کاغذ رسید؛ حالا نگذارید میان انبارها و واسطه‌ها گم شود!

به گزارش بولتن نیوز، محسن جوادی، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پنجم مهرماه از خرید حدود ۱۹ هزار تن کاغذ با استفاده از ۲۰ میلیون دلار منابع ارزی مصوب خبر داده بود؛ محموله‌ای که در آن مقطع به دلیل مشکلات حمل‌ونقل هنوز وارد کشور نشده بود.

اکنون بر اساس گزارش منتشرشده در ۲۹ مهرماه، این محموله وارد کشور شده است. ابراهیم کریمی، رئیس اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران، نیز اعلام کرده قرار است کاغذها برای توزیع میان ناشران در اختیار اتحادیه تعاونی ناشران آشنا قرار گیرد.

این تحول می‌تواند بخشی از فشار بر صنعت نشر را کاهش دهد؛ البته به شرط آنکه فرایند توزیع شفاف، سریع و عادلانه باشد.

ناشر با خبر ورود کاغذ، کتاب چاپ نمی‌کند!

برای ناشری که قصد چاپ یا تجدید چاپ کتاب دارد، صرف ورود کاغذ به کشور کافی نیست.

او باید بداند چه زمانی می‌تواند کاغذ دریافت کند، چه سهمیه‌ای به او تعلق می‌گیرد و قیمت نهایی چقدر خواهد بود.

اگر این اطلاعات روشن نباشد، ناشر همچنان نمی‌تواند درباره تیراژ، قیمت پشت جلد و زمان انتشار کتاب تصمیم بگیرد.

در چنین شرایطی ممکن است انتشار آثار تازه به تأخیر بیفتد یا هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده به قیمت نهایی کتاب منتقل شود.

کاغذ زمانی به کمک نشر می‌آید که از مرحله واردات عبور کند و واقعاً در اختیار تولیدکننده کتاب قرار بگیرد.

۲۰ میلیون دلار؛ حساب‌وکتاب آن باید روشن باشد

وقتی منابع ارزی با نرخ مصوب برای حمایت از یک بخش فرهنگی اختصاص می‌یابد، انتظار طبیعی این است که نحوه مصرف آن نیز قابل بررسی باشد.

در این پرونده لازم است وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجموعه مسئول توزیع مشخص کنند چه نوع کاغذی وارد شده، وزن و مشخصات آن چیست و هزینه نهایی تأمین و تحویل آن چگونه محاسبه می‌شود.

همچنین باید روشن شود آیا تمام ۱۹ هزار تن محموله ترخیص و آماده توزیع است یا بخشی از آن هنوز مراحل اداری و انبارداری را طی می‌کند.

اعلام ورود محموله به کشور، لزوماً به معنای ترخیص کامل یا تحویل آن به ناشران نیست.

انتشار جدول مقدار موجود، قیمت مصوب و برنامه توزیع، می‌تواند بسیاری از ابهام‌ها را برطرف کند.

سهم ناشر کوچک چه می‌شود؟

یکی از حساس‌ترین مراحل توزیع کاغذ حمایتی، تعیین سهمیه ناشران است.

طبیعی است ناشری که سالانه کتاب‌های بیشتری منتشر می‌کند، نیاز متفاوتی با یک ناشر کوچک داشته باشد.

اما معیار تخصیص باید روشن و قابل بررسی باشد تا ناشران واقعی، به‌ویژه مجموعه‌های کوچک و فعال در شهرستان‌ها، از فرصت دسترسی به کاغذ محروم نشوند.

سابقه انتشار، شمارگان واقعی، نیاز ثبت‌شده و عملکرد ناشر می‌تواند در طراحی سازوکار توزیع مورد توجه قرار گیرد.

مهم‌تر آنکه باید امکان بررسی مصرف کاغذ تخصیصی نیز وجود داشته باشد تا منابع حمایتی واقعاً به تولید کتاب منجر شود.

هدف از تخصیص ارز، حمایت از چاپ کتاب است؛ نه ایجاد فرصتی برای خریدوفروش سهمیه کاغذ.

