو مقوله دعا و زیارات وجود دارد كه در دیگر مكاتب وجود ندارد و یا بسیار كم‌رنگ می‌باشد. دعا و زیارات نقش بسزایی در رشد و تعالی انسان دارند كه به این نعمت عظیم در مكتب تشیع توجه بسیار شده است. زیارات بسیاری، از سوی معصومین علیهم السلام به ما رسیده است كه بدان وسیله ائمه اطهار زیارت می‌شوند كه متن آنها بسیار غنی هستند. در این متون علاوه بر سلام و احترامی كه به ایشان ابراز می‌نماییم به كسب معرفت نسبت به این بزرگواران می‌پردازیم. مثلاً جامعه كبیره كه دنیای معرفت در باب اهل بیت علیهم السلام می‌باشد و سفارش بسیار شده كه در حرم‌های مطهر ائمه اطهار علیهم السلام با این دعا ایشان را زیارت بنماییم. و حتی در مورد عظمت این زیارت از قول علامه امینی رحمة الله علیه ذكر شده كه اگر كسی به زیارت جامعه كبیره اشراف داشته باشد بی‌سواد نیست. یعنی نسبت به دین و ائمه اطهار معرفت دارد. نتیجه این كه زیارات، نقش بسیار مهمی در كسب معرفت و بالندگی انسان دارد .

در مكتب تشیع دو مقوله دعا و زیارات وجود دارد كه در دیگر مكاتب وجود ندارد و یا بسیار كمرنگ می‌باشد. دعا و زیارات نقش بسزایی در رشد و تعالی انسان دارد كه به این نعمت عظیم در مكتب تشیع توجه بسیار شده است.

شایان ذكر است كه امام زمان روحی له الفداء نیز از این مقوله مستثنی نیستند. درست است كه ایشان در غیبت به سر می‌برند اما دلیل نمی‌شود كه ما با ایشان ارتباط برقرار نكنیم. یكی از راه‌های ارتباط با ایشان خواندن ادعیه و زیاراتی است كه در مورد وجود مقدس ایشان سفارش شده است . البته نباید تنها به ظاهر الفاظ اكتفا كنیم خصوصا اگر به زبان عربی آشنایی نداشته باشیم باید به معانی آن توجه كرده و به عمق الفاظ پی ببریم؛ تا بدانیم چه می‌خوانیم و چه می‌گوییم.

یكی از زیارات امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف با این الفاظ آغاز می‌شود: "اللّهمَ بَلِّغ مَولایَ صاحِبَ الزَّمانِ صَلواتُ اللهِ عَلَیه ..." كه سفارش شده هر روز صبح با این زیارت حضرت را یاد كنیم .

در فرازی از این زیارت می‌خوانیم: "اللّهمَ اِنّی اُجَدِّدُ لَهُ فی هذا الیَومِ وَ فِی كُلِّ یَومٍ، ‌عَهداً و عَقداً و بَیعَةً فی رَقَبَتی"؛‌ خدایا من باز تجدید می‌كنم عهد و عقد و بیعتی را كه از آن حضرت بر گردن جان من است.

در این فراز سه لفظ عهد، عقد و بیعت ذكر شده است كه در نگاه اول به ذهن می‌رسد كه هر سه لفظ یك معنا دارند. برای درك بهتر این مفاهیم،‌ معانی آنها را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

عهد: معنای لغوی عهد یعنی شناسایی امری و پیمان بستن. پس در وهله اول باید امام و وظایفمان را نسبت به ایشان شناسایی كنیم و پیمان ببندیم.

عقد: معنای لغوی عقد استوار كردن پیمان و گره بستن آن است. یعنی پس از این كه مرحله عهد یعنی شناخت را طی نمودیم و پیمان بستیم باید نسبت به آن پیمان استوار باشیم و محكم گره بزنیم.

بیعت: معنای لغوی بیعت، پیمان دوستی بستن و پیروی و اطاعت می‌باشد.

