قانون سلامت روان راکد مانده است
چه بخوریم و چه نخوریم، چه ماده ای سرطان زا است، چه ماده ای از مبتلا شدن به سرطان جلوگیری می کند و ...
اینها بخشی از مجموعه پیامهایی است که به کرات چه در مطبوعات و چه در رسانه های صوتی و تصویری شاهد اعلام آنها هستیم که ما را به حفظ سلامت در زمینه های گوناگون تشویق می کنند.
اگرچه احتمالاً شما هم از اینکه مدام در مورد یک موضوع بشنوید و بخوانید خسته می شوید، اما نمی شود از تکرار برخی از موضوعات چشمپوشی کرد، دلایل آن هم کاملاً مشخص است؛ جدی گرفتن توصیه ها و هشدارها موجب حفظ سلامت و بهداشت روان می شود و مساوی است با سلامت انسان که مهم ترین دارایی آدمی در طول دوران زندگی است، مهمتر اینکه یک بررسی سازمان جهانی بهداشت اعلام می کند، تا سال ۲۰۲۰ میلادی ۷۰ درصد مرگ و میر جوانان در کشورهای جهان سوم، از جمله ایران به سه دلیل، مصرف دخانیات، چاقی و فشارهای عصبی خواهد بود. چنین شرایطی است که باعث می شود موضوع سلامت روان در جامعه اهمیت بیشتری به خود بگیرد. موضوعی که متأسفانه در کشور ما اوضاع و احوال خوشی ندارد!
● تعریف بهداشت روانی
در علم روان شناسی به شخصی که بتواند با محیط خود؛ یعنی با اعضای خانواده، همسایه ها، همکاران و به طور کلی با اجتماع بخوبی سازگار شود، انسانی با بهداشت روانی بهنجار اطلاق می شود.
دکتر حسین آزاد، در کتاب آسیب شناسی روانی می نویسد: افرادی که نمی توانند تعارضهای خود را با دنیای درون و بیرون حل کنند و در مقابل ناکامی های اجتناب ناپذیر زندگی مقاومت ندارند و با محیط به شیوه های نامناسب و ناسازگارانه برخورد می کنند، از نظر روانی بیمار هستند؛ درست مثل کسی که جسم بیماری دارد و به پزشک مراجعه می کند، ولی برای روان بیمار خود چاره ای نمی اندیشد، اساساً ناراحتی روانی خود را جدی نمی گیرد و از بهداشت روان چیزی نمی داند.
● وعده ۵ سال و بلاتکلیفی یک قانون
در کشور ما قرار بر این بود که بنا به اهمیت سلامت روان در جامعه، قانونی برای آن تدوین شود که از آن وعده ۵ سال می گذرد و در این فاصله پیش نویس این قانون چندین بار مطالعه کارشناسی شده و بررسی دیدگاه های ۱۷۰ صاحب نظر از سراسر کشور هنوز در بلاتکلیفی به سر می برد.
یکی از خبرگزاری ها چندی پیش طی گزارشی نوشت، این پیش نویس که به گفته مسؤولان در تدوین آن تقریباً دیدگاه های تمام دست اندرکاران حوزه سلامت و بهداشت روان گرفته شده، حدود ۱۰ ماه است که تدوین آن انجام شده است و طی این مدت قرار بود در مرکز اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران بازنگری شود که هنوز در بازنگری به سر می برد.
رئیس اداره سلامت روان وزارت بهداشت در ششم آذر سال گذشته و در اولین جلسه کمیته کشوری سلامت روان که با حضور حسن امامی رضوی، معاون سلامت وزارت بهداشت، تشکیل شد، خبر از تدوین این پیش نویس داد.احمد حاجبی افزود: دنیا به سمت برنامه های سلامت روان جامعه محور در حال حرکت است، به همین علت ما هم برنامه های خدمات پس از ترخیص بیماران روانی را تدوین کرده ایم که با عنوان استانداردسازی خدمات روان پزشکی در بیمارستانهای مورد نظر اجرا می شود. وی اضافه کرد: پیش نویس قانون بهداشت روان تدوین شده است، محتوای این برنامه حاصل چندین سال فعالیت کارشناسان سلامت روان در انستیتو روان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، بوده که قرار است به صورت یک لایحه برای تصویب نهایی در مجلس، تقدیم سطوح بالاتر شود. متن این لایحه اکنون در مرکز اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در حال بازنگری است.