این هشدار به معنای وقوع چنین تخلفی در محموله جدید نیست، بلکه تأکیدی بر ضرورت پیشگیری و نظارت است.

نمایشگاه کتاب در آذر؛ آیا ناشران فرصت آماده‌سازی دارند؟

شورای سیاست‌گذاری سی‌وهفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران تصمیم گرفته این رویداد در آذرماه برگزار شود.

همچنین مقرر شده برنامه‌های هفته کتاب در آبان با تمرکز بر حمایت از کتاب‌فروشی‌ها دنبال شود.

اکنون ورود محموله کاغذ می‌تواند فرصتی برای ناشرانی باشد که قصد آماده‌سازی آثار تازه برای نمایشگاه دارند.

اما این فرصت به زمان توزیع بستگی دارد.

اگر کاغذ در موعد مناسب به ناشر برسد، امکان برنامه‌ریزی برای چاپ فراهم می‌شود؛ در غیر این صورت، خبر ورود محموله ممکن است اثر چندانی بر کتاب‌های عرضه‌شده در نمایشگاه نداشته باشد.

بنابراین بهتر است وزارت ارشاد برنامه زمانی توزیع را هرچه زودتر اعلام کند.

حمایت از کاغذ باید به نفع خریدار کتاب تمام شود

هدف نهایی سیاست حمایتی نباید فقط کاهش هزینه خرید کاغذ برای ناشر باشد.

انتظار می‌رود این حمایت، در کنار سایر اقدامات، به استمرار انتشار کتاب و دسترسی بهتر مردم به آثار فرهنگی کمک کند.

البته قیمت کتاب فقط به کاغذ وابسته نیست. هزینه چاپ، صحافی، دستمزد، حمل‌ونقل و توزیع نیز بر قیمت نهایی اثر دارند.

به همین دلیل نمی‌توان از ورود این محموله نتیجه گرفت که قیمت کتاب حتماً کاهش خواهد یافت.

اما می‌توان انتظار داشت مسئولان توضیح دهند این حمایت قرار است چه اثری بر هزینه تولید کتاب داشته باشد و چگونه نتیجه آن را ارزیابی خواهند کرد.

پنج پرسش روشن از متولیان کاغذ نشر

اول: از ۱۹ هزار تن کاغذ واردشده، چه میزان ترخیص و آماده تحویل به ناشران شده است؟

دوم: قیمت نهایی هر بند کاغذ، با احتساب هزینه‌های مرتبط، چقدر تعیین شده و چه تفاوتی با قیمت بازار دارد؟

سوم: توزیع از چه تاریخی آغاز می‌شود و معیار سهمیه‌بندی ناشران چیست؟

چهارم: ناشران شهرستانی و مجموعه‌های کوچک چگونه می‌توانند برای دریافت کاغذ اقدام کنند؟

پنجم: چه سازوکاری برای انتشار گزارش توزیع و اطمینان از مصرف کاغذ در چاپ واقعی کتاب پیش‌بینی شده است؟

حرف آخر؛ حمایت فرهنگی باید به کتاب تبدیل شود

ورود ۱۹ هزار تن کاغذ، پس از دوره‌ای از مشکلات تأمین و حمل، اتفاق مثبتی برای صنعت نشر است و تلاش‌های انجام‌شده برای تحقق آن باید دیده شود.

اما موفقیت نهایی این اقدام را نه با تعداد کانتینرهای واردشده، بلکه با میزان کاغذ تحویل‌شده به ناشران و تعداد کتاب‌هایی که امکان انتشار پیدا می‌کنند، باید سنجید.

وزارت ارشاد و مجموعه مسئول توزیع می‌توانند با انتشار جدول قیمت، سهمیه و زمان تحویل، اعتماد ناشران را تقویت کنند.

آقایان مسئول! کاغذ وارد شده؛ حالا نگذارید ناشر برای رسیدن به آن گرفتار صف، ابهام و انتظار تازه شود.

سرمایه‌گذاری فرهنگی زمانی نتیجه می‌دهد که کاغذ به کتاب تبدیل شود و کتاب به دست مردم برسد.