پس باید سه گام برای بیعت با امام زمان علیه السلام برداریم:

عهد: پیمان اولیه (پس از شناخت و آگاهی)

عقد: محکم کردن این پیمان (انجام رفتارهای لازم و شایسته)

بیعت: پذیرش اطاعت و فرمانبرداری خالصانه (مرتبه‌ی اخلاص و پیروی خالصانه)

اوضاع مردم در آخرالزمان

امام حسن عسگرى(علیه‎السلام) در بخشی از توقیع شریف خود به على بن الحسین(صدوق اول)، بعد از حمد و ثناء خداوند و صلوات و سلام بر عترت طاهرین چند مورد را به على بن الحسین وصیت و سفارش مى‎كند: ... علیك بالصبر و انتظار الفرج قال النبى صلى الله علیه و آله افضل اعمال امتى انتظار الفرج لا تزال امتى و لایزال شیعتنا فى حزن حتى یظهر ولدى الذى بشریه النبى صلى الله علیه و آله انه یملاء الارض عدلا و قسطا كما ملئت ظلما و جورا.

زیرا كه پیغمبر(صلى الله علیه و آله) فرمود بهترین كارهاى امت من در انتظار فرج او بودن است. همواره امت من و پیروان ما در اندوه هستند تا فرزندم كه پیغمبر(صلى الله علیه و آله) به ظهور او خبر و نوید داده است آشكار گردد و زمین را پر از عدل و داد كند چنانكه پر از ظلم و جور باشد.

جابر بن عبدالله انصارى از پیغمبر اكرم(صلى الله علیه و آله) روایت مى‎كند كه فرمود حجت خدا از نظر آنها غائب مى‎گردد و نام برده نمى‎شود تا آن كه خداوند او را ظاهر گرداند پس وقتی كه خداوند او را آشكار ساخت زمین را پر از عدل و داد مى‎كند، چنانكه پر از ظلم و ستم شده باشد.

سپس فرمود: خوش بحال آنها كه در غیبت وى پایدارند، خوش بحال كسانی كه در راه روشن خود ثابت‎قدم مى‎مانند، اینانند كه خداوند درباره‎شان فرموده است: والذین یؤمنون بالغیب و فرموده: اولئك حزب الله الا ان حزب الله هم المفلحون یعنى اینان طرفداران خدا هستند بدانید كه طرفداران خدا رستگارند.

در دعوات راوندى روایت كرده كه پیغمبر(صلى الله علیه و آله) فرمود: انتظار الفرج بالصبر عبادة؛ یعنى انتظار فرج با صبر و بردبارى عبادت است.

صدوق در كمال الدین از جابر جعفى از امام رضا(علیه‎السلام) روایت نموده كه فرمود زمانى بر مردم خواهد گذشت كه امام آنها از نظرشان غائب گردد خوش بحال آنها كه در آن زمان بر عقیده خود نسبت به ما ثابت مى‎مانند. كمترین ثوابى كه آنها دارند اینست كه خداوند متعال آنها را با این كلام صدا زند: بندگان من كه به من ایمان آوردید و غیبت مرا تصدیق كردید شما را به ثواب نیكوى خود مژده مى‎دهم. شما بندگان و كنیزان حقیقى من هستید. عبادت شما را مى‎پذیرم و از تقصیرات شما مى‎گذرم و شما را مى‎آمرزم و به خاطر شما بندگانم را از باران سیراب مى‎كنم و بلا را از مردم برطرف مى‎سازم. اگر براى خاطر شما نبود عذاب خود را بر آنان (كه در بدبینى و غفلت و معصیت بسر مى‎برند) فرو مى‎فرستادم.

گواهى دادن بر این كه معبودى به جز الله نیست و این كه محمد(صلى الله علیه و آله) بنده او و فرستاده او است و اقرار نمودن به هر آنچه خداوند به آن امر فرموده است و دوستى از براى ما و بیزارى از دشمنان ما، یعنى ما امامان بخصوص و تسلیم شدن به آنان و پرهیز و كوشش و اطمینان داشتن و چشم به راه قائم(عجل الله تعالى فرجه الشریف) بودن.

جابر گوید: عرض كردم یابن رسول الله بهترین كارى كه شخص با ایمان در آن زمان مى‎تواند انجام دهد چیست؟ فرمود: حفظ ایمان خود و ماندن در خانه

ابى عبدالله امام صادق(علیه‎السلام) روزى فرمود: آیا شما را خبر ندهم از چیزى كه خداوند هیچ عملى را از بندگان بدون آن نمى‎پذیرد. عرض كردم چرا بفرمایید.

