مناقشه مترو کی به پایان می‌رسد؟

در برنامه چهارم توسعه قرار شد سهم حمل‌ونقل عمومی در کشور افزایش یابد. دولت نهم در این راستا تلاش زیادی کرد تا با اختصاص بودجه‌های کلان به شهرداری‌ها – تا ۸۵ درصد قیمت اتوبوس- در مسیر این امر مهم گام بردارد، اما در این میان توجه به پایتخت ویژه‌تر بود، زیرا فضای خیابان‌ها دیگر پاسخگوی حجم ترافیک خودروها نبود و نیز عدم وجود ناوگان قوی حمل‌ونقل عمومی مورد دیگری بود که دستاویز مسافربران شخصی و تاکسی‌ها قرار گیرد تا به هر بهانه‌ای قیمت‌ها را افزایش دهند.
توسعه مترو اما مقوله‌ مهم‌تری بود که در کنار اهمیت حمل‌ونقلی آن، در کانون توجه سیاستمداران نیز قرار داشت، دولت ۸ و ۹ و ۱۰ هم ندارد، اما اخیرا این قصه سر دراز پیدا کرده و به‌دلیل اختلال در شبکه، اعتراض استفاده‌کنندگان و شهروندان تهرانی را در پی داشت و دامنه اختلال به‌گونه‌ای بود که رئیس‌جمهوری را هم به واکنش واداشت تا از عملکرد مدیران مترویی انتقاد کرد. در مصاحبه رئيس‌جمهوری با شبکه تهران، وی استدلال کرد که خروجی‌های مترو با هزینه‌های انجام شده همخوانی ندارد، از این طرف نیز مدیران شهرداری بر طبل کمبود اعتبار کوبیدند تا اعتبار خود را بازیابند هرچند طبق قانون، مدیریت مترو با شهرداری است اما شهرداری هم به عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی ملزم به خدمت‌رسانی به مردم است و اگر نتواند شایسته ظاهر شود باید تدبیر دیگری اندیشیده شود، احمدی‌نژاد البته در مصاحبه مذکور اشاره داشت که اگر شهرداری نمی‌تواند اوضاع آشفته مترو را سامان دهد، دولت علی‌رغم مشغله کاری فراوان به‌دلیل رفاه حال مردم قهرمان و سایر استفاده‌کنندگان، بر خود فرض می‌داند تا مدیریت مترو را برعهده گیرد و به اوضاع سامان بخشد. البته شهردار محترم پایتخت نیز پس از چند روز تاخیر، با ارسال نامه‌ای به رئيس‌جمهوری به مقایسه مغلطه‌آمیز اعتبارات تخصیصی به مترو در دوره مدیریت احمدی‌نژاد بر شهرداری و دوره خود پرداخت.
اتفاقاتی که در روزهای اخیر برای مترو تهران پیش آمده است و انتقاداتی که از طرف رئیس‌جمهوری دولت به سیستم مدیریت مترو ابراز شده، در نهایت به درخواست واگذاری مترو به دولت منتهی شد.
این اتفاق درحالی رخ داد که مدتی بود صبر و حوصله مردم، اگر نگویم دستمایه بازی‌های سیاسی مدیریت شهری قرار گرفته، با جرات بیشتری باید گفت دستخوش رفتار و تصمیمات سوء مدیران سیاسی مترو شده و هزاران تن از مردم شهر تهران در واگن‌های قطار در تونل‌های تاریک زیر زمین، برای سبز شدن چراغ عبور به انتظاری طاقت‌فرسا نگه‌داشته می‌شدند. مروری بر سخنان رئيس‌جمهوری نشان می‌دهد که برخلاف جریان مسموم تبلیغاتی علیه دولت، رئیس‌جمهوری برای برعهده گرفتن مدیریت متروی تهران با هیچکس دوئل و جنگ ندارد و به دنبال مباحث انتخاباتی نیست و قصد دارد مشکل مردم را حل کند، درک درستی از مترو دارد و انتقال مدیریت ساخت مترو به دولت نیز یک امر کاملا قانونی است.
