یک روز در کتابخانه دولتی تاریخی روسیه

روز پنجشنبه 29 مرداد 1391 با قرار قبلی وبه دنبال نظر دوستانم آقایان صدرایی نیا، متقی ودکتر حیدرنیا که پیشتر ازاین کتابخانه بازدید کرده بودند ودر باره مجموعه ای از بریده های روزنامه مربوط به ایران که در این کتابخانه نگهداری می شود،توضییحاتی داده بودند به دیدن رییس کتابخانه دولتی تاریخی روسیه رفتم.

این کتابخانه از کتابخانه های قدیمی روسیه به شمار می آید که در سال 1863 میلادی تاسیس شده است.رییس این کتابخانه پروفسور میخاییل آفانسیف مردی خوش رو ومتبسم وعلاقه مند به امر کتاب وکتابداری وکتابخوانی است ودر تدوین قوانین مربوط به کتاب وکتابداری در روسیه نقش فعالی داشته است.او متولد سال 1947 میلادی است ودر رشته علوم تربیتی وکتابداری فارغ التحصیل شده است.وبه دلیل تلاش هایش در زمینه کتابداری عضو اصلی آکادمی بین المللی اطلاع رسانی ونیز عضو کمیته توسعه کتابخانه های روسیه ومعاون انجمن کتابداران فدراسیون روسیه است.از همان بدو ورود می توان علاقه مندی وعشق اورا به کتاب دریافت.به گرمی استقبال کرد وبه گفتگو نشستیم.

در شهر مسكو 434 كتابخانه عمومي وجود دارندومجموع کتابهای کتابخانه های مسکو26.666.500 نسخه كتاب است که سه میلیون وهشتصد هزار کتاب از این تعداد در کتابخانه دولتی تاریخی نگهداری می شود. کتابخانه ولتی تاریخی 250 نفر کارمند دارد که اغلب یا کتابدارهستند ویا تحصیل کرده رشته تاریخ هستند.بیش از 40000 نفر عضو این کتابخانه هستند.

به گفته رییس بخش کتابهای شرقی بیش از 1500 عنوان کتاب در باره ایران وجود دارد وحتی اکنون نیز هر ناشری موظف است هفده نسخه از کتاب خود را به دبیرخانه کتابخانه های کشور ارسال کند ودر آنجا توزیع شود.

بعد از کمی گفتگو به دعوت رییس دانشگاه از بخش های فارسی ومربوط به ایران وهمچنین نسخه های خطی فارسی بازدید کردیم.

در بخش نسخه های خطی چند کتاب بیشتر وجود نداشت که ذیلا معرفی می شود.

كيمياي سعادت امام محمد غزّالي، كتابت به سال 1100 هجري قمري

دوره‌ي دو جلدي نگارستان قاضي احمد غفّاري

مفتاح الجنان محمد مجير، كتابت به سال 1082 هجري قمري

منشآت ميرزا مهدي استرآبادي (شامل پنجاه و دو نامه)، كتابت به سال 1238 هجري قمري

نسخه‌اي نفيس كه اشعار بسياري از شعراي نامي را در خود جاي داده‌است.

«صحيفه‌ي سجّاديه»، تاريخ كتابت به سال 1067 هجري قمري نیز در این کتابخانه نگهداری می شود

دومین رییس کتابخانه از بدو تاسیس فردی به نام «خیميرف»(متوفی 1872 میلادی) بود. که به جمع‌آوري بريده‌ي روزنامه‌ها ومقالات منتشره در باره موضوعات مختلف علاقه مند بود او مجموعه 6 جلدی از بریده روزنامه ها را گردآوری کرده که سه جلد آن مربوط به ایران است قديمي‌ترين بريده‌ي روزنامه در اين مجموعه، مربوط به سال 1790 ميلادي مي‌باشد.

رییس کتابخانه ابراز داشت که آقای خیمیروف به طور ویژه  به تاریخ ایران علاقه مند بوده و به همین دلیل اقدام به جمع آوری بریده مقالات روسی در باره ایران نیز نموده است . سه جلد متضمن بریده جراید در باره ایران به نام مجموعه خیمیروف به قطع وزیری ر این کتابخانه نگهداری می شود.

در این سه جلد آقای خمیروف مقالات مربوط به ایران را که در روزنامه ها و مجلات عصر وی به زبان روسی منتشر گردیده اصل مقاله را از روزنامه یا مجله بریده و و با درج مشخصات آن در مجموعه ملحق نموده است. او مقالات را به ترتیب موضوعی چیده و برای هر مقاله یک شماره اختصاص داده است. در کل تعداد مقالات مجموعه در این سه جلد 53 مقاله بوده و مقالات به زبان های روسی؛ انگلیسی وفرانسوی است. شاید به این دلیل که ما در آن زمان دارای روزنامه نبودیم ؛ اطلاعات این مجموعه به مورخین ایرانی کمک زیادی در آگاهی از وقایع آن دوره تاریخی بنماید

از ویژه گی های مردم روسیه که بسیار ستودنی است این است که به حفظ اسناد واطلاعات وانتقال آن به نسل های بعدی بسیار همت می گمارند.اگر تاریخ دویست سال گذشته روسیه را در نظر بیاوریم ومصایب تاریخی که بر سر روسیه آمده را در نظر بگیریم .جنگ های جهانی اول ودوم ، انقلاب 1917 میلادی وفروپاشی در سال 1991 که تمام این وقایع می تواند زمینه از بین رفتن اسناد کتابها ومدارک را فراهم آورد، بر این باور بیشتر تکیه می کنیم که حفظ اسناد تاریخی وکتابهای ارزشمند به عنوان وظیفه ملی ومیهنی مردم تلقی شده است

با رییس کتابخانه در باره این مجموعه گفتگو کردم واز آمادگی رایزنی فرهنگی برای ترجمه این مجموعه وانتشار آن سخن به میان آوردم. که البته مورد موافقت قرار گرفت ومقرر شد تا در روزهای آینده همکاریهای فیما بین را در قالب امضای تفاهم نامه همکاری پیگیری بنماییم.