● تختهای بیمارستانی هنوز هم بیماران روانی را نمی پذیرند!
این بلاتکلیفی و تعلل در ارائه این قانون در شرایطی است که زندگی شهری، امروزه با عوارض و مشکلات بیشتری در حوزه روان همراه است، ولی برخورد با بیماران این حوزه همچنان براساس مبنا و شرایط گذشته می باشد.دکتر پرویز مظاهری، دبیر انجمن روان پزشکان در این باره گفت: بیمارستانها زیر بار اختصاص ۱۰ درصدی تختها به اختلالات روانی نمی روند.وی با اشاره به شیوع حدود ۲۵ درصدی اختلالات روان پزشکی، در عین حال با انتقاد از کمبود تختهای روان پزشکی در کشور، خواستار تحت پوشش بیمه قرار گرفتن تمامی خدمات و داروهای اختلالات روانی شد و بر لزوم فرهنگ سازی در زمینه انگ زدایی از این بیماران تأکید کرد.
دکتر مظاهری با ابراز نارضایتی از آنچه محسوب نشدن اختلالات روانی در گروه بیمه عنوان کرد، ادامه داد: بیمه ها هزینه های بستری بیماران روانی در بیمارستانها را نمی پردازند و یا در شرایط خاصی این هزینه ها را تقبل می کنند؛ به عنوان نمونه تنها برخی اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب در گروه بیمه قرار می گیرند.دکتر مظاهری تهیه دارو را از دیگر مشکلات بیماران مبتلا به اختلالات روانی عنوان کرد و گفت: داروهای روان پزشکی بویژه داروهای جدید که در درمان این بیماری ها بسیار مؤثرند، یا در کشور موجود نیست و یا در گروه داروهای بیمه ای محسوب نمی شوند و بیماران مجبورند این داروها را از داروخانه های تک نسخه ای و با قیمتی بالا تهیه کنند. در مجموع لازم است تمام داروهای اختلالات روانی تحت پوشش بیمه قرار گیرند.
● جای خالی بخش روان پزشکی در بیمارستانها
یک روان پزشک با تأکید بر اینکه مشکل عمده در زمینه بیماران روانی و سلامت روانی این است که یک عزم ملی میان سیاستگذاران کشورمان برای پرداختن به مشکلات روان پزشکی وجود ندارد، می گوید: ما در سیاستگذاری بیمارستانها و تختهای روان پزشکی کشورمان، دچار یک اختلاف فاحش و تناقض بزرگ هستیم.دکتر محمد علی شهرکی با اشاره به اینکه از سال ها قبل وزارت بهداشت اجازه تأسیس بیمارستانهای تک تخصصی را نداده است، از جمله این بیمارستانها، بیمارستان های روان پزشکی بودند که از سالهای گذشته اجازه ساخت ندارند، گفت: از سوی دیگر بنا بر اعلام وزارت بهداشت باید حداقل ۱۰ درصد تختهای بیمارستانهای عمومی در اختیار تختهای روان پزشکی قرار بگیرند، ولی این بخشنامه هم اجرا نشده و بندرت بیمارستان عمومی را می بینیم که بخش روان پزشکی تأسیس کرده باشد.
● طرح و لایحه سلامت روان همزمان به مجلس می آیند
از نکات جالب قانون سلامت روان گزارش ماهیانه مقامات مسؤول در خصوص آماده بودن این قانون برای ارائه به مجلس بود که این وعده بارها به تعویق افتاد!شاهرخ رامین، مخبر کمیسیون بهداشت مجلس در سی ام فروردین ماه امسال گفت: با توجه به اهمیت و شیوع بیماریهای روانی در کشور و نبود قانون کارآمد در این زمینه، همزمان با فعالیت وزارت بهداشت برای تدوین لایحه سلامت روان گروهی، طرح بهداشت روان را نیز آماده می کنند تا در نهایت با تلفیق آنها قانون جامعی در مجلس تصویب شود.وی افزود: گروهی از صاحب نظران حوزه سلامت روان شامل رؤسای بیمارستانهای تخصصی روان پزشکی کشور از سویی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس دعوت شده اند تا با همفکری و تبادل نظر قانون مناسبی در حوزه سلامت روان به خصوص در زمینه بهبود خدمات تخصصی روان پزشکی در کشور تدوین و تصویب شود.
