حاشيه‌هاي جذاب مذاكرات جليلي-سولانا

عصبانيت نماينده سياسي انگليس در مذاكرات از سرسختي و پيچيدگي‌هاي سعيد جليلي و به خنده واداشتن كودك تركيه‌اي باز هم از سوي او از نكات حاشيه‌اي سفر جليلي به ژنو و استانبول بود.


به گزارش خبرنگار سياست خارجي خبرگزاري فارس، اگر چه دور جديد مذاكرات ايران و غرب در موضوع مناقشه اتمي 29 تير برگزار شد اما نكاتي در متن و حاشيه اين اتفاق وجود داشت كه مرور آنها خالي از لطف نيست.

* تركيب هيئت ايراني و هيئت غربي مذاكره كننده از جهات گوناگون متفاوت بود. هيئت كم تعداد ايراني كه رسانه‌هاي غربي و بخصوص رسانه‌هاي سوئيسي آن را كم تعداد و ساده اما تام الاختيار توصيف كرده بودند اگر چه از جهت تعداد كم بود اما از هر نظر خود را بر هيئت پر تعداد، داراي تشريفات سياسي و ديپلماتيك زياد، پر طمطراق و پر سر و صداي غربي ديكته كرد.

* سعيد جليلي دبير شورايعالي امنيت ملي با يك دستگاه پرايد، بدون محافظ و اسكورت به فرودگاه امام خميني (ره) تهران آمد و به همراه علي باقري معاون سياسي و بين الملل و مترجم خود با يك پرواز عادي از تهران به ژنو سفر كرد. وي حتي حاضر نشده بود در بخش ويژه هواپيما (first class) بنشيند.

* در طول سفر دو نوبت و در مجموع حدود يك ساعت و نيم كنار صندلي سعيد جليلي ايستادم تا از او نكته‌اي درباره مذاكرات بپرسم يا مصاحبه‌اي با وي كنم اما حاصل هيچ.

* به دكتر جليلي گفتم كه اگر هر جايي بگويم كه شش ساعت پرواز مشترك با شما داشتم و نتوانستم حتي يك خط مصاحبه بگيرم يا بايد بعد از اين در خبرگزاري به جاي خبرنگاري ظرف بشويم و زمين طي بكشم و يا بايد استعفا بدهم و بروم؛ در واكنش خيلي خونسرد گفت «روزي رسان خداست» و بعد با اشاره به اينكه وقت نماز داخل شده براي بلند شد و براي اقامه نماز ظهر و عصر به انتهاي هواپيما رفت.

* محل استقرار هيئت ايراني در ژنو مهمانسراي نمايندگي ايران بود كه البته جاي خيلي ساده و بي‌آلايشي بود و حتي در هواي نسبتا گرم اين روزها كولر هم نداشت و شب كه پنجره اتاق‌ها را براي خنك شدن هوا باز مي‌گذاشتيم پشه‌ها سور و ساتي بر پا مي‌كردند تماشايي.

* كريستين امانپور خبرنگار ايراني‌الاصل سي.ان.ان هنگامي كه جليلي و سولانا براي حضور در مقابل عكاسان در مقابل پرچم‌ها در حال گذر از مقابل خبرنگاران بودند در حالي كه صداي خود را با وسيله‌اي كه در اختيارش بود از بلندگو پخش مي‌كرد به زبان فارسي از جليلي پرسيد كه ارزيابي شما از دور جديد مذاكرات چيست؟ كه جليلي واكنشي به آن نشان نداد.

* همچنين زماني كه جليلي و سولانا در مقابل خبرنگاران دست دادند و به سمت اتاق محل مذاكره حركت كردند خبرنگار شبكه تلويزيوني (VOA) با داد و فرياد از جليلي خواست كه بالاخره چيزي بگويد كه اين سر و صداها نيز با بي‌محلي جليلي مواجه شد.

* جليلي نهار را به صورت مشترك با سولانا و بدون حضور نمايندگان سياسي كشورهاي شش گانه صرف كرد.

* حين برگزاري كنفرانس خبري يكي از خبرنگاراني كه امكان طرح سوال يافت همان خبرنگار شبكه تلويزيوني (VOA) بود. وقتي سوال وي به پايان رسيد سولانا براي ديدن واكنش و پاسخ جليلي به طرف وي چرخيد و در حالي كه مي‌خنديد خيلي مشتاق‌تر از ديگران و حتي خبرنگاران منتظر واكنش جليلي بود. جليلي اين بار حتي منتظر مترجم خود نماند تا سوال را به صورت كامل براي او ترجمه كند و در پاسخ خبرنگار ايراني (VOA) كه پرسيده بود چرا در ازاي مثبت ارزيابي شدن مكرر مذاكرات ايران و غرب هيچ نتيجه مثبتي مشاهده نمي‌شود گفت: «شما ايراني هستيد. مذاكره مثل فرش ايراني است؛ ميليمتري، دقيق و با تامل بافته مي‌شود اما نتيجه كار محصول زيبايي خواهد بود».

* عكس‌هاي منتشر شده از ميز مذاكرات ايران و طرف‌هاي غربي نشان مي‌داد كه طراحي و چينش ميز بسيار دقيق انجام شده بود. ميز مذاكرات كاملا گرد بود تا اعضاي دو هيئت روبروي هم قرار نگيرند بلكه به عنوان طرف‌هاي برابر كنار هم بنشينند. براي اين كار حتي مترجم هيئت ايراني نيز در رديف اول ميز نشسته بود تا اين پازل تكميل شود و فاصله‌اي بيان اعضاي هيئت ايراني و هيئت غربي نماند.