شهردار تهران درحالی از عدم اختصاص بودجه به متروی تهران گله‌مند است و بار آن را بر دوش دولت می‌گذارد که رئیس‌جمهوری در برنامه تهران20 از شبکه پایتخت، چنین گفت: مجموع اعتبارات ارزی پرداخت شده به متروی تهران از سوی دولت‌های گذشته 6/1 میلیارد دلار بوده و همچنین 300 میلیارد تومان نیز به صورت مشارکت مدنی پرداخت شده و 100 میلیون دلار نیز فرآورده‌های نفتی برای تامین بودجه در اختیار متروی تهران گذاشته شده است که مجموع این مبالغ با توجه به نرخ تورم و ارزش امروزی پول بیش از سه هزار میلیارد تومان است.
احمدی‌نژاد بیان کرد: مدیریت باید طوری برنامه‌های خود را تنظیم کند که هر مقدار که تونل آماده شد، قطار آن نیز آماده باشد تا بتواند از آن بهره‌برداری کند و این بهتر از آن است که 100 کیلومتر تونل بزنیم اما قطار نداشته باشیم؛ چراکه اگر همین امروز قطار سفارش بدهیم حداقل دو سال دیگر آماده می‌شود درحالی‌که ما پول خود را در تونل صرف می‌کنیم؛ به نظر می‌رسد بهتر از این می‌توان از منابع در تهران استفاده کرد.
وی در ادامه این برنامه گفت: همین امسال تا الان به کلانشهرها 59 درصد از بودجه اختصاص داده‌ایم اما به تهران 70 درصد، این مهم نشان از توجه دولت به مسائل شهر تهران است. حمایت دولت از مترو در چهار سال گذشته بیش از همه سال‌های گذشته بوده است. دولت در بخش یارانه نیز در مقایسه با گذشته توجه بسیار بیشتری به مترو داشته است.
در سال 85 قرارداد 455 واگن برای خطوط یک و دو مترو و 160 واگن برای خط پنج مترو بسته و 38 لکوموتیو نیز خریداری شده است. واگن سازی پارس نیز در تولید واگن مترو فعال شده و وزارت دفاع هم به صورت جهادی وارد این عرصه شده است.
این درحالی است که شهردار تهران در نامه‌ای که رونوشت آن برای دفتر رهبر معظم انقلاب، رئیس مجلس و دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز ارسال شده بیان کرده که دولت در تامین واگن و بودجه به مترو کم‌کاری کرده است.
رئیس‌جمهوری با اشاره به اینکه یکی از راهکارهای مهار کردن ترافیک تهران جلوگیری از مهاجرت به این شهر است، بیان کرد: برای کاهش ترافیک تهران باید در سه سطح برنامه‌ریزی کرد که در گام نخست باید ظرفیت جابه‌جایی عمومی به سرعت گسترش یابد که این موضوع راه حل اثبات شده و دوای درد است.
رئیس‌جمهوری گفت: در یک دوره‌ای، یک دوربرگردان ساده برخی از مشکلات ترافیک تهران را حل می‌کرد و اکنون نیز با بهسازی برخی اصلاحات می‌توان گام مفیدی برداشت.
احمدی‌نژاد درعین حال چنین گفت: هر اقدامی در ترافیک وضع را بهتر می‌کند اما به نقطه کمال نمی‌رساند زیرا عوامل موثر در ترافیک، روزانه در حال تغییر است. به این ترتیب که تعداد خودروها افزایش می‌یابد و تقاضای خودرو نیز روزبه‌روز بیشتر می‌شود. رئیس‌جمهوری با بیان اینکه ترافیک تهران را می‌توان مدیریت کرد گفت: اگر امروز شهروند تهرانی در هر سفر شهری نیم ساعت تاخیر دارد باید آن را به تدریج کاهش داد و به معنای موفقیت رساند.