فیلم‌های برتر ژانر وسترن تاریخ سینما، بوی دود اسلحه! (2)

گروه فرهنگ و هنر: هنگامی که از انتخاب بهترین فیلم‌های وسترن سخن به میان می‌آید، مفاهیمی چون بیابان، کلاه، کابوی، اسب و تفنگ به ذهن متبادر شود. به عبارتی دیگر با شنیدن این واژگان کنار هم بی‌درنگ ذهن انسان به سمت غرب وحشی و ژانری ریشه‌دار در هنر می‌رود؛ وسترن!

به گزارش بولتن نیوز به نقل از دیجی کالا مگ، وسترن کامل‌ترین ژانر سینمایی است. مادر همه گونه‌ها و ژانرهای دیگر. این ژانر که از آمریکا و تاریخ و فرهنگش نشئت می‌گیرد، ویژگی‌های خاص خود را دارد. یکی از ویژگی‌های اکثر وسترن‌ها لانگ شات است تا جایی که یکی از منتقدان اینطور استنباط می‌کند که وسترن در لانگ شات اتفاق می‌افتد. نماهای عمومی از دشت و بیابان و تنهایی قهرمان فیلم در تقابل با عظمت محیط جغرافیایی اطرافش همواره با نماهای لانگ‌ شات دوربین به نمایش در می‌آید.  بیابان‌های بی آب و علف، گاوچران‌هایی که با اسب یکدیگر را تعقیب می‌کنند، دوئل‌های دو نفره و کلانترهایی که از شهرها محافظت می‌کنند، از دیگر خصوصیات آثار وسترن به شمار می‌روند. شهرها برای ما آشنا هستند؛ مهم‌تر از هر چیز یک کافه دارند. جایی که اکثر تقابل‌ها و دعواها در آن رخ می‌دهد. یک کلانتری دارند که سلولی کوچک دارد و کلانتر نیز در آن‌جا مشغول به کار است. شاید این ویژگی‌های آمریکای در مسیر تمدن کلیشه به نظر برسد، اما جادوی وسترن در همین است. بارها و بارها تکرار یک کلیشه بدون این‌که ذره‌ای از جذابیت آن‌ کاسته شود.

در جمع‌آوری این آثار سعی شده تا به دوره‌های مختلف تاریخ سینما توجه شود، اما باید دقت داشت که عصر طلایی وسترن، در دوران سینمای کلاسیک حول دهه‌های ۴۰ و ۵۰ بوده است. پس این موضوع که اکثر این آثار از این دوره انتخاب شده‌اند امری طبیعی است.

ماجرای نیمروز / High Noon

کارگردان: فرد زینه‌مان

محصول: ۱۹۵۲ آمریکا‌‌

بازیگران: گری کوپر، توماس میچل، گریس کلی

ماجرای نیمروز وسترنی خاص در تاریخ سینما محسوب می‌شود. در این فیلم گری کوپر نقش کلانتری را بازی می‌کند که بر خلاف کلانترهای فیلم‌های وسترن کلاسیک که به تنهایی به جنگ خلافکاران می‌رفتند، از مردم تقاضای کمک می‌کند. موضوعی که به مذاق وسترن‌سازانی مانند فورد و هاکس خوش نیامد تا جایی که این فیلم‌ را نابود کننده ژانر وسترن دانستند. کلانتر فیلم زینه‌مان تنهاست و از تنهایی خود هراس دارد. او صلابت کلانترهایی مثل جان وین و هنری فوندا را ندارد و خود را نیازمند کمک همراهانش می‌بیند. البته خلاقیت‌های زینه‌مان در این فیلم محدود به حوزه شخصیت‌پردازی نیست و به حوزه روایی و فرمی نیز وارد شد. برای مثال، در ماجرای نیمروز زمان نمایشی با زمان داستان یکسان است. همین موضوع سبب می‌شود تا بیننده آرام آرام همراه با کلانتر برای رسیدن به دوئل نهایی آماده شود. تمهیدی که باعث شده تا امروز نام ماجرای نیمروز و زینه‌مان در تاریخ سینما جاودانه شود.

شین / Shane

کارگردان: جرج استیونس

محصول: ۱۹۵۳ آمریکا

بازیگران: آلن لد، جین آرتور، وان هفلین

شین وسترنی به یادماندنی از جرج استیونس با بازی آلن لد است که داستانش پیرامون هفت‌تیر کشی به نام شین می‌گذرد که به طورناخوانده وارد خانواده‌ای کشاورز می‌شود و به عنوان کارگر نزد آن‌ها مشغول به کار می‌شود. شین قصد دارد تا گذشته خود را کنار بگذارد و زندگی جدیدی آغاز کند. اما گویا برای او فراموشی دوران قدیم میسر نیست و گذشته مانند سایه به دنبالش می‌آید. به نظر می‌رسد که شین را می‌توان یک اسطوره کامل غرب وحشی دانست. او وفادار، باغیرت، شجاع و طرفدار عدالت است. فیلم شین در زمان ساخت به شدت پرخرج شد تا جایی که گفته می‌شود پروژه تا آستانه لغو نیز رفت. اما در نهایت اکران شد و موفق شد جایزه اسکار بهترین فیلمبرداری را از آن خود کند.

