کتاب دارد از سفره فرهنگی مردم حذف می‌شود؛ مسئولان فقط گرانی کاغذ را تماشا می‌کنند؟
به گزارش بولتن نیوز، بازار نشر ایران با افزایش هزینه‌های کاغذ، چاپ، حمل‌ونقل و سایر ملزومات تولید روبه‌روست؛ هزینه‌هایی که در نهایت روی قیمت پشت جلد کتاب می‌نشیند.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده از بازار کاغذ، قیمت هر بند کاغذ چاپ و تحریر با ابعاد ۷۰ در ۱۰۰ سانتی‌متر در مهرماه به حدود ۹ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده است.
از طرف دیگر، گزارش‌های آماری بازار نشر نشان می‌دهد میانگین قیمت کتاب در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۲۶۲ هزار تومان رسیده؛ رقمی که نسبت به بهار سال گذشته حدود ۵۰ درصد افزایش را نشان می‌دهد.
این اعداد فقط برای ناشران و کتاب‌فروشان مهم نیست؛ پشت آنها خانواده‌هایی قرار دارند که باید میان هزینه‌های ضروری زندگی و خرید کتاب برای فرزندانشان انتخاب کنند.
وقتی یک کتاب، خرج قابل توجه خانواده می‌شود
فرض کنید پدر یا مادری بخواهد برای دو فرزندش چند کتاب داستان، علمی یا آموزشی بخرد.
با قیمت میانگین ۲۶۲ هزار تومان، خرید چهار کتاب بیش از یک میلیون تومان هزینه دارد.
برای خانواده‌ای که با هزینه اجاره خانه، خوراک، مدرسه و رفت‌وآمد دست‌وپنجه نرم می‌کند، این مبلغ ناچیز نیست.
در چنین شرایطی، ممکن است خانواده از خرید کتاب صرف‌نظر کند؛ نه به این دلیل که مطالعه را دوست ندارد، بلکه چون پولش به هزینه‌های ضروری‌تر نمی‌رسد.
اینجاست که گرانی کتاب از یک موضوع صنفی به یک مسئله اجتماعی تبدیل می‌شود.
کاغذ گران شده؛ اما چرا کسی زنجیره قیمت را برای مردم توضیح نمی‌دهد؟
در گزارش‌های اخیر، علاوه بر افزایش قیمت کاغذ، از رشد سنگین هزینه حمل بین‌المللی نیز سخن گفته شده است.
رئیس اتحادیه فروشندگان کاغذ و مقوا از افزایش هزینه حمل هر کانتینر از حدود دو هزار دلار به یازده هزار دلار خبر داده است.
اگر این ارقام در قراردادها و اسناد حمل تأیید شوند، طبیعی است که بخشی از افزایش قیمت کاغذ به هزینه واردات مربوط باشد.
اما آیا تمام گرانی کاغذ از همین مسیر ایجاد شده است؟
سهم نرخ ارز چقدر است؟ هزینه حمل و بیمه چه سهمی دارد؟ قیمت خرید خارجی، هزینه‌های بندری، انبارداری و شبکه توزیع چه اثری بر قیمت نهایی می‌گذارند؟
اینها پرسش‌هایی است که باید با فاکتور و سند پاسخ داده شوند.
بولتن نیوز معتقد است به‌جای متهم کردن کلی واردکنندگان یا ناشران، باید مسیر واقعی قیمت یک بند کاغذ از مبدأ خرید تا چاپخانه روشن شود.
اگر افزایش هزینه واقعی است، مردم باید بدانند؛ اگر گلوگاهی غیرضروری قیمت را بالا می‌برد، مسئولان باید برای رفع آن اقدام کنند.
ناشر هم زیر فشار است؛ کتاب‌فروش هم
نباید تصور کرد هر بار قیمت کتاب بالا می‌رود، ناشر یا کتاب‌فروش سود بیشتری به دست می‌آورد.
ناشر باید هزینه کاغذ، چاپ، صفحه‌آرایی، ویراستاری، حق‌التألیف و توزیع را تأمین کند.
