بانک پاسارگاد؛ سود ۱۶ هزار میلیاردی، اما این درآمدها از کجا آمده است؟
گروه اقتصادی افزایش سود یک بانک زمانی خبر خوشایندی برای اقتصاد کشور است که حاصل فعالیت سالم و پایدار بانکی باشد؛ یعنی منابع مردم به‌درستی مدیریت شود، تسهیلات به بخش‌های مولد برسد و درآمدهای ثبت‌شده قابلیت تکرار و وصول داشته باشند. صورت‌های مالی شش‌ماهه بانک پاسارگاد از رشد سودآوری این مجموعه حکایت دارد، اما در پشت این رشد، افزایش قابل‌توجه سایر درآمدهای عملیاتی و هزینه‌های مالی، پرسش‌هایی درباره کیفیت سود و شیوه مدیریت منابع بانک ایجاد کرده است؛ پرسش‌هایی که پاسخ آن‌ها برای سپرده‌گذاران، سهامداران و فعالان اقتصادی اهمیت دارد.
بانک باید از بانکداری سود کند، نه صرفاً از تغییر اعداد
به گزارش بولتن نیوز، بانک‌ها یکی از مهم‌ترین حلقه‌های تأمین مالی تولید و فعالیت‌های اقتصادی کشور هستند. منابعی که مردم نزد بانک‌ها سپرده‌گذاری می‌کنند، باید به شکلی مدیریت شود که هم حقوق سپرده‌گذاران حفظ شود و هم امکان تأمین مالی بنگاه‌های اقتصادی فراهم باشد.
در چنین شرایطی، افزایش سود بانک‌ها اتفاقی مثبت است؛ اما تنها زمانی می‌توان آن را نشانه موفقیت پایدار دانست که مشخص باشد این سود از چه مسیری به دست آمده است.
آیا بانک توانسته با بهبود خدمات، وصول مطالبات و مدیریت تسهیلات، درآمد بیشتری کسب کند؟
یا بخشی از رشد سود به درآمدهایی وابسته است که ممکن است در دوره‌های بعد تکرار نشوند؟
این پرسش درباره عملکرد شش‌ماهه بانک پاسارگاد اهمیت پیدا کرده است.
بر اساس صورت‌های مالی منتشرشده، سود خالص بانک در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ به حدود ۱۶ هزار و ۸۳۲ میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که نسبت به دوره مشابه سال گذشته حدود ۶۰ درصد افزایش نشان می‌دهد.
اما بررسی ترکیب درآمدها و هزینه‌ها نشان می‌دهد برای قضاوت درباره کیفیت این سود، توضیحات بیشتری لازم است.
افزایش بیش از ۵۸ هزار میلیارد تومانی سایر درآمدها؛ پشت این رقم چیست؟
یکی از مهم‌ترین تغییرات صورت‌های مالی بانک پاسارگاد، افزایش سایر درآمدهای عملیاتی است.
این سرفصل در شش‌ماهه سال گذشته حدود ۵ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان بود، اما در شش‌ماهه امسال به حدود ۶۳ هزار و ۸۱۰ میلیارد تومان رسیده است.
به بیان دیگر، افزایش ثبت‌شده در این بخش بیش از ۵۸ هزار میلیارد تومان است.
این رقم به‌اندازه‌ای قابل‌توجه است که نمی‌توان بدون بررسی منشأ آن، تصویری کامل از عملکرد بانک ارائه کرد.
پرسش اصلی این است که این درآمدها دقیقاً از چه محل‌هایی شناسایی شده‌اند؟
چه میزان از آن‌ها حاصل فعالیت مستمر بانکی است؟ آیا بخشی از آن به تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی مربوط می‌شود؟ چه میزان به وصول مطالبات یا سایر رویدادهای مالی ارتباط دارد؟
مهم‌تر اینکه چه بخشی از این درآمدها به دریافت واقعی وجه نقد منجر شده است؟
اشکال احتمالی زمانی شکل می‌گیرد که افزایش سود بانک بیش از آنکه به بهبود فعالیت اصلی وابسته باشد، به درآمدهایی متکی شود که استمرار آن‌ها قطعی نیست.
البته تا زمانی که جزئیات این سرفصل روشن نشده، نمی‌توان چنین وضعیتی را به بانک پاسارگاد نسبت داد.
هزینه پول برای بانک چقدر تمام می‌شود؟
موضوع دیگری که در صورت‌های مالی جلب توجه می‌کند، رشد هزینه‌های مالی است.
این هزینه‌ها از حدود ۲ هزار و ۵۱۰ میلیارد تومان در شش‌ماهه سال گذشته به حدود ۱۲ هزار و ۱۷۰ میلیارد تومان در نیمه نخست امسال افزایش یافته است.
یعنی هزینه مالی بانک در این بخش نزدیک به پنج برابر شده است.
افزایش هزینه‌های مالی لزوماً نشانه ضعف مدیریت نیست؛ زیرا رشد فعالیت، تغییر ترکیب منابع و شرایط بازار پول می‌تواند بر آن اثر بگذارد.
بااین‌حال، بانک باید روشن کند این افزایش از چه عواملی ناشی شده و چه برنامه‌ای برای کنترل آن دارد.
موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که افزایش هزینه تأمین منابع، توان بانک را برای ارائه تسهیلات مناسب به فعالیت‌های اقتصادی محدود کند.
در اقتصادی که بسیاری از تولیدکنندگان با دشواری تأمین سرمایه در گردش روبه‌رو هستند، کیفیت مدیریت منابع بانک‌ها مسئله‌ای فراتر از عملکرد یک بنگاه اقتصادی است.
