چرا آسیب به عربستان، کویت، امارات، قطر و بحرین در واقع ضربه به قلب اقتصاد و امنیت آمریکاست؟

گروه بین الملل: در پایان پنجمین هفته از جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران، تحلیل‌گران و ناظران اغلب بر این نکته تأکید دارند که خاک ایالات متحده هزاران کیلومتر از منطقه درگیری فاصله دارد و به ظاهر از تبعات مستقیم جنگ مصون است. اما واقعیت ژئوپلیتیک و اقتصادی امروز خاورمیانه روایتی متفاوت ارائه می‌دهد: عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی، قطر و بحرین در عمل به پنج «ایالت اقتصادی-نظامی» غیررسمی آمریکا در منطقه تبدیل شده‌اند. هرگونه آسیب به این کشورها، مستقیم به سرمایه‌گذاری‌های کلان، زیرساخت‌های حیاتی و منافع راهبردی واشنگتن ضربه وارد می‌کند.  

به گزارش بولتن نیوز، برآوردهای بین‌المللی نشان می‌دهد حجم سرمایه‌گذاری‌های مستقیم و غیرمستقیم آمریکا در این پنج کشور طی دهه‌های اخیر از چند صد میلیارد دلار فراتر رفته است. این سرمایه‌گذاری‌ها تنها محدود به بخش انرژی نیست؛ از پایگاه‌های نظامی پیشرفته و قراردادهای تسلیحاتی چندده‌میلیاردی گرفته تا مراکز داده ابری، بانک‌داری و زیرساخت‌های لجستیکی، همگی بخشی از شبکه به هم‌تنیده‌ای هستند که امنیت انرژی، ثبات بازارهای جهانی و هژمونی ژئوپلیتیکی آمریکا را تضمین می‌کنند.

روابط آمریکا و عربستان به دهه ۱۹۳۰ و همکاری در تأسیس آرامکو بازمی‌گردد. امروز شرکت‌های نفتی آمریکایی مانند اکسون‌موبیل، شورون، هالیبرتون و بیکر هیوز در پروژه‌های حفاری و پتروشیمی این کشور حضوری فعال دارند. پروژه سادارا (همکاری آرامکو و داو) با ارزش حدود ۲۰ میلیارد دلار، تنها نمونه‌ای از سرمایه‌گذاری‌های مشترک است. در حوزه فناوری، غول‌هایی مانند گوگل، مایکروسافت و اوراکل با سرمایه‌گذاری‌های چندمیلیارددلاری در حال راه‌اندازی مراکز داده و پروژه‌های هوش مصنوعی هستند.  

اما مهم‌تر از همه، رابطه امنیتی و نظامی دو کشور است. عربستان یکی از بزرگ‌ترین خریداران تسلیحات آمریکایی در جهان محسوب می‌شود؛ مجموع قراردادهای دفاعی این کشور از دهه ۲۰۱۰ تاکنون از ۱۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته است. آموزش نیروهای نظامی، استقرار سامانه‌های پدافندی و حفاظت از تأسیسات نفتی، سالانه صدها میلیون دلار از بودجه دفاعی آمریکا را به خود اختصاص می‌دهد.

امارات به‌ویژه دوبی و ابوظبی، به کانون اصلی فعالیت شرکت‌های آمریکایی خارج از خاک این کشور تبدیل شده‌اند. در بخش انرژی، شرکت‌هایی مانند اکسون‌موبیل و کونوکو فیلیپس با شرکت دولتی ادنوک همکاری می‌کنند. در حوزه فناوری، مایکروسافت با سرمایه‌گذاری چندمیلیارددلاری مراکز داده عظیم را راه‌اندازی کرده و آمازون نیز از طریق سرویس ابری خود (AWS) در بحرین و امارات حضور دارد.  

در بخش نظامی، پایگاه هوایی الظفره محل استقرار نیروهای هوایی آمریکاست و بنادر امارات مراکز پشتیبانی ناوگان پنجم نیروی دریایی محسوب می‌شوند. هزینه‌های عملیاتی این حضور سالانه به صدها میلیون دلار می‌رسد. امارات نیز خریدار عمده تسلیحات آمریکایی است و قراردادهای نظامی آن از دهه ۱۹۹۰ تا امروز بین ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار ارزش دارد.

