مانعی دوباره برای مذاکرات 1+5

به گزارش بولتن نیوز از ایرنا : مذاکرات تهران و گروه 1+5 در شرایطی از نهم آذرماه به تاریخی دیگر موکول شده و هنوز نیز زمان و مکان قطعی آن اعلام نشده است که نمایندگان 6 کشور پس از نشست اخیر در بروکسل بر از سرگیری مذاکرات در سریع ترین زمان ممکن تاکید کرده بودند.

به گزارش دوم آذرماه خبرگزاری فرانسه، دفتر ˈکاترین اشتونˈ مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، به نمایندگی از کشورهای عضو گروه 1+5 اعلام کرد این گروه به ˈداشتن دور دیگری از گفت و گوها با ایران در سریع ترین زمان ممکن متعهد استˈ.

در بیانیه این دفتر تاکید شد ˈتماس ضروریˈ با ایران در روزهای آینده برقرار خواهد شد اما درباره جزییات این تماس ضروری اطلاعات دیگری به چشم نمی خورد.

این بیانیه، نشست بروکسل را که نخستین دیدار اعضای گروه 1+5 پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بود، ˈبخشی از تلاش جاری برای هماهنگی درباره به جلو راندن این پروسه به منظور پاسخ دادن به نگرانی های جامعه بین المللی درباره برنامه هسته ای ایرانˈ خوانده بود؛ با این حال، فقدان یک تصمیم مشخص از سوی این گروه برای برگزاری نشست بعدی و حتی روشن نبودن زمان و مکان آن، نشان از نرسیدن اعضای این گروه به یک زمینه واحد و برنامه یکسان در مذاکرات آتی دارد.

البته پس از نشست بروکسل برخی دیپلمات های غربی صحبت از برگزاری احتمالی گفت و گوها در ماه دسامبر میلادی (از یازدهم آذرماه به بعد) آن هم در استانبول ترکیه بر زبان آوردند.

برای نمونه تارنمای صدای آلمان ˈدویچه ولهˈ یکم آذرماه به نقل از منابع خود با ذکر این خبر نوشت: این دیپلمات ها اعلام کرده اند برنامه جدید غرب در این دور از مذاکرات به ایران ارایه می شود.

یک مقام غربی دیگر نیز پس از برگزاری نشست بروکسل به خبرگزاری انگلیسی ˈرویترزˈ گفت: جلسه (بروکسل) برای این بود که ببینیم چه پیشنهادهایی می توانیم به ایران ارایه کنیم.

این خبرگزاری با اشاره به سه دوره مذاکرات پیشین در سال جاری (بیست و ششم فروردین ماه در استانبول، سوم و چهارم خردادماه در بغداد و بیست و نهم و سی ام خردادماه در مسکو) نوشت: 6 کشور در حال بررسی استراتژی خود پس از سه دوره مذاکرات بی نتیجه انجام شده در سال جاری هستند. برنامه آنها می تواند در گفت و گوهایی به ایران عرضه شود که کاترین اشتون انجام می دهد و دیپلمات ها می گویند ممکن است در ماه های آینده در استانبول ترکیه برگزار شود.

بر اساس این گزارش، دیپلمات ها می گویند یک گزینه در دست بررسی توسط 6 کشور، این است که از ایران امتیازات بیشتری درخواست شود و در عوض رفع تحریم های اساسی تری پیشنهاد شود.

پیش از این نیز یک مقام دولتی آمریکا که خواسته بود نامش فاش نشود، بیستم آبان ماه به خبرگزاری آمریکایی ˈآسوشیتدپرسˈ گفت: آمریکا قصد دارد در مذاکرات آتی با حفظ اصول کلی پیشنهادهای قبلی، شکل و شمایل جدیدی به پیشنهادها بدهد تا بتواند از این طریق، آن را برای ایران جذاب تر کند.

به گفته این منبع، دولت آمریکا قصد دارد با گسترش پیشنهادهای قبلی که قرار بود در قبال توقف غنی سازی از سوی ایران بتدریج تحریم ها را حذف کند، دامنه حذف تحریم ها و عمق آنها را در بخش صنعت نفت ایران بیشتر کند.

