17 طبقه قفسه انبار روی سر کارگران فرو ریخت؛ روایت تلخ در کارخانه دستکش

صبح سه‌شنبه ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۵ (۲۴ تیر ۱۴۰۴) در یک کارخانه‌ی تولید دستکش در سلانگور مالزی، یک قفسه انباری ۱۷‌سطحه ناگهان مثل دومینو فرو ریخت؛ صدای کوبنده‌ی سقوط تا بیرون سوله شنیده شد، گرد و غبار راهروها را بلعید و فریاد «کمک!» از دل انبار بالا رفت. نیروهای آتش‌نشانی گزارش کردند ۶ کارگر درگیر شده‌اند؛ ۵ نفر قبل از رسیدن نیروها بیرون کشیده شدند و یک کارگر ۳۳ ساله (اتباع بنگلادش) زیر آوار جان باخت. محل حادثه Jalan Kawasan Perindustrian Olak Lempit اعلام شد. 

زمان و مکان دقیق؛ از تماس اضطراری تا رسیدن نیروها

طبق اعلام رسمی، تماس اضطراری ساعت ۱۰:۵۴ صبح ثبت شد و تیم اطفا از ایستگاه KLIA ۱۱:۰۵ به محل رسید. گزارش اولیه می‌گوید ۶ مرد گرفتار شده بودند و پنج مصدوم ۲۰ تا ۳۰ ساله با جراحات مختلف به مراکز درمانی منتقل شدند. پیکر کارگر مفقود ساعت ۱۱:۲۰ زیر توده‌ی کالا پیدا شد و مرگ در محل تأیید شد. 

چه واحدی حادثه را تأیید کرد؟

شرکت بورسی Luster Industries Bhd اعلام کرد حادثه در کارخانه‌ی زیرمجموعه‌ی Glovmaster Sdn Bhd رخ داده و در نامه به بورس مالزی از «اقدامات فوری»، برآورد خسارت و احتمال تعطیلی موقت فعالیت برای ارزیابی اثرات خبر داد. در اطلاعیه تأکید شده که موضوع در حال بررسی است. 

تعداد نیروها و جزئیات عملیات

به‌نقل از مقام عملیاتی آتش‌نشانی سلانگور، تیم اعزامی از ایستگاه فرودگاه KLIA با ۹ نفر نیرو و خودروهای عملیاتی وارد عمل شد. صحنه‌ی حادثه شامل فرو ریختن یک رک ۱۷‌سطحه بود که بخش‌هایی از مسیرهای دسترسی را مسدود کرده و عملیات جست‌وجو و آواربرداری را دشوارتر کرده بود. 

وضعیت پرونده؛ علت چه بود؟

تا لحظه‌ی انتشار گزارش‌های رسمی، علت فنی فروریزش اعلام نشده است و بررسی‌ها ادامه دارد. رسانه‌های ملی مالزی بارها تأکید کرده‌اند هر گونه نسبت دادن مستقیم حادثه به «بارگذاری بیش از حد»، «مهاربندی/انکرینگ ناکافی» یا «ضربه لیفتراک» در این مرحله صرفاً حدس است؛ نتیجه‌ی نهایی به اعلام مراجع ذی‌صلاح موکول شده است.

اصول ایمنی که معمولا رعایت نمی‌کنیم! انبارداران چه درسی از این حادثه گرفتند؟

بعد از حادثه، یک سؤال ساده اما سنگین جا می‌ماند: چطور همان قفسه انباری که قرار است نظم و دسترسی بسازد، به لحظه‌ای فاجعه‌بار تبدیل می‌شود؟ پاسخ از دلِ اصول ایمنی بیرون می‌آید که رعایت نمی‌کنیم؛ همان چیزهایی که خیلی وقت‌ها در ازدحام سفارش‌ها و سرشلوغی کارگنان فراموش می‌شوند.

در دنیا، بهره‌برداری امن از قفسه‌های انباری با استانداردهایی هدایت می‌شود که کارِ روزانه انبار را هدف گرفته‌اند:

1. EN 15635 (اروپا) دربارهٔ به‌کارگیری و نگه‌داری سامانه‌های ذخیره‌سازی فولادی است؛ از تابلوگذاری ظرفیت هر طبقه قفسه انباری تا برنامهٔ بازرسی دوره‌ای و رسیدگی فوری به آسیب‌های ناشی از برخورد. هدفش روشن است: ایمنی سازه در کنار تردد تجهیزات. 
2. RMI/ANSI MH16.1 حداقل‌های طراحی، آزمون و بهره‌برداری قفسه‌های فولادی صنعتی را تعیین می‌کند؛ از رک‌های پالت و متحرک تا سامانه‌های AS/RS. یعنی قفسه انباری باید با بار واقعی، ارتفاع چیدمان، شرایط لرزه‌ای و الگوی استفاده طراحی و بهره‌برداری شود. 
3. NFPA 13 برای آتش‌نشانی صنعتی تأکید می‌کند فاصله‌های دودکش طولی/عرضی (Flue Spaces) و فاصلهٔ بار تا اسپرینکلر حفظ شود؛ در چیدمان‌های چندردیفه یا بلند، گاهی In-Rack Sprinkler نسخهٔ الزامی است. این‌ها مستقیم با عرض راهروها و ارتفاع چیدمان روی قفسه انباری گره می‌خورند.