وی اضافه کرد: با حضور این افراد، کارگروهی متشکل از روان پزشکان و صاحب نظران حوزه سلامت روان، معاون سلامت و مسؤولان وزارت بهداشت، رؤسای بیمارستانهای روان پزشکی، مسؤولان مرتبط در بهزیستی و بنیاد امور جانبازان و ایثارگران، هلال احمر و کمیته امداد تشکیل شده است که حدود یک ماه (تا پایان اردیبهشت) فرصت دارند تا طرح خود را برای تدوین قانون سلامت روان در کشور به کمیسیون بهداشت ارائه کنند.رامین گفت: همزمان با این کار، گروهی از کارشناسان نیز در وزارت بهداشت مشغول تهیه لایحه سلامت روان هستند و به نظر می رسد، طرح و لایحه سلامت روان همزمان به کمیسیون بهداشت و درمان مجلس ارائه شوند تا از تلفیق آ نها بتوانیم قانون جامعی را برای حوزه سلامت روان تصویب کنیم.وی اضافه کرد: آمار شیوع بیماریهای روانی در کشور ما نیز مشابه دنیا و سایر کشورهاست و بر این اساس حدود ۲۱ درصد جمعیت کشور به درجاتی دچار یکی از انواع اختلالات و بیماریهای روانی هستند، ۱۰ درصد افراد جامعه نیز دچار بیماری روانی هستند و به خدمات روان پزشکی نیاز دارند.
● ارایه پیش نویس قانون سلامت روان کشور به دولت تا پایان آذر
فیروزه جعفری، کارشناس اداره سلامت روان وزارت بهداشت در سوم شهریور امسال، رعایت حقوق بیماران روان پزشکی را مهمترین هدف تصویب پیش نویس قانون سلامت روان برشمرد و پیش بینی کرد، پس از طی روال قانونی پیش نویس قانون سلامت روان کشور تا پایان آذر آماده و به هیأت دولت ارائه شود.
اینها بخشی از مجموعه پیامهایی است که به کرات چه در مطبوعات و چه در رسانه های صوتی و تصویری شاهد اعلام آنها هستیم که ما را به حفظ سلامت در زمینه های گوناگون تشویق می کنند.
اگرچه احتمالاً شما هم از اینکه مدام در مورد یک موضوع بشنوید و بخوانید خسته می شوید، اما نمی شود از تکرار برخی از موضوعات چشمپوشی کرد، دلایل آن هم کاملاً مشخص است؛ جدی گرفتن توصیه ها و هشدارها موجب حفظ سلامت و بهداشت روان می شود و مساوی است با سلامت انسان که مهم ترین دارایی آدمی در طول دوران زندگی است، مهمتر اینکه یک بررسی سازمان جهانی بهداشت اعلام می کند، تا سال ۲۰۲۰ میلادی ۷۰ درصد مرگ و میر جوانان در کشورهای جهان سوم، از جمله ایران به سه دلیل، مصرف دخانیات، چاقی و فشارهای عصبی خواهد بود. چنین شرایطی است که باعث می شود موضوع سلامت روان در جامعه اهمیت بیشتری به خود بگیرد. موضوعی که متأسفانه در کشور ما اوضاع و احوال خوشی ندارد!
● تعریف بهداشت روانی
در علم روان شناسی به شخصی که بتواند با محیط خود؛ یعنی با اعضای خانواده، همسایه ها، همکاران و به طور کلی با اجتماع بخوبی سازگار شود، انسانی با بهداشت روانی بهنجار اطلاق می شود.
دکتر حسین آزاد، در کتاب آسیب شناسی روانی می نویسد: افرادی که نمی توانند تعارضهای خود را با دنیای درون و بیرون حل کنند و در مقابل ناکامی های اجتناب ناپذیر زندگی مقاومت ندارند و با محیط به شیوه های نامناسب و ناسازگارانه برخورد می کنند، از نظر روانی بیمار هستند؛ درست مثل کسی که جسم بیماری دارد و به پزشک مراجعه می کند، ولی برای روان بیمار خود چاره ای نمی اندیشد، اساساً ناراحتی روانی خود را جدی نمی گیرد و از بهداشت روان چیزی نمی داند.
