اتحادیه اروپا در بدترین شرایط ممکن خود از تحریم نفت ایران دم می‌زند

مدیر بخش انرژی و توسعه اقتصادی اندیشکده «رند» با اشاره به اینکه اتحادیه اروپا در حالی تحریم نفتی ایران را مطرح کرده است که در بدترین شرایط ممکن این اتحادیه قرار دارد، گفت: کشورها قادر هستند تحریم‌های اقتصادی را دور بزنند.
 
یک موسسه با هزار و یک ترفند؛ اینجا رند ( Rand) است. اتاق فکری برای جنگ‌های نرم ایالات متحده آمریکا. مشاوره می دهد. چَم و خَم کار را مشخص می‌کند؛ این که کدام مسیر جواب می‌دهد! اینکه نسخه کشورهای بلوک شرق را چگونه می‌توان با یک انقلاب رنگی خیلی شیک، پیچاند و تیموشنکوها را به صدر نشاند. اینجا یکی از مشهورترین موسسات سیاسی جهان است. شاید عبارت «رَند و ترفند» خیلی کوتاه باشد اما مشخصاً ماهیت انقلابی این اتاق فکر آمریکایی را روی دایره می ریزد.

بگذارید یک فلاش بک بزنیم؛ به یک سکانس از جنگ جهانی دوم می‌رویم، جایی که فرمانده وقت نیروی هوایی ارتش آمریکا یعنی «اچ .اچ آرنولد» ، خلاقیت‌های مهندسی و فناوری ایجاد شده در سامانه‌های راداری و بمب‌های اتمی را مشاهده کرد و به این فکر افتاد تا جهت پشتیبانی فکری نیروی هوایی آمریکا، یک مرکز مطالعاتی تأسیس کند.

این، استارت راه اندازی موسسه رند بود. به هر ترتیب در سال 1946 پروژه تحقیقاتی «رند» توسط بخش برنامه ریزی راهبردی ستاد نیروی هوایی ارتش راه افتاد. پس از مدتی، پروژه رند با کمک بنیاد «فورد» به یک موسسه که مأمور مطالعات راهبردی و بین المللی دولت آمریکا بود، تبدیل شد.

این موسسه پژوهشی مدتی تحت پوشش و حمایت وزارت دفاع (پنتاگون) قرار گرفت و درخصوص طرح ریزی راهبردهای دفاعی و نظامی ارتش آمریکا، فعالیت کرد. حدود سال 1970 بود که موسسه رند، پا را از گلیمش بیشتر، دراز کرد و  پروژه های غیرنظامی را نیز ، ضمیمه فعالیت هایش  نمود.

دفتر و دستک عریض و طویل این موسسه تحقیقاتی در شهر «سانتامونیکا» ایالت کالیفرنیا است و جیبش از طرف دولت فدرال،  وزارت دفاع،  ستاد مشترک، سازمان‌های دفاع و شرکت‌ها و بنیادهای خصوصی پُر می شود.

گاهی اوقات، کاخ سفید بدون مشورت با رند، آب نمی‌خورد و این رند است که گراهای دقیق را به ایالات متحده برای ورود به موضوعاتی چون امنیت ملی آمریکا، سیاست خارجی، بررسی امور بین المللی، جهانی سازی و دموکراسی، مسایل حقوقی، تجارت و سرمایه‌گذاری اقتصادی و اقتصاد جهانی می دهد.

نکته بسیار مهم و استراتژیکی که در مورد رند ، مطرح است این است که  در طول نیم قرن گذشته، حدود 40 نفر از کسانی که  برنده جایزه «نوبل» شده اند یا عضو این موسسه بوده اند و یا با آن همکاری می کرده‌اند!

در چشم انداز موسسه رند کمک به بهبود سیاستگذاری و تصمیم‌گیری از طریق تحقیق و تحلیل مورد توجه قرار گرفته است و بر این اساس، بیشتر دستاوردهای علمی و پژوهشی این موسسه در راستای تعیین سیاست های دفاعی و خارجی، راهبردهای سالانه، پروژه های بلند مدت، آینده پژوهی، گزارش های تحلیلی تدوین و تصویب می گردد.

