ریشه یابی تحولات اخیر عراق

گروه بین الملل- عدم توفیق غرب در تسخیر سوریه و تغییر چارچوب های امنیتی غرب آسیا، آنها را بر آن داشت تا با گسترش ناآرامی و التهاب به سایر نقاط منطقه و با پیاده سازی جنگ های نامنظم منطقه ای، اندکی از ناکامی های خویش بکاهند و بر ترس و هراس جامعه بین الملل بیفزایند.

ناآرامی ها در عراق در حالی ادامه می یابد که این کشور با خطرات بالقوه ای چون تجزیه طلبی، نفوذ پ ک ک، عدم ثبات سیاسی و... دست و پنجه نرم می کند و از سوی دیگر موقعیت جغرافیایی این کشور و منابع سرشار انرژی، بر طمع بیگانگان نیز می افزاید.

به گزارش بولتن نیوز به نقل از پنجره،‌ در هفته گذشته تحولات عراق همچنان در رأس اخبار رسانه‎ها بود اما آنچه شرایط را در عراق حساس‎تر جلوه می‎دهد، انگیزه‎ها و اهداف نهانی است که در پسِ توطئه‎های جاری در این کشور قرار دارد. ناظران تحولات عراق معتقدند که طراحان این توطئه‎ها علاوه‎بر هدف قرار دادن دولت نوری مالکی، به‎دنبال تضعیف اقتدار مرکزی، ایجاد تنش‎های طایفه‎ای، تجزیه‎طلبی و در نهایت گسترش ناامنی به کشورهای همجوار به‎خصوص جمهوری اسلامی ایران، لبنان و سوریه هستند.

پرچم حزب بعث صدام و ارتش آزاد سوریه

مردم عراق در طول دهه‎های اخیر تاوان سنگین حاکمیت صدام حسین و حزب بعث را که به‎عنوان ابزاری در دست صدام برای ادامه حاکمیت و سرکوب بود پرداخته‎اند. بدون تردید تا سال‎های آینده آثار به‎جای مانده از دوران صدام گریبان‎گیر مردم ستم‎کشیده عراق خواهد بود و به همان نسبت، همسایگان عراق و به‎خصوص جمهوری اسلامی ایران نیز هنوز طعم تلخ تهاجم ناجوانمردانه و غیرانسانی رژیم بعث صدام حسین را از یاد نبرده‎اند. اما آنچه عجیب به‎نظر می‎رسد اینکه هنوز  کشورهایی در محور عربی – غربی هستند که به‎خاطر دشمنی با محور مقاومت و جمهوری اسلامی ایران، همچنان حمایت از بقایای حزب بعث عراق را در دستور کار خود دارند و پیوسته در سال‎های اخیر درصدد حمایت از جریان‎های افراطی عراق و بعثی‎ها بوده‎اند و به گسترش بحران و ناآرامی در این کشور دامن زده‎اند.

در تظاهراتی که هفته گذشته در استان‎های صلاح‎الدین، الانبار و موصل علیه نوری مالکی برپا شد، عناصر وابسته به رژیم صدام در میان تظاهرکنندگان حضور داشته و در اقدامی تحریک‎آمیز در حالی‎که پرچم رژیم سابق عراق و ارتش آزاد سوریه را در دست داشتند علیه دولت بغداد شعار می‎دادند.

این اتفاقات در حالی رخ می‎دهد که عربستان و قطر نیز با حمایت‎های سیاسی، مالی و رسانه‎ای خود از این اغتشاشات، مهر تأییدی بر حضور دوباره بازماندگان صدام حسین در صحنه سیاسی عراق می‎زنند.

ایران و تحولات عراق

به صراحت باید گفت که گذشته از رویکرد حسن همجواری و موضع برادری که جمهوری اسلامی ایران درباره عراق دارد، بروز ناامنی در این کشور و به‎خصوص شائبه تجزیه و به قدرت رسیدن گروه‎های افراطی و باقیمانده از حزب بعث صدام که به هیچ سازوکار دموکراتیکی در صحنه سیاسی عراق اعتقاد ندارند، از نظر ایران می‎تواند تهدیدی امنیتی در جوار مرزهای کشورمان تلقی شود. اغراق‎آمیز نیست که گفته شود بروز ناامنی و غلبه گروه‎های افراطی و تروریستی در کشورهای همجوار و منطقه، تأثیر مستقیم بر امنیت و ثبات سیاسی ایران دارد. ضمن اینکه باید یکی از انگیزه‎های اصلی محرکان اغتشاشات و تظاهرات در استان‎های سنی‎نشین عراق را علاوه‎بر مطالبات قومی که توسط محور ارتجاع عربی – غربی دامن زده می‎شود، آسیب زدن به امنیت ایران و محور مقاومت دانست. بدون تردید یکی از اهداف اصلی توطئه‎گران و حامیان آنها، آسیب زدن به امنیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران از طریق ایجاد ناامنی در عراق است.

نشانه‎گیری نظام مردم‎سالار در عراق

انگیزه‎های بازیگران منطقه‎ای و فرامنطقه‎ای از دخالت و توطئه در عراق را می‎توان در چند محور زیر دسته‎بندی کرد:

 دولت قانونی برآمده از رأی اکثریت که از طریق یک فرایند دمکراتیک انتخاب شده است، هنوز مورد پذیرش دولت‎‎های محافظه‎کار عرب منطقه قرار نگرفته و حتی باعث افزایش دشمنی آنها با نظام حاکم بر عراق شده است.

 تقسیم قدرت میان سه گروه اصلی قومیتی در عراق یعنی شیعیان، اهل تسنن و کردها هنوز مورد پذیرش عربستان، قطر و دیگر سنی‎های وهابی قرار نگرفته و به‎همین دلیل همچنان دستمایه شیعه‎ستیزی و اختلاف‎افکنی قومی در عراق است.

 یک عراق دمکراتیک و در عین حال باثبات می‎تواند الگویی برای سایر کشورهای  عرب منطقه قرار گیرد و این مُهر پایانی بر حاکمیت دولت‎های غیر مردم‎سالار و محافظه‎کار عرب خواهد بود.

ترکیه در کنار عربستان و قطر

هریک از کشورهای درگیر در تحولات عراق، انگیزه‎های خاص خود را دارند. ترکیه نیز در فرایند موج‎سواری سیاسی و رقابت‎های منطقه‎ای، نقش کارگزار آمریکا و غرب را در تحولات خاورمیانه برعهده دارد و با بهره‎گیری از ظرفیت‎های اتحاد با غرب و عضویت در پیمان نظامی ناتو در تلاش است تا ضمن کمک به آمریکا در چینش جدید معادلات مورد نظر غرب در منطقه، خود نیز نقش قابل توجهی در این معادلات داشته باشد. اردوغان در هفته‎های گذشته طی یک موضع‎گیری صریح اعلام کرد که مالکی با برخورداری از حمایت‎ها و کمک‎های ویژه، یک دولت شیعه در عراق به‎وجود آورد و بر این اساس احتمال کشاندن عراق به جنگ داخلی را افزایش داده است.

این درحالی است که نوری مالکی پیش‎ از این ضمن انتقاد تندی از ترکیه گفته بود که این کشور بی‎شرمانه سعی دارد خود را به‎جای مردم سوریه در حل بحران آن کشور  قرار دهد و با این کار فرصت دخالت در امور منطقه را برای ناتو فراهم سازد