● وعده ۵ سال و بلاتکلیفی یک قانون
در کشور ما قرار بر این بود که بنا به اهمیت سلامت روان در جامعه، قانونی برای آن تدوین شود که از آن وعده ۵ سال می گذرد و در این فاصله پیش نویس این قانون چندین بار مطالعه کارشناسی شده و بررسی دیدگاه های ۱۷۰ صاحب نظر از سراسر کشور هنوز در بلاتکلیفی به سر می برد.
یکی از خبرگزاری ها چندی پیش طی گزارشی نوشت، این پیش نویس که به گفته مسؤولان در تدوین آن تقریباً دیدگاه های تمام دست اندرکاران حوزه سلامت و بهداشت روان گرفته شده، حدود ۱۰ ماه است که تدوین آن انجام شده است و طی این مدت قرار بود در مرکز اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران بازنگری شود که هنوز در بازنگری به سر می برد.
رئیس اداره سلامت روان وزارت بهداشت در ششم آذر سال گذشته و در اولین جلسه کمیته کشوری سلامت روان که با حضور حسن امامی رضوی، معاون سلامت وزارت بهداشت، تشکیل شد، خبر از تدوین این پیش نویس داد.احمد حاجبی افزود: دنیا به سمت برنامه های سلامت روان جامعه محور در حال حرکت است، به همین علت ما هم برنامه های خدمات پس از ترخیص بیماران روانی را تدوین کرده ایم که با عنوان استانداردسازی خدمات روان پزشکی در بیمارستانهای مورد نظر اجرا می شود. وی اضافه کرد: پیش نویس قانون بهداشت روان تدوین شده است، محتوای این برنامه حاصل چندین سال فعالیت کارشناسان سلامت روان در انستیتو روان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، بوده که قرار است به صورت یک لایحه برای تصویب نهایی در مجلس، تقدیم سطوح بالاتر شود. متن این لایحه اکنون در مرکز اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در حال بازنگری است.
● تختهای بیمارستانی هنوز هم بیماران روانی را نمی پذیرند!
این بلاتکلیفی و تعلل در ارائه این قانون در شرایطی است که زندگی شهری، امروزه با عوارض و مشکلات بیشتری در حوزه روان همراه است، ولی برخورد با بیماران این حوزه همچنان براساس مبنا و شرایط گذشته می باشد.دکتر پرویز مظاهری، دبیر انجمن روان پزشکان در این باره گفت: بیمارستانها زیر بار اختصاص ۱۰ درصدی تختها به اختلالات روانی نمی روند.وی با اشاره به شیوع حدود ۲۵ درصدی اختلالات روان پزشکی، در عین حال با انتقاد از کمبود تختهای روان پزشکی در کشور، خواستار تحت پوشش بیمه قرار گرفتن تمامی خدمات و داروهای اختلالات روانی شد و بر لزوم فرهنگ سازی در زمینه انگ زدایی از این بیماران تأکید کرد.
دکتر مظاهری با ابراز نارضایتی از آنچه محسوب نشدن اختلالات روانی در گروه بیمه عنوان کرد، ادامه داد: بیمه ها هزینه های بستری بیماران روانی در بیمارستانها را نمی پردازند و یا در شرایط خاصی این هزینه ها را تقبل می کنند؛ به عنوان نمونه تنها برخی اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب در گروه بیمه قرار می گیرند.دکتر مظاهری تهیه دارو را از دیگر مشکلات بیماران مبتلا به اختلالات روانی عنوان کرد و گفت: داروهای روان پزشکی بویژه داروهای جدید که در درمان این بیماری ها بسیار مؤثرند، یا در کشور موجود نیست و یا در گروه داروهای بیمه ای محسوب نمی شوند و بیماران مجبورند این داروها را از داروخانه های تک نسخه ای و با قیمتی بالا تهیه کنند. در مجموع لازم است تمام داروهای اختلالات روانی تحت پوشش بیمه قرار گیرند.
