استفاده از کلر در صنایع نساجی همراه با کاربردها و مزایای آن

به گزارش بولتن نیوز، کلر یکی از ‏مواد شیمیایی اصلی و مهم در صنعت تصفیه آب و فاضلاب می باشد. این ماده به دلیل خاصیت گندزدایی و سفید کنندگی بالایی که دارد، می‏تواند برای مصارف خانگی و صنعتی انتخاب مناسبی باشد. از کلر نه تنها برای ضدعفونی کردن آب و فاضلاب، بلکه در صنعت نساجی نیز مورد استفاده قرار می‎گیرد. اما چه دلیلی دارد که دومین عنصر فراوان در اتمسفر زمین، یعنی کلر، در صنعت نساجی به کار ‎رود؟ یا اینکه کاربرد کلر در صنعت نساجی چیست و چه مزیتی برای این صنعت دارد؟

در ادامه این مطلب همراه ما باشید تا پاسخ این سوالات را با هم بررسی کنیم و از علت استفاده کلر در صنعت نساجی باخبر شویم.

کلر چیست؟

کلر یا Chlorine، دومین عنصر سبک در عناصر جدول تناوبی است که در گروه ۱۷ یا همان گروه هالوژن‏ها قرار می‎گیرد و گازی سمی، خورنده و با رنگ زرد مایل به سبز است که می‏تواند برای چشم‏ها و سیستم تنفسی تحریک کننده باشد.

۵ کاربرد مهم کلر در صنعت نساجی

شاید جالب باشد بدانید که کلر، نقش بسیار مهمی در صنعت نساجی ایفا می‎کند و می‏تواند نیازهایی از قبیل سفیدکنندگی یا ضدعفونی کردن پارچه و الیاف را برطرف سازد. 5 استفاده مهم کلر در صنایع نساجی به شرح زیر می‎باشند:

1.      سفید کنندگی

کلر به عنوان یک ماده سفید کننده قوی، می‏تواند برای سفید کردن الیاف و یا پارچه‏ها مناسب باشد. این عنصر به دلیل خاصیت اکسیدکنندگی قوی خود، می‏تواند رنگدانه‏های طبیعی موجود در الیاف را از بین ببرد و آن‏ها را سفید کند. کلر برای سفید کردن و از بین بردن رنگدانه‏های الیاف طبیعی و مصنوعی زیر مناسب می‏باشد:

• پنبه
• پشم
• کتان
• نایلون
• پلی استر

2.      ضدعفونی کنندگی

خاصیت ضدعفونی کنندگی یکی دیگر از مزایایی می‏باشد که موجب استفاده از کلر در صنایع نساجی شده است. این عنصر می‏تواند برای جلوگیری از رشد میکروب‏ها و قارچ‏ها در الیاف و پارچه‏های مختلف مناسب باشد؛ به طوری که در صنایع نساجی، قبل از ریسندگی، بافندگی و همچنین رنگرزی از کلر استفاده می‎شود تا تمامی الیاف به طور کامل ضد عفونی شوند.

3.      از بین بردن لکه و آلودگی

خاصیت لکه بری یکی دیگر از خواص و کاربردهای کلر در نساجی می‏باشد. کلر می‏تواند به راحتی لکه چای، قهوه، خون و یا چربی را از روی الیاف و پارچه پاک کند. این عنصر به دلیل خاصیت اکسیدکنندگی بالای خود، می‏تواند لکه‏ها را تجزیه کند و آن‏ها را از بین ببرد. کلر برای لکه بری انواع الیاف و پارچه‏ها مانند لباس، ملحفه و یا حوله مورد استفاده قرار می‎گیرد.

4.      پاک کردن ناخالصی‌ها

کلر می‏تواند انواع ناخالصی‎ها مانند خاک، رس و مواد معدنی مختلف را از روی پارچه پاک کند. علت این امر، خاصیت اکسیدکنندگی بالای این عنصر است. کلر می‏تواند برای گندزدایی و از بین بردن ناخالصی‏های الیاف و پارچه قبل از رنگرزی یا ریسندگی، انتخاب مناسبی باشد.

5.      چاپ روی پارچه

یکی دیگر از کاربردهای جالبی که کلر در صنعت نساجی دارد، استفاده از کلر در صنعت چاپ روی پارچه می‏باشد. شما می‏توانید به کمک کلر که خاصیت سفیدکنندگی دارد، روی رنگ لباس خود را روشن‏تر کنید و یا روی لباس‏های رنگی طرح بیندازید.

به عنوان مثال برای روشن‏تر کردن رنگ لباس، بهتر است تا ۴/۳ فنجان محلول کلر را در یک گالن آب بریزید و سپس پارچه یا لباس مدنظرتان را داخل ترکیب قرار دهید. یا می‏توانید برای ایجاد طرح‏های خاص، با استفاده از یک قلم نقاشی، کلر را به طرح دلخواه روی لباس خود بکشید و پارچه را نقاشی کنید.