انباردارها چگونه باید اصول ایمنی را برای پیشگیری از حوادث رعایت کنند؟

تابلوگذاری و ظرفیت واقعی هر تراز

برای هر طبقه از قفسه انباری ظرفیت مجاز را بدانید و از بارگذاری بیش از حد در هر طبقه از قفسه انباری خودداری کنید. هر کیلوگرم بار اضافه می‌تواند به فاجعه‌ای مرگبار تبدیل شود.

مهاربندی و انکرینگِ سازه

ستون‌ها را به کف انبار انکر کنید و از مهاربندهای افقی/قطری استفاده کنید؛ قفسه‌های بلندِ بدون مهاربند مانند برجی هستند که تکیه‌گاه ندارند. هر نشانه‌ی کجی یا شل‌شدن اتصال در قفسه انباری باید فوراً بررسی شود.

حفظ فاصله‌های حیاتی و عرض راهرو

فاصله‌ی بار تا سقف و آب‌پاش‌ها (sprinkler)، و «فضاهای دودکشِ طولی/عرضی» را دستکاری نکنید. انسداد این فضاها، هم اطفای حریق را کند می‌کند و هم پایداری چیدمان روی قفسه انباری را به خطر می‌اندازد.

تفکیک کالایی و زون‌بندی

مواد قابل‌اشتعال، شیمیایی یا حجیم را در زون‌های مشخص و روی قفسه انباری مناسب همان گروه نگهداری کنید؛ برای تایر، رنگ، روغن یا بطری‌های شکستنی، قواعد ارتفاع چیدمان و نوع شلف فرق می‌کند.

حفاظت فیزیکی در نقاط ضربه‌پذیر

روی پایه‌ها و انتهای راهرو، حفاظ ستون و گارد نصب کنید تا ضربه‌های لیفتراک به آسیب سازه‌ای قفسه انباری تبدیل نشود.

بازرسی دوره‌ای و خروج موقت از سرویس

هر نشانه‌ی تاب‌خوردگی یا خوردگی روی پروفایل‌ها و مهاربندها را مستند کنید؛ آن قسمت از قفسه انباری تا زمان ارزیابی فنی، خارج از سرویس بماند.

آموزش اپراتورها و فرهنگ گزارش‌دهی

آموزش رانندگان لیفتراک، انباردارها و پیمانکاران را تکرارشونده کنید. گزارش یک تماسِ کوچکِ لیفتراک با ستون قفسه انباری هم باید ثبت شود.

سازگاری تجهیزات و ابعاد پالت

ابعاد پالت، نوع بارگیر لیفتراک و شعاع گردش را با ارتفاع/عمق/دهانه‌ی قفسه انباری هماهنگ کنید. ناسازگاری تجهیزات، چرخه‌ی خطا را آغاز می‌کند.

مسیرهای اضطراری و نظم کفِ سالن

راهروهای تخلیه، کپسول‌ها و تابلوهای هشدار باید همیشه قابل‌دسترسی باشند؛ پالت‌های روی زمین، نظم قفسه انباری را بی‌اثر می‌کنند.

بازطراحیِ آگاهانه و انتخاب تجهیز درست

اگر در بازچینی یا توسعه‌ی فضا به این نتیجه رسیدید که بخش‌هایی از سازه باید ارتقا یابد، ابتدا مشخصات فنی (ظرفیت هر طبقه، ارتفاع مجاز، عرض راهرو، سازگاری با اطفای خودکار) را مرور کنید و سپس گزینه‌ها را بررسی کنید، و در نهایت حتما به خرید قفسه انباری از یک تولیدکننده معتبر و مطمئن توجه کنید تا چیدمان جدید، با واقعیتِ بار و ایمنی روزمره هم‌سو بماند.

جمع‌بندی

این حادثه در یک کارخانه دستکش در مالزی اتفاق افتاد و قفسه‌های انبار فرو ریختند؛ یک نفر جانش را از دست داد و چند نفر هم مصدوم شدند. خودِ شرکت نیز اعلام کرد که ماجرا را بررسی می‌کند و ممکن است روی تولیدشان اثر بگذارد. فعلاً نتیجه قطعی درباره علت اعلام نشده و پرونده در حال پیگیری است.

چنین اتفاقی نشان می‌دهد که یک بی‌نظمی کوچک در انبار می‌تواند دردسر بزرگی بسازد. کارهای ساده‌ای مثل تابلوی ظرفیت روی هر طبقه، بازرسی منظم، آموزش راننده لیفتراک و چیدمان درست روی قفسه انباری کمک می‌کند ریسک پایین بیاید.