عفاف در شبکه های اجتماعی سایبری

وبلاگ علم بر دوش:

عفاف آموزه ای است که بصورت ملکه ای در زندگی انسان، رفتارها و فکر او را کنترل و هدایت می کند. هرچند عفاف با گرایش و خواسته ای درونی در انسان هماهنگ است اما بسیاری از رفتارهای مربوط به آن تشریع شده بوسیله دین اسلام است. این رفتارها در چگونگی رابطه با نامحرم در نگاه، شنیدن و صحبت کردن بروز می یابد.

شبکه های اجتماعی اینترنت با امتداد رابطه های فردی، گروهی و جمعی انسان در یک فضای فرامکانی(هرجا و همه جا) و فرازمانی(رابطه آفلاین و آنلاین) فضای جدیدی را در ارتباطات انسانی بصورت کلامی و غیرکلامی بوجود آورده است که چالش هایی را نیز به همراه داشته است.
امروزه دیده می شود شبکه های اجتماعی محل مبارزات انتخاباتی، پیش برد اعتراضات سیاسی، قرارهای تفریحی، پیدا کردن دوست های پیشین، یافتن دوست های جدید، نظرسنجی ها و بازی های اجتماعی است و روز بروز بر کاربران آن افزوده می شود. در این میان، برای مسلمانان و مومنان که ملتزم به آموزه های دینی در سبک رفتار خود با دیگران هستند، بازتعریف رفتار در شبکه های اجتماعی اینترنتی بسیار اهمیت دارد.

وقتی یک مسلمان در ارتباطات درون فردی خود به عفاف درونی دست یافت، یعنی فکر او پیرامون گناه مشغول نشد و چشم و گوش و کلام خود را کنترل کرد، براحتی می تواند به رفتار عفیفانه در رابطه با دیگران دست یابد. فرد مسلمان هرچند رفتار عفیفانه را از توجه خدای متعال انتخاب نکرده باشد اما چون خود را در نگاه جامعه و خانواده و گروه دوستان، مقید به آموزه های دینی می یابد، سعی در رفتار عفیفانه می کند؛ اما در فضای سایبر که می توان براحتی به فضای خلوت در تعامل با نامحرم دست یافت و در عین حال گمنام و با اسم¬های مستعار فعالیت کرد، رفتار عفیفانه از حساسیت های بیشتری برخوردار می شود.
ایمیل، چت آنلاین، لایک گذاری، انتخاب دوست، عضویت در گروه از جمله فضاهای چالشی در رفتار عفیفانه است.

به طور مثال، به این خبر توجه کنید:
فیس‌بوک زندگی خواننده مشهور پاپ ایرانی را متلاشی کرد!(خبر)
یکی از خوانندگان مطرح موسیقی پاپ ایران با حضور در دادگاه خانواده درخواست طلاق خود را ارایه کرد. او دلیل اصرارش بر طلاق را ارتباط همسرش با کسانی خواند که قبل از ازدواج با آنها آشنایی داشته است.   
این خواننده پاپ در پاسخ به پرسش قاضی دادگاه مبنی بر اینکه مگر همسرت در حق زندگی‌تان چه کار اشتباهی را مرتکب شده است، گفت: همسرم از طریق facebook با کسانی که قبل از ازدواج‌مان آشنایی داشته است، مجددا ارتباط برقرار کرده است، ابتدا من این مساله را متوجه نشدم ‌اما یک‌بار فراموش کرده بود که صفحه‌اش را در فیس‌بوک ببندد و من به طور اتفاقی همه چیز را دیدم، ارتباط آنها با توجه به نوع پیام‌های‌شان بسیار صمیمی بود، زمانی که از او درباره این کارش توضیح خواستم گفت آنها دوستان خانوادگی ما هستند و من یکی دوستی ساده با آنها دارم.

بنظر نمی رسد فیس بوک عامل طلاق باشد، بلکه رفتار غیر عفیفانه زن که اساسا آنرا یک دوستی ساده می داند و برآمده از عدم تربیت عفیفانه اوست عامل طلاق است و فیس بوک صرفا فرصتی برای بروز این عامل بود. البته در ضمن این مطلب، این جمله را نیز تصدیق می کنیم که «شبکه های اجتماعی اینترنتی، گناه را سهل الوصول کرده اند».
شاید همان دو عامل گمنامی و خلوت سبب بسیاری از رفتارها و تعاملات راحت میان نامحرمان شده است اما آنچه که مشخص است عفاف رابطه بین نامحرمان را در یک چهارچوب مشخص در 1. پرهیز از کلام بی مورد، 2. عدم شوخی، 3. رابطه در حد ضرور و...  قرار می دهد.