اجرای «دکترین سیاست بازدارنده» موسسه رند بود که زمینه فروپاشی اتحادیه جماهیر شوروی را فراهم آورد و اکنون نیز همین نسخه جواب گرفته(!) برای تقابل با جهان اسلام از سوی اتاق بیضی شکل کاخ سفید در دستور کار ، قرار دارد.

دکترین پیشنهادی موسسه رند بود که باعث شد تا ایالات متحده، چتر نظامی خود را در حوزه خلیج فارس باز کند و حتی  گفته می شود که «شورای همکاری خلیج فارس» نیز برای نیل به اهداف همین دکترین، تشکیل شده است! طرح اصلی حمله و لشکرکشی آمریکا به عراق و افغانستان نیز از دست پخت‌های ویژه  موسسه «رند» است.

از آنجایی که بعد از فروپاشی کمونیسم، اسلام به عنوان جدی ترین تهدید جهان غرب محسوب می شود، موسسه رند تحقیقات راهبردی گسترده ای را در خصوص مقابله با جهان اسلام و ایران به عنوان کانون انقلابی جهان اسلام، در دستور کار خود قرار داد. از مهم ترین طرح های راهبردی «رند» در این راستا «شبکه سازی های اجتماعی» در جوامع اسلامی از جمله ایران است که از اواخر دهه 90 به مرحله اجرا درآمد.

در همین راستا، مرکز مطالعات سیاسی خاورمیانه موسسه رند، در سال 2007، طرح راهبردی دیگری جهت مقابله با جهان اسلام تحت عنوان «ایجاد شبکه های مسلمان میانه رو» را به سیاستمداران کاخ سفید ارائه داد که طرح فوق به طور جدی از سوی سردمداران کاخ سفید در جوامع اسلامی پیگیری می شود.

در سال 2008، موسسه «رند» پروژه ای راهبردی تحت عنوان «آسیب‌پذیری های سیاسی، جمعیتی و اقتصادی ایران» به کاخ سفید ارائه داد که از یک سو به بررسی و ارزیابی عواقب ضربه حمله فرضی نظامی آمریکا به ایران پرداخته و از سوی دیگر درصدد پیدا کردن راه ها و شیوه های مختلف برای نفوذ در بدنه درونی نظام جمهوری اسلامی ایران، بر آمده است. این در حالی است که این موسسه در تحولات پس از انتخابات دهم ریاست جمهوری در ایران، تحلیل هایی راهبردی جهت دامن زدن به درگیری ها و تنش های داخل ایران ارائه می داده که تشکیل شبکه های اجتماعی در فضای مجازی، انقلاب های فیس بوکی - توئیتری، سازماندهی نهادهای مخالف در درون کشور و ... از جمله مهم ترین آنها بود.

و اما ...

کیت کرین(Keith W. Crane) مدیر محیط زیست، انرژی، و برنامه های توسعه اقتصادی موسسه رند است که به عنوان استاد در دانشکده تحصیلات تکمیلی Pardee RAND نیز ، تدریس می کند. وی بطور مستقیم در مسائل مربوط به چین، عراق، ایران و خاورمیانه، مشاوره می دهد.

او دکترای خود را در اقتصاد از دانشگاه ایندیانا دریافت کرده و علاوه بر این، استاد دانشگاه جورج تاون و دانشگاه جورج میسون نیز هست.

کیت کرین یک کتاب معروف دارد به نام  آسیب پذیری سیاسی و اقتصادی ایران که در سال 2008 ، منتشر شد. جرثقیل (Crane در زبان انگلیسی به مفهوم جرثقیل است) موسسه رند (!)  همچنین پای ثابت و مفسر اصلی رسانه های چون کریستین ساینس مانیتور نیز به حساب می آید.

در ادامه گفت‌وگوی کیت کرین با فارس را می خوانید؛ تمام جواب ها بدون هیچ کم و کاستی، درج شده است و قضاوت را بر عهده مخاطبان می گذاریم.

1/ بگذارید از نفت ایران شروع کنیم؛ موقعیت نفت کشور ما را در سیاست های ایالات متحده آمریکا، چگونه ارزیابی می کنید؟

ایالات متحده در حال حاضر ، خرید یا فروش نفت ایران در امریکا را ممنوع کرده است. این بخشی از تحریم های ایالات متحده علیه ایران به دلیل نقض قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد به شمار می رود. به هر حال،  ایران در بخشی از مسئولیت های بین المللی خود ، کوتاهی کرده هر چند که در مورد فعالیت های هسته ای خود به پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (NPT)، پایبند است.