* عمده خبرنگاران رسانه‌هاي غربي حضور آمريكا در مذاكرات را چرخشي در مواضع اين كشور مي‌دانستند كه ناشي براي تخفيف و تعديل مشكلات بي‌شمار خود ساخته آمريكا صورت گرفته بود. خبرنگار روزنامه لوتام سوئيس در حالي كه اصرار داشت سخنان او تحت عنوان مصاحبه منتشر نشود تحليل مي‌كرد كه دولت آمريكا امروز در خاورميانه با مشكلات زيادي خود را درگير كرده است و مي‌كوشد تا قبل از انتخابات رياست جمهوري بخشي از اين مشكلات را حل و فصل كند. خبرنگار روزنامه ال‌پائيس اسپانيا نيز از اينكه مقامات آمريكايي قبل از برگزاري مذاكرات حضور نماينده خود را تاكتيكي و طبيعتا مقطعي عنوان كرده بودند از اين كشور انتقاد مي‌كرد.

* كريستين امانپور كه متاسفانه هر بار اراده كرده است به راحتي براي تهيه خبر، پوشش رويدادها و مصاحبه به ايران آمده و اخبار و گزارش‌هاي منفي از ايران مخابره كرده است در پاسخ به خبرنگار فارس براي مصاحبه صراحتا از ممنوع شدن اين كار براي وي از سوي سي.ان.ان سخن گفت و حتي بعدا حاضر نشد كه با خبرنگاران ايراني حتي خارج از فضاي مصاحبه نيز گفتگو كند.

* خبرنگار شبكه (VOA) نيز متاثر از عملكرد ايران در قضيه آزادسازي گروگان‌هاي آمريكايي از سوي ايران كه دقيقا بعد از تفويض قدرت كارتر به ريگان صورت گرفته بود مدعي بود كه ايران در مناقشه اتمي به دنبال وقت كشي است تا عمر دولت فعلي آمريكا به سر آيد و آنچه از عملكرد پرزيدنت بوش باقي مي‌ماند جنگ و كشتار و بن بست در تعامل با كشورهايي همچون ايران در مناقشه اتمي باشد.

* بعد از مذاكرات، جليلي به همراه محافظان سوئيسي خود براي دقايقي و جهت پياده روي به بيرون از محل مهمانسرا رفت و در بازگشت محافظان را به داخل دعوت كرد و شخصا از ايشان با ميوه پذيرايي كرد كه اين اقدام جليلي براي افسران پليس حفاظت سوئيس جالب توجه بود.

* جليلي اصرار دوباره ما (خبرنگاران اعزامي خبرگزاري فارس و روزنامه ايران) براي مصاحبه را نپذيرفت و در نتيجه بسياري از سئوالات ما بدون پاسخ باقي ماند.

* قبل از برگزاري مذاكرات طيف متفاوتي از تحليل‌هاي منفي تا مثبت از دلايل و نحوه حضور معاون وزير امور خارجه ايالات متحده ارائه مي‌شد اما از مجموع سخنان مطرح شده مي‌شد استنباط كرد كه مواجهه و سخنان ويليام برنز نماينده سياسي آمريكا در مذاكرات مثبت و حتي مثبت‌تر از پيش‌بيني‌هاي قبلي بود. برنز حضور خود در مذاكرات را نشانه اراده دولت ايالات متحده براي حل و فصل موضوع از طريق ديپلماتيك توصيف كرده بود.

* صبح يكشنبه نيز جليلي در محل اقامت خود به ترتيب پذيراي نمايندگان سياسي چين و روسيه در مذاكرات بود.

* جليلي در بازگشت نيز با يك پرواز عادي و دوباره در بخش عادي هواپيماي خطوط هوايي تركيه به استانبول رفت تا پس از ديدار و گفتگو با «باباجان» وزير امور خارجه تركيه به ايران بازگردد.

* در سفر جليلي از ژنو به استانبول يك زن و مرد تركيه‌اي با كودكشان در صندلي‌هاي رديف كناري دكتر جليلي نشسته بودند و جليلي در چند نوبت به اظهار محبت نسبت به آن پسر بچه پرداخت و او را به خنده انداخت. اين رفتار جليلي مرا به ياد سخنان يكي از خبرنگاران انگليسي زبان حاضر در جريان مذاكرات انداخت كه تعريف مي‌كرد هنگام خروج اعضاي هيئت‌هاي مذاكره كننده براي نهار نماينده سياسي انگليس با صداي بلند با يكي از همراهان خود گلايه مي‌كرد كه «ما ديگر چه كار كنيم كه هر چه مي‌كنيم اين ايراني‌ها (احتمالا خطاب به جليلي به عنوان طرف مذاكرات آنها) اين قدر پيچيده و سرسخت هستند. آن پيچيدگي و سرسختي در مقابل ديپلمات‌هاي طراز اول قدرت‌هاي جهاني و اينگونه برخورد با يك كودك و خندان او!

* شايد مهمترين نكته اين رويداد يك روزه عدم طرح مسئله تعليق غني سازي اورانيوم از سوي ايران به هر نحو و صورتي بود. اين بايد بزرگ‌ترين دستاورد نزديك به پنج سال مقاومت ايران بخصوص از زمان روي كار آمدن دولت نهم تفسير شود كه البته مورد هجمه شديدي از سوي مخالفان نيز بوده است. مخالفيني كه خود همه دستاورد هسته‌اي ايران تا سال 1383 را به سرابي وادادند.