حضرت فرمود: گواهى دادن بر این كه معبودى به جز الله نیست و این كه محمد(صلى الله علیه و آله) بنده او و فرستاده او است و اقرار نمودن به هر آنچه خداوند به آن امر فرموده است و دوستى از براى ما و بیزارى از دشمنان ما، یعنى ما امامان بخصوص و تسلیم شدن به آنان و پرهیز و كوشش و اطمینان داشتن و چشم به راه قائم(عجل الله تعالى فرجه الشریف) بودن.

سپس فرمود: ما را دولتى در پیش است كه هر وقت خدا بخواهد آن را پیش خواهد آورد. سپس فرمود: هر كس از بودنش در شمار یاران امام قائم شادمان است باید به انتظار باشد و با همین حال انتظار به پرهیز و اخلاق نیكو رفتار كند پس اگر اجلش فرا رسید و امام قائم پس از مرگ او قیام كرد پاداش او همانند پاداش كسى است كه امام قائم پس از مرگ او قیام كرد. پاداش او همانند پاداش كسى است كه امام قائم را درك كرده باشد پس كوشا باشید و به انتظار بنشینید. گوارا باد بر شما اى گروهى كه مشمول رحمت خدائید.

در كتاب كمال الدین از ابوبصیر از امام صادق(علیه‎السلام) نقل شده كه فرمود: طوبى شیعة قائمنا المنتظرین بظهور فى غیبته و المطیعین له فى ظهوره اولئك اولیاء الله الذین لاخوف علیهم ولا هم یحزنون؛ خوشا به حال پیروان امام قائم كه در غیبتش(با خودسازى) انتظار ظهورش را مى‎كشند و به ظهورش مطیع فرمان اویند. آنها اولیاى خدا هستند همانا كه نه ترسى دارند و نه غمى.

از كافى از حضرت رسول اکرم(صلى الله علیه و آله) روایت كرده كه فرمود: ان اعظم الناس یقینا قوم یكونون فى آخرالزمان لم یلحقوا النبى و حجب عنهم الحجة فامنوا بسواد فى بیاض؛‍ همانا بزرگترین مردم از جهت یقین گروهى هستند كه در آخر زمان مى‎باشند. پیغمبر(صلى الله علیه و آله) را درك نكرده‎اند و حجت و امام ایشان نیز در غیبت است. ولی ایمان آورده‎اند به سیاهى كه در سفیدى است. یعنى به قرآن و آثار و اخیارى كه از نبى اكرم(صلى الله علیه و آله) و ائمه اطهار(علیهم‎السلام) به آنها رسیده است.

بندگان من كه به من ایمان آوردید و غیبت مرا تصدیق كردید شما را به ثواب نیكوى خود مژده مى‎دهم. شما بندگان و كنیزان حقیقى من هستید. عبادت شما را مى‎پذیرم و از تقصیرات شما مى‎گذرم و شما را مى‎آمرزم و به خاطر شما بندگانم را از باران سیراب مى‎كنم و بلا را از مردم برطرف مى‎سازم.

از حضرت امام سجاد علیه السلام روایت شده كه فرموده :من ثبت على ولایتنا فى غیبة قائمنا اعطاه الله اجر الف شهید مثل شهداء احد و بدر كسى كه بر ولایت ما در هنگام غائب بودن قائم ما ثابت باشد خداوند اجر هزار شهید مانند شهداء بدر و احد به او اعطاء فرماید.

از حضرت صادق(علیه‎السلام) روایت شده كه فرمود: من مات منكم على هذا الامر منتظرا له كان كمن فى فسطاط القائم (علیه‎السلام)؛ كسى كه بمیرد از شما، در حالی كه منتظر ظهور حضرت قائم (علیه‎السلام) باشد مانند كسى است كه در خیمه قائم با ایشان باشد

از امیرالمؤمنین حضرت علی(علیه‎السلام) سؤال شد: اى الاعمال احب الى الله عزوجل قال انتظار الفرج؛ از امیرالمؤمنین(علیه‎السلام) سؤال شد كدام اعمال و كارها نزد خداى تعالى محبوب‎تر است؟ فرمود انتظار فرج.