2/ تحریم و سیاست تحریم گرایی در مقابل ایران ، بیش از دولت ،  معیشت مردم ایران را تحت تأثیر قرار داده است، این موضوع را چگونه می بینید؟

برخی از تحریم ها به طور خاص، علیه نیروهای امنیتی و رهبران سیاسی ایران ، در نظر گرفته شده است. با این وجود، در طول زمان، تحریم ها، تقویت شده اند و در حال حاضر بر اقتصاد ایران و متعاقب آن بر  روی زندگی مردم، تأثیر گذاشته است. تهدیدهای رئیس جمهور احمدی نژاد علیه اسرائیل، نگرانی هایی در مورد نیات ایران به وجود آورده است. بنابراین، رهبران جامعه بین المللی در مورد توسعه صنعت هسته ای ایران بسیار جدی هستند. رهبران خارجی در حال حاضر، استفاده از تحریم های اقتصادی را به عنوان یک برخورد ملایم تر از دیگر اقدامات احتمالی می بینند!

3/ ماشین تحریم های غرب علیه ایران، این بار به ایستگاه نفت رسیده است؛ اما گویا مشکلی پیش آمده و آن مشکل این است که یک چراغ قرمز بر سر راه تحریم نفت ایران، سبز شده است! منظورم ریسک تحریم نفتی ایران برای اروپا و امریکاست. آیا غرب در شرایطی هست که بتواند در این اوضاع بحرانی  اش، نفت ایران را تحریم کند؟

اتحادیه اروپا، خطر فعالیت های هسته ای ایران را مهم تر از هزینه های افزایش قیمت نفت در بازار جهانی می داند. این در حالی است که به قول شما ، اتحادیه، بدترین شرایط ممکن را دارد. تمایل اتحادیه اروپا برای تحریم نفت ایران، نشان دهنده نگرانی جدی رهبران اروپا بر سر برنامه هسته ای ایران است.

4/ تجربه چند سال اخیر نشان داده که تحریم ها با گذشت از چند دست، قابلیت « دور زدن » دارند و اتفاقاً شرکت امریکایی نیز ، تخصص بالایی در معاملات تجاری - پنهانی با ایران ، پیدا کرده اند. با این وجود ، آیا تحریم گرایی ، راه حل مناسبی برای برنامه هسته ای ایران ، محسوب می شود؟

کشورها قادر هستند تا تحریم های اقتصادی را دور بزنند، هر چند گاهی اوقات  مجبور می شوند که هزینه های سنگینی متحمل شوند. به هر حال، در این مقطع زمانی، دولت های خارجی بر این باورند که تحریم های اقتصادی انتخاب بهتری نسبت به دیگر گزینه ها برای متقاعد کردن و پایبند نمودن دولت ایران به تعهدات بین المللی هستند.

5/ حرف غرب این است که برنامه هسته ای ایران ، تهدیدی برای بشریت است ؛ اما آیا به طور مثال ، تحریم قطعات هواپیما که مستقیماً با جان شهروندان ایرانی ، مرتبط است ، نقض آشکار حقوق بشر ،محسوب نمی شود؟ در واقع شما با تحریم قطعات هواپیما ، با جان مردم ایران بازی می کنید؛ در این خصوص چه جوابی دارید؟

تحریم صادرات قطعات هواپیما از ایالات متحده به ایران نیز برای متقاعد کردن رهبران کشور شما طراحی شده تا به تعهدات بین المللی خود پایبند باشند. اما دولت ایران اگر خودش تمایل داشته باشد، برای خرید قطعات هواپیما از کشورهای دیگر، آزاد است!

6/ جواب قانع کننده ای نبود؛ به یاد دارم در سال 2006 که قرار بود چند قطعه هواپیما از الجزایر خریداری شود ، دولت بوش مبلغ 10 میلیون دلار به دولت الجزایر داد تا از فروش قطعات بوئینگ به کشور ما ، منصرف شود و در عین حال ، قطعات را به کشور دیگری بفروشد! حتما! از این ماجرا ، خبری ندارید؟!