در قطر، سرمایه‌گذاری آمریکا بر دو محور متمرکز است: انرژی و نظامی. شرکت‌هایی مانند اکسون‌موبیل ده‌ها میلیارد دلار در پروژه‌های میدان گازی نورث فیلد و واحدهای LNG سرمایه‌گذاری کرده‌اند. اما نقطه کانونی، پایگاه هوایی العُدید است که مهم‌ترین پایگاه هوایی آمریکا در خاورمیانه به شمار می‌رود. این پایگاه مرکز فرماندهی عملیات هوایی منطقه بوده و هزینه ساخت و توسعه آن به چند میلیارد دلار رسیده است. قراردادهای تسلیحاتی قطر با آمریکا نیز چشمگیر است؛ تنها معامله جنگنده‌های F-15 در سال ۲۰۱۷ حدود ۱۲ میلیارد دلار ارزش داشت.

اگرچه بحرین از نظر حجم سرمایه‌گذاری کوچک‌تر است، اما نقش آن از نظر ژئوپلیتیکی بی‌بدیل است. ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در منامه مستقر است و کنترل تنگه هرمز و آب‌های خلیج فارس از این پایگاه انجام می‌شود. هزینه تأسیسات و عملیات این ناوگان به چند میلیارد دلار می‌رسد. در بخش فناوری، مرکز داده آمازون وب سرویس (AWS) با هزینه‌ای بین ۳ تا ۵ میلیارد دلار، سرویس‌های ابری کل خاورمیانه را پوشش می‌دهد.

کویت نیز دارای وضعیت مشابهی با این کشورها در نسبت سرمایه‌گذاری آمریکا در آنهاست. به عنوان مثال، تنها یک پایگاه نظامی آمریکا در کویت، مساحتی معادل ۱۰۰ هکتار دارد که مملو از تجهیزات نظامی گران قیمت است.

چرا آسیب به این کشورها آسیب به آمریکاست؟

۱. امنیت انرژی: ثبات تولید نفت و گاز در خلیج فارس مستقیماً بر قیمت جهانی انرژی و اقتصاد آمریکا تأثیر می‌گذارد.

۲. حضور نظامی: پایگاه‌های قطر و بحرین و زیرساخت‌های لجستیکی امارات، امکان کنترل مسیرهای آبی و اجرای راهبردهای منطقه‌ای را به واشنگتن می‌دهند.

۳. سود مستقیم شرکت‌های آمریکایی: قراردادهای انر
نعیمی همکار: ژی، فناوری و تسلیحاتی سالانه ده‌ها میلیارد دلار سود برای شرکت‌های آمریکایی به ارمغان می‌آورند.

۴. پیوند مالی: صندوق‌های ثروت ملی کشورهای خلیج فارس صدها میلیارد دلار دارایی دلاری در بازارهای آمریکا دارند که پیوند اقتصادی دوطرفه را عمیق‌تر کرده است.  

در مجموع، سرمایه‌گذاری‌های آمریکا در این پنج کشور تنها یک «همکاری اقتصادی» ساده نیست؛ بلکه شبکه‌ای یکپارچه از منافع است که امنیت ملی و رفاه اقتصادی ایالات متحده را به ثبات خلیج فارس گره زده است. به بیان دیگر، هر تهدیدی علیه عربستان، کویت، امارات، قطر و بحرین، در واقع تهدیدی علیه منافع حیاتی آمریکا در قلب خاورمیانه محسوب می‌شود و هر آسیب اقتصادی به این کشور عملاً آسیب اقتصادی به قلب اقتصاد آمریکاست. لذا این فرضیه که در این جنگ که پنج هفته از آن گذشته و احتمالا هفته‌ها از آن باقی مانده، آمریکا چون کیلومترها از منطقه فاصله دارد هیچ آسیبی نمی‌بیند فرضیه کاملاً اشتباه است و حتماً آمریکا تا کنون بجز میلیاردها دلار هزینه جنگ، میلیاردها دلار نیز خسارت متحمل شده است.