یک نام تاریخی و این همه دشمنی

نخستین اندیشه مهلکی که بدین منظور در مسلمین ورود پیدا کرد، اندیشه ناسیونالیسم بود که با نام هایی چون پان ایرانیسم، پان ترکیسم، پان عربیسم و... به تکه تکه شدن امپراتوری بزرگ اسلامی منجر گردید و پس از آن نیز باقی ماجرا.

اما اندیشه استعمار با رسیدن به این مطلوب خود نیز متوقف نشد و پس از آن از هر فرصتی برای ایجاد تفرقه میان مسلمین بهره برد که مهم ترین آن به راه انداختن منازعه میان عرب و عجم بود؛ همان منازعه ای که در صدر اسلام نیز از سوی کفار به سوی مسلمین روانه شد و قرآن کریم نیز در پاسخی محکم خطاب به دسیسه گران فرمود: يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى‏ وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَليمٌ خَبير(سوره حجرات، آیه 13)

 و پر واضح است که منازعه بر سر اسن تاریخی«خلیج فارس» نیز بازی در غربی هاست.

ردپای استعمار در تغییر نام «خلیج فارس» بسیار مشهود است؛ اصطلاح «خلیج عربی» برای نخستین بار در دوره تحت قیمومت شیخ نشین‌های خلیج فارس توسط کارگزاران انگلیس و بطور ویژه از طرف یکی از نمایندگان سیاسی انگلیس مقیم در خلیج فارس به نام رودریک اوون در کتابی به نام حباب های طلایی در خلیج عربی در سال ۱۹۵۸ نوشت که «من در تمام کتب و نقشه‌های جغرافیایی نامی غیر از خلیج فارس ندیده بودم ولی در چند سال اقامت در سواحل خلیج فارس متوجه شدم که ساکنان ساحل عرب هستند بنابراین ادب حکم می‌کند که این خلیج را عربی بنامیم!» وی و فرد دیگری به نام سر چارلز بلگریو به قصد تفرقه بین ایران و کشورهای عرب این موضوع را مطرح کردند.

سر چارلز بلگریو که بیش از ۳۰ سال نماینده سیاسی و کارگزار دولت انگلیس در خلیج فارس بوده‌است، پس از بازگشت به انگلستان در سال ۱۹۶۶ کتابی درباره سواحل جنوبی خلیج فارس منتشر کرد و در آن نوشت که «عرب‌ها ترجیح می‌دهند خلیج فارس را خلیج عربی بنامند.»

بلافاصله پس از انتشار کتاب سرچارلز بلگریو که نام قبلی سواحل جنوبی خلیج فارس یعنی «ساحل دزدان» را بر روی کتاب خود نهاد، اصطلاح «الخلیج العربی» در مطبوعات کشورهای عربی رواج پیدا کرده و در مکاتبات رسمی به زبان انگلیسی نیز اصطلاح «arabian gulf» جایگزین اصطلاح معمول و رایج قدیمی «پرشین گولف» شد.

پس از پاشیده شدن بذر نفاق توسط انگلیسی ها و فراهم آوردن شرایط لازم، در سال 1337 از سوی قاسم رییس جمهور عراق که با یک کودتای نظامی بر سر کار آمده بود و تمایل به حرکت‌های آزادی خواهانه مصر به رهبری جمال عبدالناصر داشت، برای نخستین بار نام مجعول خلیج عربی اعلام شد.

نفر بعدی که به این جریان دامن زد نیز کسی نبود جز رهبر آزادی خواه مصر «جمال عبدالناصر»؛ عبدالناصر که در آن زمان رهبری جهان اسلام را به دست گرفته بود، زمانی که در ماجرای جنگ های شش روزه علیه اسراییل، ایران سکوت کامل اختیار کرد، از این اقدام ایران به شدت به خشم آمد و بدین منظور او نیز از نخستین کسانی بود که نام خلیج عربی را برگزید اما این اقدام او بیشتر متاثر سکوت ایران در برابر اسراییل بود.