ایالات متحده تحریم فروش قطعات هواپیما، ساخته شده توسط ایالات متحده به این امید، وضع کرده تا دولت ایران، سیاست خود در قبال طیف وسیعی از مسائل، از جمله نقض قوانین بین المللی را تغییر دهید. اگر ایران سیاست های خود را تغییر دهد ، ایالات متحده، تحریم صادرات قطعات هواپیما و حتی خود هواپیما به ایران را پایان خواهد داد. با این حال، تا زمانی که ایران سیاست های خود را تغییر ندهد، مجبور است تا نیاز خود به خرید قطعات هواپیما و هواپیما  را از کشورهای دیگر ، تأمین کند.

7/ آیا غرب در واقع انتظار دارد که مقامات ایرانی ، برنامه هسته ای را ، تعطیل کنند؟

نه به هیچ وجه. غرب در واقع دوست دارد تا ایران به موافقتنامه های بین المللی خود ، پایبند باشد و با شفافیت کامل در مورد استفاده از مواد و سوخت هسته ای عمل کند. از آنجا که ایران پیش از این، در پایبندی به تعهدات بین المللی قصور داشته است، جامعه بین المللی اطمینان ندارد که دولت ایران از نتایج حاصل از فعالیت های غنی سازی خود برای دستیابی به تسلیحات هسته ای ، استفاده نکند! در نتیجه، دولت های خارجی مخالف توسعه برنامه غنی سازی هسته ای ایران هستند چون به هر حال ، بیم یک انحراف از برنامه صلح آمیز هسته ای می رود!

8/ به نظر شما، چرا غرب برای تحریم ایران ، بازه زمانی 6 ماهه را انتخاب کرد؟ آیا پیش بینی می شد که در این محدوده زمانی، اتفاق خاصی بیافتد؟

تحریم مرحله ای نفت در یک بازه زمانی شش ماهه ، فرصتی را به خریداران نفت ایران، ارائه داد تا بتوانند ، تامین کنندگان دیگری بیابند. همچنین جای این احتمال و امید را باز گذاشت که تغییری در سیاست های دولت ایران ایجاد شود و به تعهدات بین المللی خود ، عمل کند.

9/ تعیین استانبول به عنوان میزبان مذاکرات توسط 1+5 و بغداد توسط ایران ، تداعی کننده یک بازی برد – برد است؛ چگونه می توان این موازنه سیاسی را در مسکو ادامه داد؟

من فکر می کنم جای خوشبینی زیادی وجود ندارد که مذاکرات منجر به شفاف سازی شود، با این حال ، انسان ، همیشه به امید ، زنده است!

10/ اصولاً به نظر می رسد، رهبر اصلی گفتگوهای 1+5 با ایران، وندی شرمن باشد نه کاترین اشتون. با این حال ، نظر شما در مورد ، مذاکرات رو در روی ایران – امریکا درباره برنامه هسته ای چیست؟ (این مدلی است که پیشتر ، کسانی چون البرادعی نیز ، آن را پیشنهاد داده اند.)

من مذاکرات را از نزدیک دنبال نمی کنم!

11/ برسیم به رابطه ایران و امریکا؛ مراودات تهران – واشنگتن در طول یک قرن اخیر ، فراز و نشیب های بسیاری را ، تجربه کرده است؛ به نظر شما ، چگونه می توان این رابطه را دوباره ، فعال و احیا کرد؟

اگر ایران فعالیت های غنی سازی هسته ای خود را متوقف کند، روابط ایران و آمریکا تا حد زیادی می تواند بهبود یابد!

12/ فکر می کنم این کمی زیاده خواهی باشد اما آیا کشور شما تمایل دارد تا روابط سیاسی اش را با ایران توسعه دهد؟

امریکا بسیار دوست دارد ارتباطی بالاتر از حد معمول با ایران داشته باشد ؛ از لحاظ تاریخی ، ما اغلب ارتباطات خوبی داشته ایم.  ما یک جامعه بزرگ و پر جنب و جوش از امریکایی های ایرانی تبار داریم. من فکر می کنم دلیلی وجود ندارد که بیشتر سیاستگذاران ایالات متحده از داشتن ارتباط خوب با ایران ، فراری باشند.

