براي 105 سالگي «فرد زينه‌من» +عکس

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، «فرد زينه‌من» روز 29 آوريل 1907 در وين پايتخت اتريش متولد شد. وي كه قصد داشت موسيقيدان شود، در رشته‌ي حقوق فارغ‌التحصيل شد و هنگاميكه در دانشگاه وين مشغول تحصيل بود، به دنياي فيلم و سينما علاقه‌مند شد و در عرصه‌ي فيلمبرداري كار خود را آغاز كرد.

«زينه‌من» پيش از آنكه براي تحصيل در رشته‌ي سينما به آمريكا برود، در آلمان با بسياري از چهره‌هاي سينماي آماتور آن دوران مانند «بيلي وايلر» همكاري داشت. او اولين فيلم بلند خود با نام «موج» را در سال 1935 در مكزيك و با حضور بازيگران غيرحرفه‌اي مقابل دوربين برد. اين فيلم از نمونه‌هاي بارز پرداختن به رئاليسم در سينما است.

«زينه‌من» در بسياري از ژانرهاي سينمايي، از فيلم‌هاي دلهره‌آور و وسترن تا اقتباس‌هاي نمايشي فعاليت كرد. از نكات قابل توجه درباره‌ي اين فيلم‌ساز بزرگ اين است كه 19 بازيگري كه در فيلم‌هاي مختلف «زينه‌من» نقش آفريني داشتند نامزد جايزه‌ي اسكار شدند كه از سرشناس‌ترين آنها مي‌توان به «فرانك سيناترا‌»، «آدري هپ‌‌بورن»، «جين فوندا» و «گري كوپر» اشاره كرد.

اين كارگردان سرشناس در سال 1929 وارد هاليوود شد و مدت چهار سال به عنوان دستيار كارگردان فعاليت كرد. اولين قرارداد همكاري «زينه‌من» در هاليوود در سال 1930 رقم خورد كه در فيلم معروف «در جبهه‌ي غرب خبري نيست» ساخته‌ي «لوئيس مايل استون» نقش كوتاهي ايفا كرد، اما به دليل مشاجره با كارگردان از اين پروژه اخراج شد.

«زينه‌من» پس از موفقيت‌هايي كه با چند فيلم كوتاه به دست آورد، به ساخت فيلم‌هاي بلند رو آورد و آثار معروفي چون «گذرگاه ممنوع»،‌ «وقتي آمريكا مي‌خوابد» و «هفتمين سليب» را كارگرداني كرد. او در سال 1948 با فيلم موفق «جست‌وجو» جايزه‌ي اسكار بهترين فيلمنامه را دريافت كرد و جايگاه خود را در هاليوود ثبات بخشيد.

وي پس از آن فيلم «عمل خشونت» را كارگرداني كرد كه به عقيده‌ي خودش يكي از آثار برتر كارنامه سينمايي‌اش است.

«زينه‌من» دهه‌ي 50 ميلادي را با ساخت فيلم «مردان» آغاز كرد كه «مارلون براندو»، چهره‌ي جوان آن روزهاي هاليوود در آن ايفاي نقش كرد. اين فيلم اولين حضور مارلون براندو در دنياي سينما بود.

پس از فيلم «ترزا» در سال 1951، معروف‌ترين فيلم دهه‌ي 50 زينه‌من با نام «صلات ظهر» در سال 1952 به پرده‌ي سينماها آمد. او با اين فيلم براي سومين‌بار نامزد جايزه‌ي اسكار بهترين كارگرداني شد. «صلات ظهر» با نقش‌آفريني «گري كوپر» در سال 1989 در فهرست آثار ملي سينماي آمريكا قرار گرفت.

يك سال پس از آن، فيلم مشهور و موفق «از اينجا تا ابديت» براساس رماني از «جيمز جونز» توسط زينه‌من ساخته شد كه موفق به كسب هشت جايزه‌ي اسكار، از جمله بهترين فيلم و بهترين كارگرداني شد و «فرانك سيناترا» براي اين فيلم جايزه‌ي اسكار بهترين بازيگر را دريافت كرد.

«زينه‌من» در سال 1960 فيلم «غروبي‌ها» با نقش‌آفريني «رابرت ميچون» و «دبورا كر» را كارگرداني كرد كه در بخش‌هاي بهترين فيلم، بهترين كارگرداني، فيلمنامه‌، بازيگر زن و بازيگر نقش مكمل نقش زن نامزد جايزه‌ي اسكار بود، اما در هيچ بخش موفق به كسب آن نشد.

فيلم معروف «اسب كهر را بنگر» محصول 1963 با نقش‌آفريني «گريگوري پك»، «آنتوني كوئين» و «عمر شريف» ديگر فيلم‌هاي سرشناس زينه‌من بودند كه به سينما آمدند.

در سال 1966 يكي از ماندگارترين فيلم‌هاي اين كارگردان اتريشي با نام «مردي براي تمام فصول» اعتبار دو چنداني به وي بخشيد. اين فيلم موفق به كسب شش جايزه‌ي اسكار از جمله بهترين فيلم و بهترين بازيگر شد و زينه‌من را به دومين جايزه‌ي اسكار كارگرداني خود رساند.

فيلم «جوليا» در سال 1977 نامزد 11 جايزه‌ي اسكار شد و در سه بخش بهترين فيلمنامه، بهترين بازيگر نقش مكمل مرد و بهترين بازيگر نقش مكمل زن موفق به دريافت جوايز شد.

آخرين فيلم زينه‌من با عنوان «پنج روز يك تابستان» در سال 1982 در سوئيس و براساس يك داستان كوتاه با نقش‌آفريني «شون كانري» ساخته شد. در سال 1960 ستاره شهرت فرد زينه من در تالار مشاهير هاليوود نقش بست.

«فرد زينه‌من» روز 14 مارس 1977 در سن 89 سالگي درگذشت. وي از كارگردان صاحب سبك سينماي وسترن آمريكا بود كه به خاطر نگاه متفاوت و آثار جديدي كه در اين ژانر ايجاد كرده بود در ميان همكاران آمريكايي خود شهرت زيادي داشت. در حال حاضر برخي از معروف‌ترين دانشگاه‌هاي سينمايي دنيا بخشي از دروس مهم خود را با تاكيد بر سينماي زينه‌من تدريس مي‌كنند.

وي در طول چهار دهه فعاليت سينمايي موفق به كسب جوايز معتبري شد كه از مهم‌ترين آنها مي‌توان اشاره كرد به: جايزه بافتاي بهترين كارگرداني در سال 1977 براي «جوليا»؛ جايزه اسكار بهترين اثر مستند در سال 1951 براي «بنجي»؛ جايزه‌ي دوربين جشنواره‌ي برلين در سال 1986؛ جايزه‌ي ويژه جشنواره كن در سال 1954 براي «از اينجا تا ابديت»؛ جايزه يك عمر دستاورد سينمايي انجمن كارگردانان آمريكا در سال 1970؛ جايزه يك عمر دستاورد سينمايي از جوايز فيلم آلمان در سال 1966؛ دو جايزه بهترين فيلم گلدن گلوپ براي «مردي براي تمام فصول» و «از اينجا تا ابديت»؛ جايزه صدف طلايي جشنواره سن‌سباستين در سال 1959 براي «داستان راهبه»؛ جايزه فيپرشي جشنواره ونيز در سال 1957 براي «كلاهي پر از باران».