سود روی کاغذ با پول قابل استفاده تفاوت دارد
یکی از موضوعات مهم در ارزیابی عملکرد بانک‌ها، تفاوت میان درآمد حسابداری و منابعی است که واقعاً در اختیار بانک قرار می‌گیرد.
برای مثال، تغییر نرخ ارز می‌تواند ارزش ریالی برخی دارایی‌های ارزی را افزایش دهد؛ اما این افزایش لزوماً به معنای ورود همان میزان وجه نقد نیست.
بانک مرکزی نیز در مقررات مربوط به تسعیر ارز مؤسسات اعتباری، بر موضوعاتی مانند قابلیت وصول دارایی‌های ارزی، محدودیت دسترسی به منابع و ضرورت محاسبه ذخایر مناسب تأکید کرده است.
ازاین‌رو، اگر بخشی از درآمدهای بانک پاسارگاد ناشی از تسعیر ارز باشد، باید مشخص شود این درآمد چه نسبتی با دارایی‌های ارزی قابل وصول دارد و آیا الزامات نظارتی در شناسایی آن رعایت شده است.
البته هنوز سهم دقیق تسعیر ارز از افزایش سایر درآمدهای عملیاتی بانک در این بررسی احراز نشده است.
بنابراین موضوع فعلی، مطالبه شفاف‌سازی است، نه زیر سؤال بردن قطعی سود شناسایی‌شده.
افزایش مطالبات مشکوک‌الوصول؛ موضوعی که نباید در سایه سود پنهان بماند
در کنار رشد سود، هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول بانک نیز افزایش یافته است.
این هزینه از حدود ۱۶ هزار و ۸۵۰ میلیارد تومان در دوره مشابه سال گذشته به بیش از ۲۱ هزار میلیارد تومان در شش‌ماهه امسال رسیده است.
ثبت ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول، بخشی از الزامات حسابداری و مدیریت ریسک بانک‌هاست و به‌خودی‌خود نشانه وقوع تخلف نیست.
اما افزایش این هزینه، ضرورت بررسی کیفیت تسهیلات اعطایی و وضعیت بازپرداخت بدهی مشتریان را بیشتر می‌کند.
بانک باید توضیح دهد چه میزان از افزایش هزینه مزبور به رشد حجم تسهیلات مربوط است و چه بخشی از تغییر وضعیت بازپرداخت مطالبات ناشی شده است.
همچنین لازم است روشن شود برنامه بانک برای پیگیری مطالبات سررسیدگذشته و جلوگیری از افزایش هزینه‌های اعتباری چیست.
زیرا منابعی که در چرخه مطالبات کم‌کیفیت گرفتار شوند، ممکن است توان بانک برای حمایت از فعالیت‌های اقتصادی جدید را محدود کنند.
اشکال احتمالی در مدیریت بانک کجاست؟
در ارزیابی عملکرد یک بانک، صرف افزایش سود نمی‌تواند پاسخ همه پرسش‌ها باشد.
ممکن است بانکی سود بالاتری ثبت کند، اما هم‌زمان هزینه تأمین منابع، ریسک مطالبات و وابستگی به درآمدهای غیرتکراری آن نیز افزایش یافته باشد.
در چنین وضعیتی، مدیران باید نشان دهند رشد سودآوری بر پایه چه برنامه‌ای حاصل شده و تا چه اندازه پایدار است.
در مورد بانک پاسارگاد، سه موضوع نیازمند توضیح روشن است:
نخست، منشأ جهش سایر درآمدهای عملیاتی و میزان تکرارپذیری آن‌ها.
دوم، علت افزایش قابل‌توجه هزینه‌های مالی و آثار آن بر توان تسهیلات‌دهی بانک.
سوم، وضعیت مطالبات و اقدامات انجام‌شده برای کنترل ریسک اعتباری.
پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند مشخص کند رشد سود بانک تا چه اندازه با بهبود کیفیت عملیات بانکی همراه بوده است.
یک توصیه به مدیران بانک پاسارگاد
در شرایطی که اقتصاد کشور به منابع مالی برای حفظ تولید، اشتغال و سرمایه‌گذاری نیاز دارد، انتظار از بانک‌ها فراتر از ارائه صورت‌های مالی سودآور است.
بانک موفق باید بتواند منابع مردم را به شکلی مدیریت کند که هم سودآوری پایدار داشته باشد و هم سهم مؤثری در تأمین مالی فعالیت‌های مولد ایفا کند.
افزایش سود بانک پاسارگاد قابل توجه است؛ اما شفاف‌سازی درباره کیفیت این سود می‌تواند اهمیت بیشتری از خود رقم سود داشته باشد.
مدیران بانک باید نشان دهند افزایش درآمدها تا چه اندازه حاصل بهبود واقعی عملیات بانکی است و چه میزان از آن به عوامل مقطعی یا ثبت‌های حسابداری وابسته است.
این شفاف‌سازی نه‌تنها به ارزیابی منصفانه عملکرد بانک کمک می‌کند، بلکه می‌تواند اعتماد سهامداران و سپرده‌گذاران را نیز تقویت کند.
انتظار می‌رود مدیریت بانک پاسارگاد با ارائه توضیحات مستند درباره ترکیب سایر درآمدهای عملیاتی، افزایش هزینه‌های مالی و وضعیت مطالبات، امکان بررسی دقیق‌تر عملکرد این مجموعه را فراهم کند.
این رسانه آمادگی دارد پاسخ و توضیحات رسمی مدیران بانک را دریافت و منعکس کند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