جانی گیتار / Johnny Guitar

کارگردان: نیکلاس ری

محصول: ۱۹۵۴ آمریکا

بازیگران: جوآن کراوفورد، استرلینگ هایدن، مرسدس مک‌کمبریج

همواره از سوی تعداد اندکی از سینما دوستان انتقاداتی به فیلم‌های وسترن بابت بی توجهی به زنان وارد شده است. آن‌ها معتقد بودند زنان در آثار وسترن جایگاهی بالاتر از خانه‌دار ندارند و این مردان هستند که حماسه‌ها را رقم می‌زنند. جانی گیتار را می‌توان یکی از وسترن‌های آوانگارد تاریخ سینما و جوابیه‌ای برای این انتقاد به حساب آورد. وسترنی خاص که برای نخستین بار یک زن در نقش اصلی و به عنوان یک هفت تیر‌کش در آن ظاهر شده است. در این فیلم جوآن کراوفورد در نقش زنی به نام وینا ظاهر شده است که مانند مردان هفت تیر به کمر می‌بندد، به کافه و بار می‌رود و زمین‌دار است. همین خصوصیات محکم روحی و حتی ظاهری او سبب شد تا جانی گیتار به عنوان یکی از فیلم‌های فمنیستی مهم در تاریخ سینما جاودانه شود. در جانی گیتار حتی آنتاگونیست ماجرا نیز یک زن است و همین سبب می‌شود تا شاهد یک جدال کاملا زنانه در فیلم باشیم.

ورا کروز / Vera Cruz

کارگردان: رابرت آلدریچ

محصول: ۱۹۵۴ آمریکا

بازیگران: گری کوپر، برت لنکستر، ارنست بورگناین

رابرت آلدریچ هیچگاه بخاطر ساخت آثار وسترن مشهور نبوده است و عمده شهرت او به خاطر ساخت فیلم‌های نوآری مثل مرا مرگبار ببوس (۱۹۵۵) و یا تریلرهای روانشناسانه مانند چه بر سر بیبی جین آمد؟ (۱۹۶۲) است. اما ورا کروز در کارنامه او به عنوان یک نمونه وسترن خاص حائز اهمیت است. داستان فیلم در خلال انقلاب مکزیک در سال ۱۸۶۶ رخ می‌دهد، جایی که بنجامین ترین (گری کوپر) که قبلا در ارتش عضو بوده و جو ارین (برت لنکستر) هفت تیر کشی یاغی برای خدمت در ماموریتی با یکدیگر همراه می‌شوند. نگاه آلدریچ به مقوله خشونت در این فیلم بسیار خاص بوده است و فیلمسازان بسیاری مانند پکین‌پا در این گروه خشن و یا سرجیو لئونه در آثارش از آن تاثیر گرفته‌اند. می‌توان گفت تم مورد علاقه قهرمان در برابر ضد قهرمان آلدریچ در ورا کروز بیش از هر فیلم دیگری به چشم می‌خورد.

مردی از لارامی / The Man from Laramie

کارگردان: آنتونی مان

محصول: ۱۹۵۵ آمریکا

بازیگران: جیمز استوارت، آرتور کندی، دانلد کریسپ

در تاریخ سینما همواره از آنتونی مان به عنوان یکی از معماران وسترن مدرن و پیشگام وسترن رواشناسانه یاد می‌شود. مردی از لارامی را می‌توان از بهترین آثار او دانست که داستان مردی به نام ویل لاکهارت با بازی جیمز استوارت را روایت می‌کند که برای گرفتن انتقام مرگ برادرش به نیومکزیکو سفر می‌کند. فیلم را می‌توان در طبقه وسترن‌هایی قرار داد که در آن‌ها غریبه‌ای وارد شهر می‌شود و آرامش شهر را بر هم می‌زند، اما در ادامه فیلمنامه طی پیچشی ظریف به سمت نوعی “شاه لیر وسترنی” می‌رود و داستان خود را در سطح جدیدی ادامه می‌دهد. مردی از لارامی از بهترین همکاری‌های آنتونی مان و جیمز استوارت به شمار می‌رود که همچنان مانند الماسی در بین همکاری‌های پر تعداد این دو می‌درخشد.