بریکس از حرف عبور میکند؛ بانک مرکزی بگوید سهم ایران از تجارت بدون دلار چقدر است؟
گروه اقتصادی: آخرین تحولات بازار ارز یک پیام روشن دارد؛ دفاع از ارزش پول ملی را نمیتوان به تزریق ارز پس از افزایش قیمت دلار محدود کرد. در حالی که بریکس به سمت توسعه پرداختهای فرامرزی و استفاده بیشتر از ارزهای ملی حرکت میکند، بانک مرکزی باید مشخص کند کشورمان چه سهم عملیاتی از این ظرفیت خواهد داشت. مطالبه بولتن نیوز روشن است: چند درصد تجارت ایران با اعضای بریکس امروز بدون دلار تسویه میشود، هدف ششماهه چقدر است و این سیاست چه میزان از تقاضای واقعی دلار را پیش از ورود به بازار حذف خواهد کرد؟
به گزارش بولتن نیوز، پرونده «دفاع از ریال» قرار است بازار ارز را نه فقط از دریچه عددی که هر روز برای دلار اعلام میشود، بلکه از زاویه منشأ شکلگیری قیمت، میزان تقاضای واقعی، رفتار بازارهای موازی و عملکرد سیاستگذار بررسی کند.
پرسش اصلی ساده است:
چه چیزی امروز به تقویت ریال کمک میکند و چه تصمیم، تأخیر یا کمکاریای به تضعیف آن منجر میشود؟
این پرسش از آن جهت اهمیت دارد که حفظ ارزش پول ملی تنها با دنبال کردن قیمت دلار محقق نمیشود. سیاستگذار باید همزمان دو جبهه را مدیریت کند؛ در داخل، مرجعیت کشف قیمت و انتظارات ارزی و در تجارت خارجی، میزان نیاز واقعی اقتصاد کشور به دلار.
پیام درهم را دستکم نگیریم
بررسی آخرین نرخهای در دسترس بازار نشان میدهد دلار آزاد در محدوده ۲۳۶ هزار تومان قرار داشته و نرخ درهم نیز سیگنالی نزدیک اما اندکی بالاتر از آن به بازار داده است.
با توجه به پیوند رسمی درهم امارات با دلار، تبدیل نرخ درهم به دلار ضمنی میتواند یکی از ابزارهای سنجش فشار بازار باشد.
محاسبه بولتن نیوز از آخرین نرخهای در دسترس، دلار ضمنی درهم را در محدوده حدود ۲۳۷ هزار تومان قرار میدهد؛ فاصلهای کمتر از یک درصد با نرخ دلار آزاد.
این اختلاف به اندازهای نیست که بتوان از آن نتیجهای بزرگ درباره جهش قریبالوقوع ارز گرفت، اما یک پیام دارد:
هنوز برای اعلام آرامش پایدار بازار زود است.
در عین حال، بولتن نیوز تأکید دارد هیچیک از نرخهای تتر، درهم یا بازار آزاد بهتنهایی نباید «قیمت واقعی دلار» نامیده شوند. آنچه اهمیت دارد، مقایسه همزمان این بازارها، حجم معاملات، جهت حرکت و عوامل بنیادی اقتصاد است.
مشکل بزرگتر؛ چه کسی در ایران مرجع قیمت دلار است؟
اینجا دوباره به مسئلهای میرسیم که بولتن نیوز پیشتر درباره آن هشدار داده بود.
اگر فعال اقتصادی برای فهمیدن ارزش لحظهای دلار ابتدا نرخ تتر، درهم یا قیمتهای اعلامی بازار غیررسمی را بررسی کند، یک سؤال جدی مقابل بانک مرکزی قرار میگیرد:
چرا مرجع رسمی و داخلی کشف قیمت هنوز نتوانسته مرجع اصلی انتظارات بازار باشد؟
بانک مرکزی نباید صرفاً زمانی وارد میدان شود که قیمت افزایش یافته و تقاضای هیجانی شکل گرفته است.
یکی از وظایف مهم سیاستگذار باید بازپسگیری مرجعیت قیمت باشد؛ با بازاری عمیق، شفاف و قابل معامله که فعال اقتصادی به عدد آن اعتماد کند.
اما دفاع از ریال فقط در تهران اتفاق نمیافتد
تحولات اجلاس بریکس اکنون ضلع دیگری از همین مسئله را برجسته کرده است.
کشورهای عضو درباره افزایش استفاده از ارزهای ملی، توسعه پرداختهای فرامرزی و کاهش هزینه و زمان تسویه میان اعضا گفتوگو کردهاند.
مسعود پزشکیان نیز در دهلینو بر توسعه استفاده از ارزهای ملی تأکید کرده و گفته است بریکس باید از «همکاری بالقوه» به سمت «همکاری عملیاتی» حرکت کند.
اگر قرار است این جمله برای اقتصاد ایران معنا پیدا کند، یکی از نخستین میدانهای آن میتواند بازار ارز باشد.