ˈنیکلاس برنزˈ معاون وزیر امور خارجه آمریکا و نماینده این کشور در چندین دور از مذاکرات، بیست و نهم مهرماه به روزنامه آمریکایی ˈنیویورک تایمزˈ گفت: یکی از راه هایی که از طریق آن آمریکا می تواند پرونده هسته ای ایران را به سرانجام برساند آن است که واشنگتن به تهران آخرین پیشنهاد خود را بدهد و آن اینکه ایران می تواند به طور صلح آمیز فعالیت هسته ای را ادامه بدهد، اما تمام فعالیت های هسته ای این کشور زیر نظر خواهد بود.

برنز افزود: این پیشنهاد می تواند به موضوع پایان داده و غنی سازی اورانیوم ایران و دیگر تاسیسات هسته ای این کشور را نیز تحت نظارت قرار دهد... در همین رابطه یکی از محتمل ترین موارد آن است که به ایران گفته شود ˈشل شدن تحریم ها و محدودیت های موجود بستگی به آن دارد که ایران غنی سازی اورانیوم خود را محدود و محدودتر کندˈ.

همچنین سه روز پس از برگزاری نشست بروکسل، ˈهرمان ناکارتسˈ معاون مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی و یکی مقام های مذاکره کننده از سوی آژانس با تهران، طی تحلیلی در روزنامه انگلیسی گاردین نوشت: همه طرف ها منتظر بودند انتخابات ششم نوامبر (شانزدهم آبان ماه) در آمریکا برگزار شود و درک واضحی از سیاست آمریکا ایجاد شود.

ناکارتس افزود: در همان روزی که نشست آژانس بین المللی انرژی اتمی برای ارایه گزارشی تشریحی به کارشناسان غربی برگزار شده بود، معاونان سیاسی گروه 1+5 در بروکسل تشکیل جلسه دادند تا موضع مذاکره ای خود را مورد بررسی قرار دهند... نمایندگان این گروه پیشنهاد تعدیل برخی تحریم ها را در مقابل تعلیق غنی سازی 20 درصدی در ایران بررسی کردند اما جزییاتی از آن منتشر نشد.

به نوشته او، ˈآنان آمادگی خود را برای از سرگیری مذاکرات با طرف ایرانی اعلام کردند اما در صورتی که این گفت و گوها برگزار شود دیگر در ماه نوامبر نخواهد بود. پیش از این بنا بود مذاکره با ایران در فاصله کوتاهی پس از انتخابات آمریکا انجام شود اما اکنون تاریخ مذاکرات به ماه دسامبر یا احتمالا ژانویه موکول شده استˈ.

هفتم آذرماه نیز آسوشیتدپرس به نقل از مقام های آمریکایی نوشت: تدوین یک رویکرد تازه درباره مذاکرات آینده هسته ای کشورهای گروه ١+٥ با ایران، در چارچوب تلاش های آمریکا برای پیشگیری از شکست دور بعدی مذاکرات با ایران است.

بر اساس این رویکرد تازه، در صورتی که جمهوری اسلامی ایران گام مهمی را در جهت شفافیت و اعتماد سازی برنامه هسته ای اش بردارد، تحریم های اقتصادی علیه این کشور بسرعت رفع خواهد شد.

این مقام ها همچنین گفته اند که این رویکرد تازه آمریکا یکی از چند گزینه ای است که پیش از آغاز دور بعدی مذاکرات ارایه خواهد شد.

به گفته آنان، در این گزینه از ایران خواسته می شود تا غنی سازی اورانیوم با خلوص بالا را متوقف کند، ذخیره فعلی اورانیوم خود را به خارج از کشور بفرستد و فعالیت در تاسیسات فردو را به حال تعلیق درآورد.

** خواسته های 1+5 و ایران از مذاکرات

------------------------------------------

از مجموع گفته های منتشر شده درباره نشست آتی تهران و گروه 1+5 در می یابیم احتمالا یکی از دلایل تغییر زمان برگزاری این نشست از نهم آذرماه به زمان دیگر، روشن نشدن سیاست های آمریکا در قبال موضوع هسته ای جمهوری اسلامی ایران دستکم تا این روز بوده است تا بر اساس آن، دیگر کشورهای گروه نیز مسیر خود را تعیین کنند.

به عبارت دیگر پنج کشور منتظر هستند تا واشنگتن روشن کند آیا بر اساس اخبار مندرج در رسانه های آمریکایی مذاکرات مستقیم در دستور کار قرار گرفته است یا قرار است همان نقشه همیشگی استفاده همزمان از تحریم و مذاکره بی نتیجه (سیاست نوش و نیش یا چماق و هویج) ادامه یابد.

