سود ۴۶۵ درصدی، رشد تولید ۱۰ درصدی؛ صورت‌های مالی تورم‌زا چگونه به سفره مردم فشار می‌آورند؟
گروه انرژی سود پالایش نفت اصفهان در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵ حدود ۴۶۵ درصد افزایش یافته، اما مقدار تولید تنها نزدیک به ۱۰ درصد رشد کرده است. از حدود ۱۷۰ هزار میلیارد تومان سود ثبت‌شده نیز تنها نزدیک به ۴۰ هزار میلیارد تومان جریان نقد عملیاتی گزارش شده است. این فاصله بزرگ، پرسشی فراتر از حسابداری ایجاد می‌کند: آیا نظام قیمت‌گذاری و تأمین مالی، سود شرکت‌ها را سریع‌تر از تولید واقعی افزایش می‌دهد و هزینه آن را به صنایع پایین‌دستی و مردم منتقل می‌کند؟
به گزارش بولتن‌نیوز، افزایش سود یک پالایشگاه زمانی نشانه موفقیت اقتصادی است که با رشد تولید، افزایش بهره‌وری، نوسازی تجهیزات و کاهش هزینه تمام‌شده همراه باشد. اما وقتی سود صدها درصد افزایش می‌یابد و مقدار تولید تنها حدود ۱۰ درصد رشد می‌کند، دیگر نمی‌توان صرفاً با نمایش سود خالص، کارنامه مدیریت را موفق اعلام کرد.
این مسئله درباره پالایش نفت اصفهان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ شرکتی که سود خالص آن از حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان در نیمه نخست ۱۴۰۴ به حدود ۱۷۰ هزار میلیارد تومان در نیمه نخست ۱۴۰۵ رسیده است.
سؤال اصلی این است: آیا کشورمان واقعاً به همین نسبت ثروتمندتر شده یا بخش بزرگی از رشد سود، انعکاس افزایش قیمت‌ها و تغییرات محاسباتی است؟
سود روی کاغذ؛ فشار بر پول واقعی
جریان نقد عملیاتی شرکت در نیمه نخست ۱۴۰۵ حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان بوده؛ یعنی کمتر از یک‌چهارم سود خالص گزارش‌شده.
اختلاف نزدیک به ۱۳۰ هزار میلیارد تومانی سود و جریان نقد، به معنای گم‌شدن پول نیست؛ اما نشان می‌دهد سود حسابداری به همان نسبت به نقد عملیاتی تبدیل نشده است.
اگر مطالبات شرکت با تأخیر وصول شود، بنگاه برای تأمین هزینه‌های جاری و پروژه‌های توسعه‌ای ممکن است به استقراض بیشتر نیاز پیدا کند. اگر این استقراض در سطح نظام بانکی به تأمین مالی تورم‌زا متکی شود، هزینه آن می‌تواند فراتر از یک شرکت گسترش یابد.
این زنجیره باید با اسناد بانکی و مالی اثبات شود؛ اما نمی‌توان نسبت به آن بی‌تفاوت بود.
سود شرکت بالا می‌رود؛ هزینه صنایع پایین‌دستی چه می‌شود؟
پالایشگاه‌ها فقط تولیدکننده فرآورده نیستند؛ بخشی از زنجیره تأمین مواد اولیه صنایع دیگر را نیز تشکیل می‌دهند.
وقتی قیمت‌گذاری محصولات و خوراک تحت تأثیر نرخ ارز و قیمت‌های جهانی قرار می‌گیرد، افزایش درآمد اسمی در یک حلقه ممکن است به افزایش هزینه در حلقه بعدی منجر شود.
در چنین وضعیتی، شرکت بالادستی می‌تواند سود بیشتری گزارش کند، در حالی که تولیدکننده پایین‌دستی با هزینه بالاتر، کاهش حاشیه سود و فشار بر سرمایه در گردش روبه‌رو شود.
اگر این فشار به قیمت محصولات نهایی منتقل شود، مصرف‌کننده نیز متأثر خواهد شد.
بنابراین باید بررسی کرد سود ثبت‌شده در پالایشگاه، چه ارتباطی با هزینه تولید در صنایع وابسته دارد.
کارخانه دیروز، بدهی فردا
در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵، پالایش نفت اصفهان حدود ۳۳٫۶ هزار میلیارد تومان تسهیلات دریافت کرده و حدود ۲۵٫۲ هزار میلیارد تومان اصل تسهیلات را بازپرداخت کرده است.
در همین دوره، پرداخت برای خرید دارایی ثابت حدود ۲۳٫۵ هزار میلیارد تومان بوده است.
این سرمایه‌گذاری قابل توجه است، اما باید مشخص شود چه میزان از آن به ظرفیت تولید، کاهش مصرف انرژی و نوسازی واقعی تجهیزات تبدیل شده است.
چنانچه منابع شرکت به پروژه‌های کم‌بازده اختصاص یابد و بدهی‌ها بدون ایجاد ظرفیت درآمدی پایدار افزایش پیدا کنند، هزینه تصمیمات امروز به مدیران و نسل‌های بعد منتقل خواهد شد.
ریشه تورم را فقط در بازار ارز جست‌وجو نکنید
افزایش قیمت‌ها تنها یکی از جلوه‌های تورم است. ریشه‌های آن می‌تواند در شیوه تأمین مالی، ساختار قیمت‌گذاری، ضعف سرمایه‌گذاری و محدودیت رشد عرضه نیز قرار داشته باشد.
وقتی بنگاه‌های بزرگ به جای افزایش متناسب تولید، عمدتاً از افزایش قیمت‌های اسمی منتفع می‌شوند، باید بررسی کرد آیا نظام اقتصادی به جای تولید بیشتر، به بازتوزیع درآمد از طریق قیمت‌ها پاداش می‌دهد.
این مسئله به معنای مقصر دانستن یک پالایشگاه در تورم عمومی کشور نیست؛ بلکه ضرورت بررسی سیاست‌هایی است که سودآوری اسمی را از توسعه واقعی تولید جدا کرده‌اند.
مطالبه بولتن‌نیوز
مدیران پالایش نفت اصفهان، وزارت نفت و نهادهای ناظر باید روشن کنند چه سهمی از جهش سود ناشی از افزایش واقعی بهره‌وری و چه سهمی ناشی از تغییر قیمت‌ها و فرمول‌های محاسباتی بوده است.
همچنین باید مشخص شود منابع حاصل از فعالیت شرکت چگونه به سرمایه‌گذاری مولد تبدیل شده، چه میزان از مطالبات وصول شده و بدهی‌های آینده چه وضعیتی دارند.
پرسش نهایی بولتن‌نیوز این است: وقتی سود یک شرکت صدها درصد رشد می‌کند، اما تولید آن تنها حدود ۱۰ درصد افزایش می‌یابد، چه کسی تضمین می‌کند هزینه این فاصله به تولیدکنندگان پایین‌دستی و سفره مردم منتقل نشود؟
سود واقعی آن است که ظرفیت تولید کشور را افزایش دهد؛ نه آنکه تنها ارقام صورت‌های مالی را بزرگ‌تر کند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