13/ برداشتن تحریم ها از سوی غرب، می تواند چه اثرات مثبتی در پی داشته باشد؟

تحریم ها را می توان به سرعت از میان برداشت به شرطی که ایران به توافقنامه های بین المللی خود در مورد فعالیت های غنی سازی هسته ای پایبند شود.

14/ به نظر شما، گام اول در ایجاد اعتماد بین ایران و 5 +1 در مسکو چیست؟

شفاف سازی کامل ایران در مورد فعالیت های غنی سازی هسته ای در مقابل آژانس بین المللی انرژی اتمی است.

15/ سوال دیگر من این است که  چرا غرب با کشورهایی که عضو پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (NPT)  نیستند، برخورد نمی کند اما با برنامه هسته ای غیرنظامی ایران، مشکل دارد؟

عدم شفاف سازی درباره برنامه های هسته ای ایران باعث به وجود آمدن  نگرانی های بین المللی شده است.

16/ آیا وندی شرمن قادر است در مذاکرات هسته ای ایران، دوباره در نقش یک «درب باز کن» ( مثل مذاکرات کره شمالی ) ظاهر شود؟

نمی دانم!

17/ شما چه روند و وضعیتی را در خصوص آینده برنامه هسته ای ایران، پیش بینی می کنید؟

نگرانی بزرگی که وجود دارد این است که ایران توان هسته ای خودش را توسعه خواهد داد و در آینده ای نه چندان دور به سلاح هسته ای ، دست پیدا خواهد کرد.

18/ چه دلیل باعث شد که آلمان به گروه 5+1 اضافه شود؟

نمی دانم!

19/ کشور شما (ایالات متحده آمریکا) یکی از کشورهای توسعه یافته جهان است؛ ایران و ایالات متحده آمریکا در چه زمینه های اقتصادی ، می توانند با یکدیگر همکاری کنند؟

دولت امریکا بسیار، بسیار تمایل دارد تا با ایران در تمام سطوح  اقتصادی ،سیاسی و اجتماعی همکاری کند.

20/ برسیم به مشکلات کشور شما! بحران مالی در جهان، نتیجه چه سیاست هایی است؟ آیا کاپیتالیسم ( سرمایه داری ) به پایان راه خود ، رسیده است؟

نظام مالی جهانی  نشان داده است که از خطر برخورد با مشکلات عمده بانک های بزرگ ، رنج می برد!

21/ راه های برون رفت از وضعیت کنونی جهان چیست؟

زمان!

22/ آیا در پایان سال 2012، جهان از بحران مالی خارج می شود؟ چگونه؟

بله . اقتصاد، نظم پیدا خواهد کرد و مردم، انواع دیگری از کار را پیدا می کنند.

23/ در چند وقت اخیر،  نرخ بیکاری در ایالات متحده آمریکا افزایش یافته است. ارزیابی شما از این رویداد چیست؟

نرخ بیکاری در ایالات متحده به طور پیوسته ، سیری نزولی را طی می کند و بیش از دو درصد از اوج خود پایین آمده است.

24/ آیا جنبش وال استریت، سوت پایان بازی ناجوانمردانه کاپیتالیسم  با مردم جهان است؟

خیر!

25/ پس می توانید به من بگویید که پیام اصلی جنبش وال استریت، چیست؟

تلاش برای افزایش مالیات افراد ثروتمند است!

26/ یورو و دلار، رقبای یکدیگر هستند یا رفقای هم؟

این دو پول (ارز) در نقاط مختلف جهان، مورد استفاده قرار می گیرند و رقابتی بین آنها ، وجود ندارد!

27/ آیا باید پس از انقلابها در کشورهای عربی، منتظر بهار امریکایی باشیم؟

خیر!

28/  در مقابل این جواب ، باید به شما بگویم که « انسان ، همیشه به امید ، زنده است! »*. به عنوان سوال پایانی، به نظر شما، بهترین راه حل برای مسأله هسته ای ایران چیست؟

بهترین راه حل این است که ایران در مورد ابعاد  نظامی برنامه هسته ای خود، شفاف تر عمل کند.