پروژه ماون؛ هوش مصنوعی در اتاق فرمان جنگ ایران و آمریکا

گروه بین الملل - مجید سجادی پناه: در جنگ‌های مدرن، مشکل ارتش‌ها کمبود اطلاعات نیست؛ بلکه ناتوانی در ادغام سریع انبوه داده‌هاست. تصاویر ماهواره‌ای، ویدیوهای پهپادی، شنودها و داده‌های راداری آن‌قدر زیاد بودند که تحلیلگران انسانی ساعت‌ها برای تطبیق آنها زمان صرف می‌کردند و در این فاصله، اهداف متحرک از دست می‌رفتند. همین بحران، پروژه «ماون» را متولد کرد؛ یک مغز مصنوعی برای اتصال هم‌زمان هزاران چشم و گوش و تبدیل داده‌های پراکنده به تصویری واحد از میدان نبرد.

به گزارش بولتن نیوز، پروژه «ماون» در سال ۲۰۱۷ توسط وزارت دفاع آمریکا برای تحلیل خودکار تصاویر پهپادی آغاز شد. در ابتدا، شرکت گوگل الگوریتم‌های شناسایی اهداف نظامی را توسعه داد، اما اعتراض بیش از ۴۰۰۰ کارمند این شرکت به مشارکت در «فناوری جنگ» باعث خروج گوگل از پروژه شد. پس از آن، شرکت پالانتیر وارد میدان شد و ماون را از یک ابزار ساده تحلیل تصویر، به مغز هماهنگ‌کننده جنگ ارتقا داد؛ سامانه‌ای که 150 منبع داده را به‌صورت هم‌زمان به هم متصل می‌کند.

*ماون چگونه کار می‌کند؟*

پروژه ماون به‌صورت هم‌زمان به پهپادها، ماهواره‌ها، رادارها و سامانه‌های شنود متصل است و با کمک هوش مصنوعی، اهدافی مانند تانک، پرتابگر موشکی یا کاروان‌های متحرک را در چند ثانیه شناسایی می‌کند؛ کاری که پیش‌تر ساعت‌ها زمان تحلیلگران انسانی را می‌گرفت.
قدرت اصلی ماون در «ادغام داده‌ها» است. این سامانه اطلاعات منابع مختلف را مانند تکه‌های یک پازل کنار هم می‌گذارد و پس از تطبیق تصاویر، داده‌های راداری و شنودها، به فرمانده تصویری واحد و زنده از میدان نبرد ارائه می‌دهد. سپس روی نقشه دیجیتال، مسیر هدف، زمان حرکت و بهترین گزینه حمله را پیشنهاد می‌کند.

در جنگ با ایران، ماون به ستون فقرات تصمیم‌سازی لحظه‌ای تبدیل شد؛ سامانه‌ای که هزاران داده پراکنده را در چند ثانیه به مختصات هدف تبدیل می‌کرد. در تراژدی میناب، سامانه‌های هوشمند یک تجمع انسانی را به‌عنوان تهدید شناسایی کردند؛ چند دقیقه بعد، موشک‌ها فرود آمدند و کودکان بی‌گناه قربانی شدند. آن حادثه نشان داد که هوش مصنوعی شاید الگوها را تشخیص دهد، اما هنوز قادر به فهم انسان و مرزهای اخلاقی نیست. دقت محاسباتی، الزاماً به معنای درستی اخلاقی نیست.

پروژه ماون نماد ورود رسمی هوش مصنوعی به ساختار تصمیم‌گیری جنگی است؛ جایی که ماشین تحلیل می‌کند و انسان تنها ماشه نهایی را می‌فشارد. شاید به همین دلیل، اعتراض ۴۰۰۰ کارمند گوگل امروز بیش از گذشته معنا پیدا کرده است؛ اعتراضی علیه تبدیل شدن الگوریتم به بخشی از ماشین جنگ.