بانک مرکزی یک مرحله قبل از تشکیل تقاضای دلار وارد شود
فرض کنیم یک واردکننده ایرانی قصد خرید کالا از چین، روسیه یا هند را دارد.
سؤال این است:
اگر زیرساخت رسمی و قابل اعتماد برای تسویه مستقیم با ارزهای ملی وجود داشته باشد، چرا نیاز تجاری او ابتدا باید به تقاضای دلار تبدیل شود؟
اینجا تفاوت دو سیاست آشکار میشود.
در سیاست اول، تقاضای دلار شکل میگیرد و سپس بانک مرکزی تلاش میکند با عرضه ارز آن را پاسخ دهد.
اما در سیاست دوم، سیاستگذار یک مرحله زودتر وارد میشود و اساساً اجازه نمیدهد بخشی از نیاز تجاری کشور به تقاضای دلار تبدیل شود.
این همان تغییری است که میتواند زمین بازی بازار ارز را تغییر دهد:
بهجای اینکه فقط عرضه دلار را افزایش دهیم، بخشی از نیاز به دلار را کاهش دهیم.
نقطه ضعف امروز؛ هنوز «عدد» نداریم
اینجا نخستین تذکر پرونده «دفاع از ریال» مطرح میشود.
صحبت درباره تجارت با ارزهای ملی، پرداختهای مستقل و ظرفیت بریکس زمانی برای بازار ارز ارزش عملی پیدا میکند که بانک مرکزی آن را به عدد تبدیل کند.
بانک مرکزی اعلام کند:
امروز چند درصد تجارت ایران با اعضای بریکس بدون استفاده از دلار تسویه میشود؟
هدف ششماهه برای افزایش این سهم چقدر است؟
چین، روسیه، هند یا کدام شریک تجاری در اولویت قرار دارد؟
و مهمتر از همه، اجرای این برنامه چه مقدار از تقاضای معاملاتی دلار را کاهش میدهد؟
بدون پاسخ به این پرسشها، «تجارت با ارزهای ملی» ممکن است همچنان در سطح یک سیاست کلی باقی بماند.
یک فرصت؛ بریکس را به چهارراه استانبول وصل کنید
ارزش واقعی اجلاسهای بینالمللی برای مردم زمانی آشکار میشود که نتیجه آنها در اقتصاد روزمره قابل مشاهده باشد.
اگر بریکس بتواند به ایران کمک کند بخشی از تجارت خارجی خود را بدون عبور غیرضروری از دلار انجام دهد، آنوقت میتوان درباره یک دستاورد قابل اندازهگیری صحبت کرد.
البته نباید انتظار غیرواقعی ایجاد کرد.
بریکس بهتنهایی نرخ دلار را کاهش نمیدهد. تورم، نقدینگی، کسری بودجه، تراز تجاری، بازگشت ارز صادراتی، درآمد و دسترسی واقعی به منابع ارزی و تحولات سیاسی همچنان بر ارزش ریال اثرگذارند.
اما کاهش نیاز معاملاتی به دلار یکی از حلقههای همین زنجیره است و نباید از دست برود.
دیدهبان دفاع از ریال؛ تشویق میکنیم، تذکر هم میدهیم
بولتن نیوز در این پرونده بنا ندارد هر حرکت افزایشی دلار را به کمکاری بانک مرکزی نسبت دهد و هر کاهش قیمت را نیز موفقیت سیاستگذار معرفی کند.
معیار باید نتیجه باشد.
هرجا سیاست بانک مرکزی، دولت یا دستگاههای اقتصادی به افزایش عرضه واقعی ارز، کاهش تقاضای غیرضروری دلار، بازگشت ارز صادراتی، کاهش التهاب یا تقویت مرجعیت رسمی قیمت منجر شود، باید آن را دید و تقویت کرد.
اما هرجا فرصت از دست برود، تصمیمی با تأخیر گرفته شود، تناقضی میان سیاستها وجود داشته باشد یا بازار غیررسمی عملاً مرجع قیمتگذاری شود، باید درباره آن سؤال کرد.
مطالبه امروز بولتن نیوز
امروز نه زمان اعلام پیروزی بر دلار است و نه دامن زدن به هراس از افزایش آن.
پیام بازار محتاطانه است و فرصت بریکس نیز تازه در مرحله تبدیلشدن از سیاست به اجرا قرار دارد.
بنابراین مطالبه امروز مشخص است:
بانک مرکزی اعلام کند سهم فعلی تجارت غیردلاری ایران با اعضای بریکس چقدر است و برای شش ماه آینده چه هدف کمی دارد.
و در داخل نیز پاسخ دهد:
چرا بازار همچنان برای کشف قیمت دلار به تتر، درهم و نرخهای غیررسمی نگاه میکند و برنامه بانک مرکزی برای بازپسگیری مرجعیت قیمت چیست؟
دفاع از ریال از همین دو نقطه آغاز میشود:
در داخل، مرجعیت قیمت را پس بگیریم؛ در خارج، نیاز اقتصاد به دلار را کاهش دهیم.
بولتن نیوز از این پس نتیجه را با عدد، عملکرد و رفتار بازار خواهد سنجید
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
