شوری که می توانست شیرین تر باشد

سرویس فرهنگی بولتن نیوز-فاطمه فریدن؛ فیلم «شورشیرین» در گونه کارهای دفاع مقدس و با این شبک و سیاق ساخته شده است.داستان این فیلم درباره بخشی از زندگی و دوران مبارزه شهید کاوه در مناطق غربی ایران است. این فیلم در همان نگاه اول یک اثر نمایشی بی قوت و بر اساس یک سری اطلاعات جزئی از زندگی یک رزمنده شناخته شده جان می گیرد و به دیدگان بیننده رسوخ می کند .قصه اولیه کار و قبل از حضور رضا رویگری در مرز شاید پتانسیل آن را داشت که تلفیقی از احساس و نبرد در کنار یکدیگر باشد در ست شبیه تمام آثاری که در تمام دنیا بر اساس جنگ ساخته می شوند.این قصه که با حضور یک خانواده و در مرز کشور برای گرفتن مراسم عروسی خانواده تدارک دیده شده است،در نهایت با زندگی یک شهید مبارز به نام شهید کاوره ادغام می شود و رنگ دیگری به خود می گیرد.این ترکیب البته رنگ و لعاب مناسبی را به فیلم بخشیده است ولی ای کاش هر کدام از این موارد در جایگاه خودشان مورد بررسی قرار می گرفتند.

در همین ابتدا شاید بتوان یک نکته کلیدی و اساسی را بیان کرد که آن هم نبود استعادهای ویژه در زمینه کارهای نمایشی و به ویژه فیلمنامه نویسی است. این کار هم از این بخش لطمه بسیاری دیده است و نویسنده به جای آن که بخش دراماتیک را وارد ماجرا کند،بیش از هر نکته مهم دیگری به زندگی واقعی خود شخص شهید کاوه استواره بوده است. این نکته البته تا حد بسیاری صحیحی است ولی در کنار این نکته اصلی باید چشم انداز مهم دیگری به نام روایت را نادیده نگیریم. این مبحث اصولی هم در این میان وجود فیلم های دفاع مقدس به دلیل حساسیت بیش از اندازه ای که بر روی آنها وجود دارد،معمولا دچار آسیب های فراوانی می شوند.مهمترین آسیب به پیکره اصلی یعنی فیلنامه وارد می آید که در این نوع کارها قرار است به زندگی نامه شخص مورد نظر وابستگی داشته باشد.پرداختن به این نوع مضامین باید در چارچوبی شکیل واقع شود که ماهیت واقعی روایت را آشکار کند. قصه در تقابل دو نیروی جنگی شکل واقعی خود را نشان می دهد در حالی که بخش دراماتیک قضیه از جایی به بعد به دست فراموشی سپرده می شود.

در اصول فیلمنامه نویسی آنچه مهم است و به سادگی به دست نمی آید، پیوند تماشاگر با فیلم است. پیوند و درگیری عاطفی بیننده از طریق همین ارتباط کوچک برقرار می شود. این اتصال و ارتباط به وسیله عنصر نابی به نام قصه به همدیگر می چسبند و بر نگاه تماشاگر اثر می گذارند.به کار بردن این عنصر ناب و تاثیرگذار حالا در این فیلم چندان موفق عمل نکرده و به معنای دیگر از این حیث بسیار ضعیف عمل کرده است. سوژه ای که می توانست در بیان زندگی یک شخص و نمایش سلحشوری یک شهید خود را به شکل اثرگذاری به نمایش بگذارد،در میانه یک روایت نه چندان قوی جا مانده است.عنصر اثربخشی و ملودراماتیک هم در این بخش ها از نظر دور مانده و در عوض قرار گرفتن مخاطب در فضایی که گره عاطفی ایجاد می کند،پرتاب شلیک جایگزین آن شده است.این قسمت در ظاهر ماجرا واقع شده و بخش اعظمی از کار را تشکیل می دهد که در واقع باید در ترکیبی از احساس و تکنیک قرار می گرفت.

فیلم «شورشیرین» علیرغم داشتن ریتم و ضرباهنگ مناسب در بخشهایی از فیلم،فاقد کشش لازم برای یک فیلم جنگی ست. بازی ها در بسیاری از صحنه ها ضعیف بوده و تمامی بار معنایی داستان بر دوش بازیگرانی است که پیش از این ها سابقه ای در بازیگری داشتند. این فیلم تعهدی نسبت به یک شهید و البته قابل ارزش است اما در پاره ای از موارد حق مطلب درباره این موضوعات به خوبی رعایت نمی شود چون همان طور که گفته شد واهمه ای در بیان تصویری چنین موضوعی از سوی نویسندگان وجود دارد.این ترس و واهمه در بیان نکات ارزشی در زندگی شهدا موجب شده تا بیننده از تماشای آثاری در خصوص جنگ و دفاع مقدس دلزده شوند و هر اثر دیگری را به این نوع کارها ارجح بدانند.

با این همه «شور شیرین» مضمون بسیار ارزشمندی دارد و براساس زندگی شهید کاوه از سرداران دفاع مقدس ساخته شده است.این مورد اما باعث نمی شود که ساخت یک اثر جنگی در سطحی نازل و فاقد اهمیت قرار گیرد با این دیدگاه که نمی توان تمام تصویرهای جنگ را بر مبنائ نمایش شلیک توپ و تانک و تفنگ دانست.این فیلم در بخش جلوه های ویژه بسیار موفق عمل کرده و توانسته در این بخش حرفی برای گفتن داشته باشد ولی مشکل اینجاست که تمام فیلم در به کار بستن جلوه های ویژه نیست و نمی توان این بخش را نقطه اصلی و روشن در یک فیلم سینمایی جنگی به شمار آورد.