از ابى حمزه از ابى خالد كابلى از على بن الحسین(علیه‎السلام) حدیثى روایت كرده كه در آن مى‎فرماید: به درستى كه اهل زمان غیبت حضرت مهدى (عجل الله تعالى فرجه) كه قائل به امامت او و منتظر ظهور او هستند بهترین اهل هر زمانى مى‎باشند. براى این كه خداى تعالى از عقل و فهم و معرفت به اندازه‎اى به آنها اعطاء فرموده كه غیبت نزد آنها به منزله حضور و مشاهده شده است و آنان را در این زمان به منزله مجاهدین با شمشیر در جلو رسول خدا(صلى الله علیه و آله) قرار داده است. اینان بندگان خالص خدا و به راستى شیعیان ما و دعوت كنندگان به دین خدا در نهان و آشكار هستند.

در غیبت نعمانى از فضل بن یسار نقل مى‎كند كه گفت از امام باقر(علیه‎السلام) شنیدم که فرمود: كسى كه بمیرد در حالى كه امام خود را مى‎شناخته، زیانى نبرده، خواه ظهور امام زمان زود واقع شود و یا به تاخیر بیافتد و هر كس بمیرد و امام خود را بشناسد مانند كسى است كه با مهدى منتظر(عج) در خیمه‎اش بوده است.

در كتاب غیبت نعمانی از عمرو بن ابان روایت كرده كه گفت شنیدم امام صادق(علیه‎السلام) مى‎فرمود علامت (ظهور قائم آل محمد) را بشناس كه اگر آن را بشناسى ضررى به تو نمى‎رساند خواه این امروز واقع شود یا به تاخیر بیافتد. خداوند مى‎فرماید: یوم تدعو كل اناس بامامهم؛ یعنى روز قیامت هر دسته‎اى را با امام خودشان مى‎خوانیم. پس هر كس امام خود را بشناسد مانند كسى است كه در خیمه منتظر بوده است.

یوم ندعو كل اناس بامامهم؛ روز قیامت هر گروهى را با امام و رهبرشان مى‎خوانیم.

در حدیثى كه شیعه و اهل تسنن از امام على بن موسى الرضا(علیه‎السلام) به سندهاى صحیح نقل كرده‎اند چنین مى‎خوانیم كه آن امام از پدرانش از پیامبر(صلى الله علیه و آله) در تفسیر آیه فوق نقل فرموده: یدعى كل اناس بامام زمانهم و كتاب ربهم سنة نبیهم؛ در آن روز هر قومى همراه امام زمانشان و كتاب پروردگار و سنت پیامبرشان خوانده مى‎شوند.

از امام صادق(علیه‎السلام) روایت شده است: آیا شما حمد و ستایش و سپاس خدا را بجا نمى‎آورید؟ هنگامى كه روز قیامت مى‎شود خداوند هر گروهى را با كسى كه ولایت او را پذیرفته مى‎خوانند. ما را همراه پیامبر(صلى الله علیه و آله) و شما را همراه ما. فكر مى‎كنید در این حال شما را به كجا مى‎برند؟ به خداوند كعبه به سوى بهشت. امام سه بار این جمله را تكرار كرد.

وظیفه ما، در دوران غیبت امام قائم(عج)

نظارات عمومى

یكى از وظایف و دستورات دینى هر فرد مسلمان، پاسدارى دین، و حفظ حقوق مردم و سلامت و نظم جامعه اسلامى است. این موضوع در متون دینى به نام امر به معروف و نهى از منكر یاد شده است. در واقع خدا، به همه مسلمانان ماموریت داده است كه چونان دیدبانى تیزبین و موشكاف، نگهبان و مراقب اجراى احكام و حدود اسلامى باشند، تا حیات اسلامى همیشه چون خون در قلب و دیگر اعضاى جامعه اسلامى جارى باشد.