کتاب‌فروش نیز با هزینه اجاره، حقوق کارکنان و کاهش قدرت خرید مشتریان مواجه است.
وقتی قیمت کتاب بالا می‌رود و تعداد خریداران کاهش پیدا می‌کند، ممکن است تمام حلقه‌های زنجیره نشر آسیب ببینند.
بنابراین مسئله فقط ارزان‌کردن دستوری کتاب نیست؛ باید هزینه‌های قابل اصلاح در زنجیره تولید و توزیع شناسایی شوند.
کتابی که امروز خریده نمی‌شود، فردا چه هزینه‌ای دارد؟
اگر خانواده‌ها به‌تدریج خرید کتاب را کنار بگذارند، نتیجه فقط کاهش فروش ناشران نیست.
نویسنده‌ای که مخاطب کمتری دارد، ناشری که سرمایه‌اش برنمی‌گردد و کتاب‌فروشی که مشتری‌اش را از دست می‌دهد، هر سه بخشی از یک زنجیره فرهنگی‌اند.
اما مهم‌تر از همه، کودکان و نوجوانانی هستند که دسترسی‌شان به کتاب محدودتر می‌شود.
کشوری که به دنبال پیشرفت علمی و فرهنگی است، نمی‌تواند نسبت به کاهش قدرت خرید فرهنگی خانواده‌ها بی‌تفاوت باشد.
کتاب کالای تجملاتی نیست که فقط خانواده‌های برخوردار بتوانند آن را بخرند.
چهار پرسش از وزارت ارشاد و دستگاه‌های اقتصادی
بولتن نیوز انتظار دارد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت صمت و دستگاه‌های مرتبط با تجارت خارجی، درباره وضعیت بازار کتاب و کاغذ پاسخ‌های روشن ارائه کنند.
اول: چه میزان از افزایش قیمت کاغذ ناشی از هزینه خرید خارجی، حمل، بیمه و نرخ ارز است و آیا اطلاعات مستند این هزینه‌ها در اختیار سیاست‌گذاران قرار دارد؟
دوم: چه برنامه مشخصی برای کاهش هزینه‌های غیرضروری تأمین کاغذ، ترخیص و توزیع آن وجود دارد؟
سوم: حمایت‌های موجود از تولید و توزیع کتاب چه میزان به کاهش قیمت پرداختی خانواده‌ها منجر شده است؟ آیا اثربخشی آنها سنجیده می‌شود؟
چهارم: وزارت ارشاد برای حفظ دسترسی دانش‌آموزان و خانواده‌های کم‌درآمد به کتاب، به‌ویژه در شهرهای کوچک و مناطق کم‌برخوردار، چه برنامه قابل اندازه‌گیری دارد؟
مراقب باشیم کتاب به کالای مخصوص ثروتمندان تبدیل نشود
قرار نیست همه مشکلات بازار نشر با یک بخشنامه یا تخصیص اعتبار حل شود.
اما انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول دست‌کم بدانند قیمت کتاب چرا بالا رفته، کدام هزینه‌ها قابل کاهش است و چگونه می‌توان بدون آسیب زدن به ناشران، قدرت خرید فرهنگی مردم را حفظ کرد.
بولتن نیوز از مسئولان نمی‌خواهد فقط وعده حمایت بدهند؛ نتیجه حمایت‌ها را می‌خواهد.
اگر قرار است کاغذ با سازوکار حمایتی تأمین شود، باید مشخص باشد این حمایت در نهایت چه اثری بر قیمت کتاب داشته است.
اگر قرار است هزینه حمل یا ترخیص کاهش یابد، باید معلوم شود چند تومان از قیمت تمام‌شده کتاب کم شده است.
و اگر برنامه‌ای برای ترویج مطالعه وجود دارد، باید روشن شود خانواده‌ای که توان خرید کتاب ندارد، چگونه از آن بهره‌مند می‌شود.
مردم فقط با نان زندگی نمی‌کنند؛ جامعه به دانایی هم نیاز دارد. نگذاریم گرانی، کتاب را به آرزوی کودکان و نوجوانان تبدیل کند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