نکته جالب توجه اینجاست که این منازعه تنها در میان عرب و عجم باقی نماند و در اوایل دهه 80 میلادی، پای غرب نیز به این ماجرا باز شد. در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی آمریکایی‌ها به پیروی از بریتانیا از تبدیل نام خلیج فارس به خلیج آمریکایی سخن گفتند. از نظر آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها این منطقه «شریان حیاتی غرب» در منطقه «استراتژیک غربی» و «حوزه منافع ویژه» است، لذا اگر قادر باشند خلیج فارس را به طور مستقیم یا غیر مستقیم تحت تسلط خود در می‌آورند.  

دولت ایران نیز از ابتدا به شکلی محکم در برابر این تحریف تاریخی ایستادگی کرد؛ چند سال پس از سخنرانی های قاسم و جمال عبدالناصر، گمرک و پست ایران از قبول محموله‌هایی که به جای خلیج فارس نام خلیج عربی بر روی آن نوشته شده بود، خودداری کرد. ایران همچنین در مجامع و کنفرانس‌های بین‌المللی نیز در صورت به کار بردن این اصطلاح ساختگی از سوی نمایندگان کشورهای عرب واکنش نشان می‌داد. حتی محمدرضا پهلوی در دو نوبت از مصاحبه های خود به جعل نام خلیج فارس اعتراض نمود. اعتراض های مستمر ایران منجر به این مسئله شد که برای اولین بار در سند " AD311/1 Gen مورخ پنجم مارس ۱۹۷۱ میلادی" دبیرخانه سازمان ملل اعلام کرد نام درست و تاریخی خلیج فارس است.

پس از آن در نیمه نخست بهمن ماه سال ۱۳۷۰ سر ویراستار سازمان ملل متحد با اشاره به اعتراض‌های پیاپی نمایندگان ایران در آن سازمان به استفاده از نام ساختگی خلیج عربی در اسناد این سازمان از کارکنان سازمان ملل خواست تا اعتراض دولت ایران را همیشه در نظر داشته باشند.

در یازدهم شهریور سال ۱۳۷۱ هنگامی که حیدر ابوبکر العطاس نخست وزیر جمهوری یمن در اجلاس سران جنبش عدم تعهد که در جاکارتا پایتخت اندونزی برگزار می‌شد، از نام ساختگی خلیج عربی استفاده کرد، با اعتراض شدید نمایندگان ایرانی رو به رو شد. او سرانجام از نمایندگان ایران عذرخواهی کرد. و این کار را غیر عمد خواند.

سازمان ملل متحد تاکنون در ۵ نوبت، نام رسمی و تغییر ناپذیر آبراه جنوبی ایران را "خلیج فارس" اعلام کرده است. دومین یادداشت به شماره UNLA45.8.2(C) مورخ دهم اوت ۱۹۸۴ میلادی و بار سوم نیز طی یادداشت شماره ST/CS/sER.A/29 در تاریخ دهم ژانویه ۱۹۹۰ میلادی نام رسمی دریای جنوبی ایران و خاوری شبه جزیره عربستان را "خلیج فارس" اعلام کرده است. این سازمان در کنفرانس های سالانه خود که در زمینه "هماهنگی در نام های جغرافیایی" برگزار می کند، به فارسی بودن نام این آبراه بین المللی تاکید کرده و آن را مورد تائید قرار داده است.

سر انجام نیز دولت جمهوری اسلامی ایران در سال 1383 پس از پیش آمد موضوع تحریف نام خلیج فارس از سوی نشنال جیوگرافی از خود حساسیت و واکنش قابل ملاحظه ای نشان داد و روز ملی خلیج فارس رسما وارد تقویم کشوری شد.

لازم به یادآوری که اصرار جمهوری اسلامی بر نام این دریا، نه از روی تعصب قومی و نژادی بلکه مقابله با توطئه های غربی علیه ام القرای جهان اسلام است.

از سوی دیگر پذیرفتن تغییر نام خلیج فارس به هر عنوان دیگری، یک خیانت بزرگ تاریخی به حساب می آید که بر روی همه اسناد تاریخی خط بطلان می کشد.

امید است کشورهای اسلامی با کنار گذاشتن چنین منازعات بی اهمیتی- بی اهمیت در مقایسه با حفظ وحدت کلمه مسلمین- به سوی وحدت اسلامی و خارج نمودن غیرمسلمین و کفار از منطقه گام بردارند.