بسته شدن تنگه هرمز؛ ترمز دستی صنعت خودروی جهان کشیده شد

گروه اقتصادی: مؤسسه معتبر CRU Group که مرجع تحلیل‌های کالایی جهان است، پیش‌بینی تولید خودرو‌های سبک جهان در سال ۲۰۲۶ را بیش از ۶۰۰ هزار دستگاه کاهش داده است. دلیل آن روشن است: حدود ۲۰ درصد نفت جهان و سهم قابل توجهی از گاز مایع و محصولات پتروشیمی از تنگه هرمز عبور می‌کرد. با بسته شدن این آبراه راهبردی به دست نیرو‌های مسلح ایران، کارخانه‌های خودروسازی از آلمان تا ژاپن و از آمریکا تا کره جنوبی با قطع یا کاهش شدید خوراک انرژی و مواد اولیه مواجه شده‌اند. مؤسسه S&P Global Mobility نیز هشدار داده که این درگیری‌ها تا سال ۲۰۲۷، بازار جهانی خودرو را با کسری فروش تا ۱.۴ میلیون دستگاه مواجه خواهد کرد و فقط در سال جاری بین ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار دستگاه از فروش جهانی کاسته می‌شود.

به گزارش بولتن نیوز، یکی از حساسترین حلقه‌های زنجیره تأمین خودرو، آلومینیوم است که در بدنه، موتور و چرخ‌ها کاربرد حیاتی دارد. خاورمیانه تأمین‌کننده اصلی آلومینیوم اولیه جهان است و پیش از بحران، ۸ درصد از آلومینیوم جهان از تنگه هرمز عبور می‌کرد. خودروسازان ژاپنی که ۷۰ درصد آلومینیوم مورد نیاز خود را از این منطقه تأمین می‌کنند، اکنون در آستانه توقف خطوط تولید قرار گرفته‌اند. قیمت آلومینیوم در بازار‌های جهانی ظرف دو ماه ۱۳ درصد جهش کرده و هزینه تولید هر خودرو را صد‌ها دلار افزایش داده است. تأمین‌کنندگان تویوتا به صراحت اعلام کرده‌اند که ظرف دو هفته آینده، کمبود مواد شیمیایی و فلزات، خطوط تولید آنها را به خطر خواهد انداخت.

شاید کمتر کسی تصور می‌کرد بسته شدن یک تنگه، صنعت نوپای خودرو‌های برقی را نیز فلج کند. پیش از جنگ، حدود نیمی از گوگرد دریایی جهان از تنگه هرمز عبور می‌کرد. گوگرد ماده اولیه تولید اسید سولفوریک است که برای استخراج نیکل و لیتیوم، مواد کلیدی باتری خودرو‌های برقی، ضروری محسوب می‌شود. آمار‌ها نشان می‌دهد در آوریل ۲۰۲۶، تنها ۳۰ هزار تن گوگرد از این مسیر عبور کرده است، در حالی که میانگین ماهانه پیش از جنگ ۱.۲۷ میلیون تن بود. این کاهش تقریباً ۹۸ درصدی، زنجیره تأمین باتری را در سراسر جهان با بحران بی‌سابقه‌ای روبه‌رو کرده و برنامه‌های بلندپروازانه خودروسازان برای گذار به خودرو‌های الکتریکی را به تعویق انداخته است.

بزرگ‌ترین آسیب، اما متوجه خودروسازانی شده است که به سیستم «تولید به‌هنگام» (Just-in-Time) باور دارند. تویوتا، هوندا و سایر غول‌های ژاپنی که انبار قطعات خود را برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها به حداقل رسانده بودند، اکنون با کمبود مواد اولیه اساسی مانند تینر (رقیق‌کننده رنگ)، لاستیک مصنوعی و پلیمر‌ها مواجه شده‌اند. گزارش‌ها حاکی از آن است که تویوتا تولید خود برای بازار خاورمیانه را تا ۶۵ درصد کاهش داده و مزدا نیز تولید خودرو‌های خود برای این منطقه را به کلی تعلیق کرده است. هیوندای و کیا نیز ناچار شده‌اند کشتی‌های حامل قطعات را از مسیر‌های دورتر با زمان تحویل چند هفته اضافه، هدایت کنند که هزینه‌های لجستیکی را سرسام‌آور کرده است.

این بحران خودروسازی در حالی رخ می‌دهد که آمریکا و متحدان اروپایی‌اش تصور می‌کردند با تحمیل جنگ به ایران، می‌توانند جمهوری اسلامی را به زانو درآورند. اما واقعیت میدانی چیز دیگری است. بسته شدن تنگه هرمز نشان داد که امنیت انرژی و مواد اولیه جهان و به تبع آن صنعت خودروی غرب، گروگان ثبات در منطقه خلیج فارس است. قدرت بازدارندگی ایران ثابت کرد که هرگونه تجاوزی با پاسخ متقارن و حتی نامتقارنی مواجه خواهد شد که اقتصاد کشور‌های متجاوز و متحدانشان را مستقیماً هدف قرار می‌دهد. از دیترویت تا ولفسبورگ و از تویوتا سیتی تا سئول، کارخانه‌ها با کاهش شیفت‌های کاری و تعطیلی خطوط تولید دست و پنجه نرم می‌کنند. این تنها آغاز سقوط یک صنعت بود؛ صنعتی که تصور می‌کرد بالاتر از جغرافیای قدرت ایستاده است.