ترکیبات پرکاربرد کلر در صنایع نساجی

ترکیبات مختلفی از کلر در صنعت نساجی مورد استفاده قرار می‎گیرند که هر کدام مزایا و کاربردهای خاص خودشان را دارند. برخی از پرکاربردترین این ترکیبات عبارتند از:

هیپوکلریت سدیم (آب ژاول)

آب ژاول شناخته شده ترین ترکیب از کلر است که در صنعت نساجی مورد استفاده قرار می‏گیرد. آب ژاول ارزان قیمت، در دسترس و موثر در سفیدکنندگی و ضد عفونی کردن می‎باشد. به همین دلیل است که از این ترکیب کلر در صنایع نساجی، به منظور رفع نیازهای زیر استفاده می‎شود:

• سفید کنندگی
• ضد عفونی کنندگی
• از بین بردن لکه و آلودگی‏ها

دی اکسید کلر

دومین ترکیب پرکاربرد کلر در صنایع نساجی، دی اکسید کلر می‏باشد. این ترکیب جایگزینی ملایم برای هیپوکلریت سدیم بوده و به منظور سفیدکنندگی، ضدعفونی کردن و یا اکسیداسیون رنگ‏ها مورد استفاده قرار می‏گیرد.

مزیت دی اکسید کلر در مقایسه با آب ژاول این است که دی اکسید کلر:

• به بافت پارچه و الیاف مختلف آسیب کمتری می‎زند.
• با محیط زیست سازگاری دارد.
• بوی ملایم‏تری دارد.

با این حال، دی اکسید کلر کمی گران قیمت بوده و قدرت سفیدکنندگی آن نسبتاً ضعیف تر از آب ژاول می‎باشد.

تاثیرات مثبت و منفی کلر بر روی سلامت بدن

شاید این سوال ذهنتان را درگیر کرده باشد که آیا کلر برای بدن ضرر دارد؟ در پاسخ بایستی گفت که بله! بر خلاف مزایایی که کلر می‎تواند برای بدن داشته باشد، می‎تواند از مضراتی هم برای بدن برخوردار باشد. در ادامه به طور جداگانه مزایا و ضررهای کلر برای بدن را به شما معرفی کردیم:

مزایای کلر برای بدن:

1. ضدعفونی کننده سطوح در منزل، بیمارستان و یا مدارس
2. درمان عفونت‏های پوستی، قارچی و یا باکتریایی
3. از بین برنده باکتری و انواع میکروب‏ها در آب
4. پاکسازی و ضدعفونی کننده زخم
5. ضد عفونی کننده آب
6. سفیدکننده دندان‏ها

معایب کلر برای بدن:

• تحریک کننده پوست و چشم
• ایجاد قرمزی، سوزش، خشکی یا خارش بعد از تماس با پوست یا چشم
• بروز مشکلات تنفسی در صورت استنشاق
• بروز مشکلات گوارشی مانند تحریک معده، اسهال و یا استفراغ
• افزایش خطر ابتلا به سرطان مثانه و رکتوم
• ضعیف شدن سیستم ایمنی و از بین برنده باکتری‏های مفید روده
• از بین بردن چربی طبیعی مو و خشک کردن و شکننده کردن موها

عوامل تشدید کننده مضرات کلر برای بدن

عواملی که باعث می‎شوند تا عوارض و مضرات کلر بر روی بدن تشدید شوند و سلامتی افراد را به خطر بیندازند عبارتند از:

• میزان کلر: هر چه میزان کلری که با بدن برخورد دارد بیشتر باشد، میزان تشدیدکنندگی مضرات بر روی بدن نیز بیشتر خواهد بود.
• مدت زمان برخورد با پوست: هر چه مدت زمانی که کلر با پوست بدن برخورد دارد بیشتر باشد، شدت مضرات روی بدن هم بیشتر خواهد بود.
• شرایط سلامتی افراد: اگر فردی که در تماس با کلر است دارای بیماری‏های زمینه‏ای، پوستی یا گوارشی باشد، ممکن است که مضرات کلر بعد از برخورد آن با بدنش تشدید شود.

نحوه استفاده از کلر در صنعت نساجی

اگر می‏خواهید کلر برای سلامتی شما ضرری نداشته باشد و یا بتوانید در یک موقعیت ایمن از کلر برای رفع نیاز صنعت خود استفاده کنید، بهتر است تا نکات زیر را مد نظر داشته باشید:

1. هنگام استفاده کلر از ماسک، عینک و روپوش ایمنی استفاده کنید تا به طور مستقیم با پوست و چشمان شما در تماس نباشد.
2. کلر را به مقدار توصیه شده و محدود استفاده کنید؛ چرا که مصرف بیش از اندازه کلر می‎تواند مضر باشد.
3. اگر بیماری پوستی یا گوارشی دارید، قبل از استفاده کلر حتماً با متخصص مشورت داشته باشید.