البته این بی برنامگی بین گروه 1+5 امر تازه ای نیست و بارها اعضای این گروه بدون داشتن نقشه راهی مدون فقط صرف انجام یک مذاکره دور یک میز نشسته بودند.

از سوی دیگر، روشن است همانگونه که مقام های آمریکایی یا دیپلمات های درگیر در موضوع هسته ای ایران گفته اند، هر گزینه ای از سوی آمریکا همان خواسته های قبلی را البته در پوششی تازه تکرار خواهد کرد.

این خواسته ها که پیش از این ابتدا از زبان ˈبنیامین نتانیاهوˈ رییس کابینه رژیم صهیونیستی، و سپس اشتون شنیده شده است مبتنی بر توقف غنی سازی اورانیوم در سطح 20 درصد، انتقال سوخت تولید شده با این درجه غنا به خارج از کشور و توقف فعالیت های سایت فردو است.

باید دید آیا کشورهای غربی با وجود ادامه تحریم ها و گسترش دامنه تحریک های یکجانبه خود، تاکنون از سوی ایران عقب نشینی خاصی برای رسیدن به یکی از این خواسته ها دیده اند که باز هم می خواهند همان حرف ها را بر سر میز مذاکره تکرار کنند؟!

جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کرده است غنی سازی 20 درصد اورانیوم را خلاف خواست خود و با وجود هزینه های اقتصادی بالا در پیش گرفته است تا به دنبال سر باز زدن آژانس از تامین سوخت راکتور تحقیقاتی تهران و همچنین کارشکنی های گروه وین (آمریکا، فرانسه و روسیه) برای ارسال این سوخت، بتواند رادیوداروهای مورد نیاز بیش از 850 بیمار را تولید کند.

همچنین سایت فردو نیز فقط برای غنی سازی اورانیوم در سطح 5/3 درصد مورد استفاده قرار گرفته است و حتی آژانس بین المللی انرژی اتمی بر فعالیت های آن نظارت دارد. بنابراین اصرار برای توقف فعالیت های آن جز با هدف خارج کردن بخشی از تاسیسات امن هسته ای ایران از دور تولید، چه دلیل دیگری دارد؟

از سوی دیگر، در حالی صحبت از ارایه پیشنهادهای جدید به ایران از سوی گروه 1+5 (و البته به عبارت بهتر از سوی آمریکا) است که طرح پنج ماده ای جمهوری اسلامی ایران که به این گروه ارایه شده، همچنان بی پاسخ مانده است.

به نظر می رسد ˈباراک اوباماˈ که برای دومین بار به ریاست جمهوری آمریکا رسیده، برای حل موضوع هسته ای ایران زیر فشار است تا به هر شکل، این امر را به نتیجه ای روشن برساند.

حتی ˈهنری کسینجرˈ وزیر امورخارجه پیشین آمریکا، نیز بیست و هشتم آبان ماه طی مقاله ای در روزنامه آمریکایی ˈواشنگتن پستˈ، نوشت: متوقف کردن تلاش ایران برای دستیابی به توانایی نظامی باید مهم ترین اولویت دوره جدید ریاست جمهوری باراک اوباما باشد.

کسینجر تاکید کرد روند گفت و گوهای اتمی با ایران ˈباید هر چه زودتر به نقطه تصمیم برسدˈ.

به عقیده او، دیپلماسی ایالات متحده در قبال برنامه هسته ای ایران موفق نبوده و تهران از فرصت گفت و گو با اتحادیه اروپا و گروه 1+5 برای پیشبرد برنامه هسته ای خود بخوبی استفاده کرده است.

البته صحبت کسینجر چندان بی پایه نیست.

خبرگزاری روسی ˈریانووستیˈ هفتم آذرماه به نقل از منابع آگاه اعلام کرد سوخت نیروگاه اتمی بوشهر که پیشتر برای انجام تحقیقات تخلیه شده بود، دوباره با موفقیت کامل در قلب راکتور بارگذاری شد و این نیروگاه هم اکنون برای از سر گرفتن فعالیت های خود به طور کامل آماده است.

