شلیک نکن فرمانده

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر بولتن نیوز؛ فیلم «بدرود بغداد» حاصل نگاه مهدی نادری است که پیش از این به مستند سازی مشغول بوده است.این نگاه مستند گونه در این روایت هم اندکی خود را به نمایش گذاشته است چرا که بر تصویر متکی بوده است.هر چند که این نوع پردازش هنوز هم برای بینندگان معنای خاصی ندارد ولی یلم بدرود بغداد را می توان یک تجربه مفید و اثرگذار در این زمینه دانست. این فیلم بیش از همه بر جنبه های تصویری استوار شده است و از این جهت می تواند جذابیت های فوق العاده ای برای بیننده داشته باشد. در این فیلم تورج اصلانی به عنوان فیلمبردار اصلی تمام تلاش خود را انجام داده است تا تصویری مناسب و در خور شایستگی از فیلمبرداری یک اثر سینمایی داشته باشد.او به خوبی از نور و رنگ برای بیان مفهوم خود استفاده کرده است که در واقع بازنمایی تنهایی آدم های امروز است. قصه در راستای همراهی اجباری دو شخص به نام های صالح (مصطفی زمانی) و دانیل یک سرباز آمریکایی است حرکت می کند.این زمان برای آنها حالتی از اجبار را به وجود آورده است که در آن صحرای خشک و بی آب و علف در کنار یکدیگر باشند.در کنار هم بودن این دو نفر در واقع همان بخشی است که احساسات آن رو می شود و عقده های این دو به یکباره بر جریان قصه سرازیر می شود.

صالح که از نظر همسرش گم شد است،جلیقه ای از بمب به تن دارد و قرار است که به یک عملیات انتحاری بپیوندد. او حتی با پوششی زنانه در قهوه خانه حضور پیدا می کند ولی با دیدن همسرش و دیدن عکس خود روی دیوار دوباره و با عجله بر می گردد.تلاقی صالح و دانیل و نمایش درماندگی این دو به ویژه در سکانسی که بیزاری خود را از جنگ بیان می کنند به خوبی به تصویر کشیده می شود.دانیل هم نشان می دهد که انسانی معتقد به خداست و از جنگ می گریزد؛او در واقع به دوستی با صالح که جان وی را نجات داده است وفادار مانده است. 

فیلم ریتم کندی دارد و از این منظر شاید چندان هم به مذاق بینندگان کم حوصله خوش نیاید. از دیدگاهی دیگر اما می توان این نوع فضا را به جریان ذهنی کارگردان نسبت داد که به واسطه تنهایی آدم ها چنین تصویری را خلق کرده است. کارگردان قصد داشته تا این بار از زاویه دیگری به جنگ و خونریزی نگاه کند.در این فیلم اثری از کشت و کشتار و وحشی گری نیست و هر آنچه که می بینیم برای رسیدن به نوعی آرامش در ذهن بیننده به کار گرفته شده است.به نظر می رسد فیلمنامه اثر از ابتدا تا به انتها تغییرات بسیاری را به همراه داشته اشت به گونه ای که بر پایان بندی کار هم موثر واقع شده است.پایان این فیلم هم مثل برخی از فیلم های معناگرا به نوعی بی پایانی می رسد که البته می توانست بهتر از اینها شکل بگیرد.البته این نکته به این معنا نیست که هر داستانی باید انتهایی داشته باشد و در نهایت به یک پاان بندی خوش تبدیل شود اما در این فیلم با وجود داستان اولیه ای که خود را با شفافیت بیشتری نشان می دهد،توقع است تا حداقل به بخشی از روند داستان پردازی وفادار باشد. فیلمنامه در پایان خود به یک بن بست می رسد که انگار قرار نیست برای خود نتیجه ای بگیرد.

شاید هم به همین دلیل است که هر مخاطبی حوصله دیدن چنین کارهایی را ندارد.با تمام این اوصاف می توان گفت که فیلم بدرود بغداد ایده خوبی دارد ولی در زمینه پرداخت شخصیت همچنان لنگیده است. شخصیت ها به طور مقطعی می آیند و می زوند و می توان گفت تا اواسط فیلم می توان آنها را تحمل کرد ولی در قسمت های پیایان انگار داستان فیلم از آن روند اصلی فاصله می گیرد و بدون جواب پیش می رود.در این نقطه کار کمی سلیقه ای می شود و نمی توان برای آن تعریفی داشت.شاید بخث اصلی هم بر سر همین نکته باشد که فیلم نتوانسته نقطه قوتی در شخصیت ها را به شکل بارزی به نمایش بگذارد. شخصیت ها تا جایی خوب پیش می روند که فضای تصویری به آنها اجازه می دهد و در غیر این صورت حرفی برای گفتن ندارند.

این فیلم سعی داشته تا هر شخصیت را در کنار یک نماد به بیننده معرفی نماید چون در این صورت است که نبود پرداخت داستان کمتر به چشم می آید.شخصیت پانته آ بهرام در این فیلم هم نماد صداقت و صلح است؛او می خواهد به جای مین ها در خت بکارد و رود را به زمین کشاوری خود بیاورد تا دایره ای از صلح را برای خود ترسیم کند.بقیه شخصیت ها مثل حسام تقریبا حکم کاتالیزور را دارند و نقش مهمی را ایفا نمی کنند. آنان به واسطه شخصیت بقرع یعنی پانته آ بهرام معنا می شوند در حالی ک خود وی نیز با تنهایی ها بخشی از هویت خود را می نمایاند.این فیلم نگاهی دارد به تنهایی آدمها و در عین حال صلحی که می تواند وجود داشته باشد.درک این صلح به خوبی در فیلم پنهان شده است و شکلی بین المللی به خود گرفته است.بدرود بغداد سال گذشته به عنوان نماینده ایران در  جشنواره اسکار انتخاب شده بود.

فرناز عبادی