از معرفت‌شناسی تا روان‌شناسی

 به گزارش بولتن نیوز، دهمین مقاله شفاهی استاد حسن رحیم‌پور(ازغدی) به کوشش موسسه فرهنگی هنری طرحی برای فردا منتشر شد. این پرسش و پاسخ صوتی به واکاوی انتقادی در ریشه‌های معرفت‌شناختی و انسان‌شناختی دو رویکرد عمده در روان‌شناسی پرداخته است.


این نوبت از مجموعه مقاله‌های شفاهی حسن رحیم‌پور (ازغدی) به پاسخ چند پرسش در حوزه انسان‌شناسی به نحو عام و روان‌شناسی به نحو خاص، اختصاص یافته و دو زاویه نگاه پوزیتیویستی و اگزیستانسیالیستی در این زمینه را بررسی کرده است؛ دو زاویه نگاهی که در وهله اول تفاوت‌های بنیادینی با یکدیگر داشته اما در نهایت، هر دو رویکرد، ماهیتی سکولاریستی و غیر دینی دارند.

این گفتار تاکید دارد در هر دو سنخ روان‌شناسی که هر کدام مبتنی بر یک نوع معرفت‌شناسی است، نکات مثبت و قابل قبولی وجود دارد که با معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی و روان‌شناسی اسلامی سازگار است و دقت‌های قابل تحسینی در بخش‌هایی از هر دو جریان روان‌شناسی غرب صورت گرفته اما نکات چشمگیری از روان‌شناسی این هر دو رویکرد نیز با آموزه‌های دینی و نیازهای انسانی ناسازگار و نیازمند نقادی است.

 در این پرسش و پاسخ 50 دقیقه‌ای پس از اشاره به برخی شاخصه‌ها و برشمردن تفاوت‌های این دو رویکرد با یکدیگر، به اختصار به برخی تناقض‌های هر دو رویکرد با روان‌شناسی و انسان‌شناسی از منظر اسلامی نیز اشاره شده است.

 روشن است که چنین موضوعاتی، بسیار پردامنه و نیازمند بحث‌هایی مفصل است اما از باب تأثیرگذاری چنین نظریاتی در آموزش و پژوهش رشته روان‌شناسی و پیامدهای انکارناپذیر آن در حوزه تعلیم و تربیت، ضروری است به اهل تحقیق و تأمل، سرنخ‌هایی داده شود تا از چنین منظری نیز به مسائل بنگرند و بیش از پیش به مرزهای روان‌شناسی از منظر اسلام با سایر مکاتب توجه کنند.