امر به معروف و نهى از منكر، تعهد و مسوؤلیتى است كه اسلام به دوش پیروان خود مى‎گذارد، تا نهال خوبى‎ها و راستى‎ها ریشه گیرد، و باور شود، و علف‎هاى هرزه كژى و ناراستى بخشكد. انجام این رسالت بزرگ، ضمانت اجرایى بر قوانین دین خواهد بود، تا از گزند حوادث و دستبرد نااهلان محفوظ بماند. و همین رمز گسترش و پیشرفت اسلام است.

كسى كه به خدا و روز جزا ایمان دارد، و وعده‎هاى او را راست مى‎داند، نباید در راه انجام وظایف دینى سستى كند، و به خاطر استفاده بیشتر - از لذت‎هاى مادى - با گناه و ظلم بسازد و در برابر آنها بى تفاوت بماند.

در قرآن كریم آمده است: اى مسلمانان ! شما بهترین ملت‎ها و جمعیت‎ها هستید، اگر امر به معروف و نهى از منكر كنید و ایمان به خدا آورید.

امر به معروف و نهى از منكر، دستورهاى فراموش شده دین را، به یاد مى‎آورد. زیرا انسان‎ها نیازمند تذكر و یادآورى‎اند، و آنها را كه به فرمان دین، پایبند نیستند، جهت مى‎دهد و آگاهى مى‎بخشد در نتیجه سیر اجتماع به سوى كمال متوقف نمى‎شود.

اگر امر به معروف و نهى از منكر تعطیل شود، مردم خوبى‎ها را فراموش مى‎كنند، و به بدى‎ها و پستى‎ها مى‎گرایند، از آن بدتر، خوبى‎ها، بد و بدى‎ها خوب معرفى مى‎شوند. از اینجا است كه اجتماع انسانى سقوط خواهد كرد و از آدمیت جز لباس زیبا، چیزى نخواهد ماند.

امر به معروف و نهى از منكر، تعهد و مسوؤلیتى است كه اسلام به دوش پیروان خود مى‎گذارد، تا نهال خوبى‎ها و راستى‎ها ریشه گیرد، و باور شود، و علف‎هاى هرزه كژى و ناراستى بخشكد.

امر به معروف و نهى از منكر، در ردیف دیگر واجبات، مثل نماز و روزه نیست، بلكه نگهبان و پاسدار آنها است. چه آن كه اگر در جامعه‎اى گناه و ظلم پیدا شد، از هر سو به گناهكار ظالم حمله مى‎شود و آنها نمى‎توانند در جو و محیط اسلامى، حدود و مرزهاى اسلام را بشكنند، و برنامه‎هاى آن را زیر پا نهند و احساسات پاك مردم را جریحه‎دار كنند، این محدودیت، رفته رفته آنها را تربیت خواهد كرد تا جایى كه به حقیقت رسند، و یا اگر سنگدلى و گمراهى آنها به اندازه‎‎اى قوى باشد كه تربیت اصیل و انسان پرور اسلام در آنها كارگر نشود، لااقل مزاحم ترقى و پیشرفت دیگران نمى‎توان شد. و این خود، بزرگترین فائده و توفیق است .

امر به معروف در دو مرحله: ابتدایی و عالی

دانستیم امر به معروف و نهى از منكر، وظیفه هر فرد مسلمان است، و اختصاص به گروه ویژه‎اى ندارد.

ولى با در نظر گرفتن دیگر آیات قرآن، معلوم مى‎شود كه این دو فریضه بزرگ در دو مرحله باید اجرا شود:

مرحله ابتدایى: نیاز به تخصص و تبحر ندارد. همه پس از دانستن شرایط ساده آن، باید به این وظیفه اقدام كنند. همانطور كه خواندن نماز و انجام سایر عبادت‎ها و وظایف، چنین است و براى همه در هر درجه و مقامى كه باشند، ضرورى است. مثلا مى‎دانیم كه شراب و قمار در اسلام به شدت ممنوع و حرام است. اگر كسى آلوده به این دو گناه شد، باید دوستانه به او تذكر داد و از رفتار ناشایست او اظهار ناراحتى و تنفر كرد و در صورت لزوم، ترك معاشرت و دوستى نمود.

