تاریک‌خانه تجارت ۱۲۰۰ میلیارد دلاری؛آقای رئیس‌جمهور، دولت شما کجای این بازی ایستاده است؟

گروه سیاسی: مواضع اخیر رئیس‌جمهور در همایش سالگرد تاسیس بسیج اساتید، بار دیگر نگاه‌ها را به سمت رویکرد دولت در مواجهه با چالش‌های کلان کشور جلب کرد.
به گزارش بولتن نیوز در شرایطی که سخنان رسمی غالباً بر دستاوردها متمرکز است، تحلیل آمارهای کلان اقتصادی نشان می‌دهد که ساختار تجارت خارجی و مدیریت منابع نفتی فراورده های وابسته  کشور با چالش‌های عمیق و جدی روبروست؛
 چالش‌هایی که فراتر از شعارها، نیازمند تصمیمات ساختاری و نظارت‌های دقیق حاکمیتی است.

۱. تاریک‌خانه صادرات ۲۷۰ میلیارد دلاری نفتی

آمارهای موجود نشان می‌دهند که طی هفت سال گذشته، بالغ بر ۲۷۰ میلیارد دلار نفت خام، میعانات گازی و گاز طبیعی بدون اظهار ارزش در گمرک صادر شده است. 
بررسی‌ها گویای آن است که تحت بهانه «محرمانه بودن»، این حجم عظیم از مبادلات عملاً از دایره هرگونه حسابرسی مؤثر توسط دستگاه‌های نظارتی کشور خارج مانده است. 

علاوه بر این، از مجموع ۳۳۰ میلیارد دلار صادرات صورت‌گرفته از مبادی گمرکی در این بازه زمانی، حدود ۲۳۰ میلیارد دلار آن به شرکت‌های پتروشیمی و مشتقات نفتی اختصاص داشته است. تجميع این ارقام نشان می‌دهد که صادرات کشور در مجموع بالغ بر ۶۰۰ میلیارد دلار بوده و بیش از ۸۰ درصد صادرات ایران به‌طور مستقیم وابسته به شرکت‌های نفتی و پتروشیمی است که خوراک اصلی آن‌ها را نفت خام، میعانات گازی و گاز طبیعی تشکیل می‌دهد.

۲. کارتل‌های خانوادگی و انحصار کالاهای اساسی 
نمونه دیگر این بحران ساختاری را می‌توان در بخش واردات مشاهده کرد.
 در سال‌های اخیر، تراز تجاری غیرنفتی ایران عموماً تراز منفی یا سربه سر بوده است. این واقعیت به معنای آن است که معادل صادرات انجام‌شده، حدود ۶۰۰ میلیارد دلار واردات به کشور صورت گرفته
 که بخش عمده آن شامل کالاهای اساسی، نهاده‌های دامی و مواد اولیه تولید بوده و به‌صورت انحصاری از طریق هلدینگ‌ها و شرکت‌های خاص انجام شده است.

تصویر نگران‌کننده‌تر زمانی آشکار می‌شود که بدانیم حدود ۸ کارتل تراستی که عمدتاً ساختار خانوادگی دارند، زیر پوشش ۵۰ شرکت کاغذی طی هفت سال گذشته، انحصار در صادرات و کارتل های خانوادگی  این تجارت ۱۲۰۰ میلیارد دلاری (مجموع صادرات و واردات) را در دست داشته‌اند. عملکرد این کارتل‌ها و شرکت‌های صادراتی-وارداتیِ ذی‌نفع، اغلب با این توجیه که دارای «مالکیت عمومی»  ویا خصوصی هستند،
 مورد رسیدگی و نظارت جدی و مؤثر هیچ نهاد ناظری قرار نگرفته است.

۳. ضرورت شفاف‌سازی؛  حماسه نظامی ضرورتی اجتناب ناپذیر برای بسیج کشور  برای  انضباط مالی 
دفاع قهرمانانه نیروهای مسلح در حراست از منافع ملی
  امری ستودنی و مایه افتخار است؛ 
اما نباید تعلل و کوتاهی دولتها در عدم تسویه میلیارد دلار ثروت ملی شامل نفت خام میعانات گازی وگاز طبیعی  طی هشت سال گذشته چشم پوشی شود 
حراست از امنیت مرزها مأموریت نیروهای مسلح است، اما صیانت از بیت‌المال و انضباط مالی وظیفه مستقیم قوه مجریه است.

آزمون سخت پاک‌دستی و کارآمدی

آقای رئیس‌جمهور، در افکار عمومی جامعه از شما به عنوان شخصیتی پاک‌دست و سلیم‌النفس یاد می‌شود؛ اما واقعیت‌های تلخ اقتصادی و انحصارهای حاکم بر شریان‌های تجاری کشور نشان می‌دهد که پاک‌ دستی شخصی به تنهایی برای هدایت اقتصاد کافی نیست.
 تداوم این وضعیت شائبه عدم تسلط کافی بر ارکان اجرایی دولت تحت امر شما را تقویت می‌کند.

پیشنهاد کارشناسی این است که با تدبیر و بهره‌گیری از ظرفیت‌های ساختاری، به‌ویژه «دفتر بازرسی ویژه رئیس‌جمهور»، دستور فرمایید پرونده عدم تسویه حساب چندین‌ ساله شرکت ملی نفت با حاکمیت هرچه سریع‌تر شفاف‌ سازی شده و دست کارتل‌های انحصارگر از سفره مردم و صادرات نفت و واردات کالاهای اساسی کوتاه شود.
 این اقدام، عملی‌ترین گام برای اثبات کارآمدی در کنار پاک‌دستی خواهد بود.