همچنین عملیات غنی سازی در تاسیسات کشور همچنان ادامه دارد و بروز مسائل مختلفی مانند حملات سایبر تروریستی، خرابکاری های تاسیساتی، از بین بردن دانشمندان هسته ای، محروم کردن آنان از دسترسی به دانش های جدید ارایه شده در آژانس، تهدیدهای سخت و نرم و... نیز گرچه گاهی از سرعت اجرای این برنامه ها کاسته، اما هیچگاه سبب توقف آنها نشده است.

ناکارتس نیز در نوشته خود برای گاردین به همین امر اشاره می کند و البته افزایش ذخایر اورانیوم ایران را به صورت تهدیدی عنوان می کند.

وی با اشاره به تولید ماهانه 14 تا 15 کیلوگرم اورانیوم غنی شده با خلوص 20 درصد طی 6 ماه گذشته، ذخایر ایران در این زمینه را 135 کیلوگرم عنوان می کند و می افزاید: رژیم صهیونیستی این میزان را 240 کیلوگرم اعلام می کند که برای ساخت یک کلاهک هسته ای کفایت می کند.

به گفته او، چنانچه سانتریفیوژهای جدید بخوبی کار کنند (که احتمالا مد نظر او سانتریفیوژهای فردو بوده است)، ایران با تولید ماهانه 25 کیلوگرم اورانیوم غنی شده، چهار ماه دیگر می تواند به خط قرمز تعیین شده از سوی اسراییل برسد (که پیشتر توسط نتانیاهو درباره زمان احتمالی تولید بمب هسته ای از سوی تهران در اواخر بهار یا تابستان سال آینده اعلام شده بود).

ناکارتس با اشاره به جریان های موجود در مسیر برنامه های هسته ای تهران تاکید می کند ˈنکته اینجاست که روند ایجاد ذخیره اورانیوم غنی شده در ایران کندتر می شود، اما متوقف نخواهد شد. به این ترتیب خط قرمز پر رنگ تر می شود و احتمالا کشور های غربی نیاز خواهند داشت تا جلسه های خود را در مورد بررسی فعالیت های هسته ای ایران با فاصله زمانی کوتاه تری برگزار کنند.

گفته های ناکارتس به عنوان یکی از مقام های بلندپایه آژانس که یکی از طرف های مذاکره با جمهوری اسلامی ایران بوده و بارها پس از بازرسی از تاسیسات ایران، گزارش های خود را به این نهاد فرستاده است، در تقابل آشکار با گزارش های صادر شده از سوی آژانس مبنی بر نیافتن نشانه های انحراف برنامه های هسته ای تهران از مسیر صلح آمیز است.

همین پیشداوری ها و نگاه های جهت دار است که بارها از سوی تهران مورد اعتراض قرار گرفته و از آژانس خواسته شده است به انجام فعالیت های خود با رعایت بی طرفی و در نظر گرفتن اصول فنی بپردازد و از دخالت دادن حدس و گمان های بی اساس بپرهیزد؛ مواردی که حتما در نشست آتی ایران و آژانس که احتمالا بیست و سوم آذرماه در تهران برگزار می شود، مورد ملاحظه قرار می گیرد.

به هر حال، تاکید ناکارتس درباره اینکه ˈهمیشه سانتریفوژها پرشتاب تر از دیپلماسی حرکت می کنندˈ، تاییدی بر اظهارات کسینجر بوده و دلیل دیگری است تا اعضای گروه 1+5 حتی اگر می خواهند مانع پیشرفت برنامه های ایران شوند، به برنامه های خود در مذاکرات بار دیگر نگاهی انداخته و به دنبال اتخاذ راه ها و پیشنهادهای عملی باشند.

تمام اینها در شرایطی رخ می دهد که تهران بارها آمادگی خود را برای مذاکره اعلام کرده اما خواهان انجام گفت و گوهای هدفمند توام با احترام متقابل و در شرایط برابر است که تضمین کننده حقوق این کشور برای استفاده از انرژی هسته ای برای مقاصد صلح آمیز باشد و روند گام های تهران نیز تاکنون نشان داده است برای رسیدن به حق خود پافشاری می کند.

بنابراین تنها راه پیش روی گروه 1+5 در نشست آتی این است که با اعتراف به حقوق جمهوری اسلامی ایران و از موضعی برابر پا به اتاق مذاکره بگذارد و در ازای هر همکاری که از ایران انتظار دارد، خود نیز گام هایی درخور و همسان بردارد؛ مگر آنکه بخواهد همچنان به تکرار گفت و گوهای بی نتیجه ادامه دهد.