● جای خالی بخش روان پزشکی در بیمارستانها
یک روان پزشک با تأکید بر اینکه مشکل عمده در زمینه بیماران روانی و سلامت روانی این است که یک عزم ملی میان سیاستگذاران کشورمان برای پرداختن به مشکلات روان پزشکی وجود ندارد، می گوید: ما در سیاستگذاری بیمارستانها و تختهای روان پزشکی کشورمان، دچار یک اختلاف فاحش و تناقض بزرگ هستیم.دکتر محمد علی شهرکی با اشاره به اینکه از سال ها قبل وزارت بهداشت اجازه تأسیس بیمارستانهای تک تخصصی را نداده است، از جمله این بیمارستانها، بیمارستان های روان پزشکی بودند که از سالهای گذشته اجازه ساخت ندارند، گفت: از سوی دیگر بنا بر اعلام وزارت بهداشت باید حداقل ۱۰ درصد تختهای بیمارستانهای عمومی در اختیار تختهای روان پزشکی قرار بگیرند، ولی این بخشنامه هم اجرا نشده و بندرت بیمارستان عمومی را می بینیم که بخش روان پزشکی تأسیس کرده باشد.
● طرح و لایحه سلامت روان همزمان به مجلس می آیند
از نکات جالب قانون سلامت روان گزارش ماهیانه مقامات مسؤول در خصوص آماده بودن این قانون برای ارائه به مجلس بود که این وعده بارها به تعویق افتاد!شاهرخ رامین، مخبر کمیسیون بهداشت مجلس در سی ام فروردین ماه امسال گفت: با توجه به اهمیت و شیوع بیماریهای روانی در کشور و نبود قانون کارآمد در این زمینه، همزمان با فعالیت وزارت بهداشت برای تدوین لایحه سلامت روان گروهی، طرح بهداشت روان را نیز آماده می کنند تا در نهایت با تلفیق آنها قانون جامعی در مجلس تصویب شود.وی افزود: گروهی از صاحب نظران حوزه سلامت روان شامل رؤسای بیمارستانهای تخصصی روان پزشکی کشور از سویی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس دعوت شده اند تا با همفکری و تبادل نظر قانون مناسبی در حوزه سلامت روان به خصوص در زمینه بهبود خدمات تخصصی روان پزشکی در کشور تدوین و تصویب شود.
وی اضافه کرد: با حضور این افراد، کارگروهی متشکل از روان پزشکان و صاحب نظران حوزه سلامت روان، معاون سلامت و مسؤولان وزارت بهداشت، رؤسای بیمارستانهای روان پزشکی، مسؤولان مرتبط در بهزیستی و بنیاد امور جانبازان و ایثارگران، هلال احمر و کمیته امداد تشکیل شده است که حدود یک ماه (تا پایان اردیبهشت) فرصت دارند تا طرح خود را برای تدوین قانون سلامت روان در کشور به کمیسیون بهداشت ارائه کنند.رامین گفت: همزمان با این کار، گروهی از کارشناسان نیز در وزارت بهداشت مشغول تهیه لایحه سلامت روان هستند و به نظر می رسد، طرح و لایحه سلامت روان همزمان به کمیسیون بهداشت و درمان مجلس ارائه شوند تا از تلفیق آ نها بتوانیم قانون جامعی را برای حوزه سلامت روان تصویب کنیم.وی اضافه کرد: آمار شیوع بیماریهای روانی در کشور ما نیز مشابه دنیا و سایر کشورهاست و بر این اساس حدود ۲۱ درصد جمعیت کشور به درجاتی دچار یکی از انواع اختلالات و بیماریهای روانی هستند، ۱۰ درصد افراد جامعه نیز دچار بیماری روانی هستند و به خدمات روان پزشکی نیاز دارند.
● ارایه پیش نویس قانون سلامت روان کشور به دولت تا پایان آذر
فیروزه جعفری، کارشناس اداره سلامت روان وزارت بهداشت در سوم شهریور امسال، رعایت حقوق بیماران روان پزشکی را مهمترین هدف تصویب پیش نویس قانون سلامت روان برشمرد و پیش بینی کرد، پس از طی روال قانونی پیش نویس قانون سلامت روان کشور تا پایان آذر آماده و به هیأت دولت ارائه شود.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