این كار از عهده همه بر مى‎آید، و نیاز به دانستن زیان‎هاى الكل بر روى اعضاء بدن، و تشریح پزشكى آن و ضررهاى اقتصادى، اجتماعى، روانى قمار، و بحث‎هاى فنى و علمى در این زمینه‎ها نیست و همچنین سخنورى و فن بحث و مناظره نیز نمى‎خواهد. یا اگر در ماه رمضان، روزه‎خوارى را دیدیم، باید با دلسوزى و بدون هیچگونه ترسى، نهى از منكر كنیم . چنین نیست كه بگذاریم و بگذریم هیچ مسوؤلیتى نداشته باشیم و بگوییم انشاءالله امام زمان تشریف مى‎آورد و كارها را درست مى‎كند!

بدیهى است، آن كس در ركاب امام قائم(علیه‎السلام) پیكار تواند كرد كه هر روز در راه پیشرفت اسلام و به ثمر رساندن هدف‎ها و برنامه‎هاى آن، پیكار و مجاهدت كرده باشد.

البته امام خواهد آمد، و اصلاح جهانى خواهد كرد ولى از ما هم بازخواست مى‎كند، چرا نهى از منكر نكردى، مگر قرآن براى تو وظیفه معلوم نكرده بود؟

مرحله عالى: در این مرحله باید عده‎اى از مسلمانان كه شعله فروزان ایمان و عشق به خدا در سینه‎هاشان مى‎فروزد، به سلاح دین و دانش زمان مجهز شوند تا بتوانند در برابر مخالفین بایستند، و اشكال‎ها و مغالطه‎هاى آنها را پاسخ گویند.

بدیهى است این گروه، باید اسلام را آنگونه كه هست بشناسند و در متون دین صاحبنظر شوند و از روانشناسى و جامعه شناسى و دانستنى‎هاى لازم دیگر، به طور كافى بهره داشته باشند و داراى گفتارى شیرین و پر شور باشند تا بتوانند مردم را به نیكى و انسانیت دعوت كنند.

امر به معروف و نهى از منكر را، در مقیاس جهانى و علمى بگسترانند، و از عهده بحث با مخالفت و دشمن بر آیند.

این معنى را مى‎توان از آیه دیگر قرآن استفاده كرد: باید از شما، گروهى در كار دعوت مردم به سوى خوبى‎ها باشند؛ آنان را به كارهاى نیك و شناخته شده فرمان دهند، و از كارهاى زشت و ناپسند بازدارند اینان رستگارند.

همین گروه باید بهترین و مؤثرترین راه‎ها را براى امر به معروف و نهى از منكر، بیابند و با در نظر گرفتن شرایط زمان و مكان، نیازها و مشكلات، طرح‎هاى اساسى و دقیق بریزند تا از نیروى كمتر، حداكثر استفاده بشود.

پس دریافتیم كه واژه انتظار را نمى‎توان بهانه سستى و خمودى خویش قرار داد، و وجدان مذهبى خود را با نام آن آرام، و از كوشش و پیكار در راه دین شانه خالى كرد.

امام صادق(علیه‎السلام) منتظر راستین را همچون پیكار كننده در راه خدا مى‎داند كه در خون خویش غوطه‎ور باشد.

بدیهى است، آن كس در ركاب امام قائم(علیه‎السلام) پیكار تواند كرد كه هر روز در راه پیشرفت اسلام و به ثمر رساندن هدف‎ها و برنامه‎هاى آن، پیكار و مجاهدت كرده باشد.

توصیه آیة الله بهجت(ره) : چگونه امام زمان(عج) را ببینیم؟

آیة الله العظمى بهجت(ره) در پاسخ به سؤال یكى از مسئولین حزب الله در مورد چگونگى امكان تشرف به محضر مقدس حضرت بقیة الله اعظم فرمود: راه رسیدن به حضرت، یاد دائم آن بزرگوار است، یاد دائم و عدم غفلت لحظه‎اى از آن حضرت، آدمى را به محضر آن حضرت مى‎رساند. یاد دائم حضرت، كار مشكلى نیست حتى از تنفس فیزیكى بدن نیز آسان‎تر است. ولى همت مى‎خواهد. انسان عاشق حضرت، پس از توجه دائم همانند رسیدن به بلوغ، خود را طورى دیگر مى‎یابد.