پیروزی انقلاب و تغییر تاکتیکی مواضع انجمن

بولتن نيوز: در جریان اوج گیری و پیروزی انقلاب اسلامی به تدریج انجمن حجتیه جایگاه خود را از دست داد و جلسات آن برگزار نمی شد. پس از پیروزی انقلاب جناح خط امامی و اعضای انقلابی انجمن صریحا به انتقاد از مواضع انجمن پرداختند و خواستار تجدید نظر در اساسنامه انجمن شدند. آنها معقتد بودند انجمن باید ضمن انتقاد از گذشته خود و اعتراف به اشتباه در ارزیابی هایش در گذشته، مواضع خط امامی اتخاذ کند و زیر نظر مستقیم امام باشد. این گروه که تعداشان زیاد بود با مقاومت مدیریت انجمن روبه رو شدند.

انجمن نیز که تحولات سیاسی در کشور را مشاهده می کرد در اوایل پیروزی انقلاب با انتشار بیانیه هایی سعی در همراه نشان دادن خود با انقلاب اسلامی و رهبری امام خمینی نمود. صدور چنین اعلامیه هایی به ویژه آن که نگارنده آن شیخ محمود حلبی بود از آن جهت حائز اهمیت است که از مدت ها قبل شخص وی در مظان اتهام اهانت به امام خمینی قرار داشت. در برخی از اظهار نظرهای کتبی و شفاهی که از قول حلبی نقل شده بود وی توافقی با رهبری امام خمینی و هدایت انقلاب توسط ایشان نداشت اما حلبی به شدت چنین اظهاراتی از سوی خود را تکذیب می کرد و آن را جعلی می دانست. انجمن نیز در پاسخگویی به این اتهامات به صدرو بیانیه های اوایل انقلاب به وسیله انجمن حجتیه و شیخ محمود حلبی استناد می کردند. مثلا در تاریخ 1/1/58 شیخ محمود حلبی از مردم خواست تا در رفراندوم شرکت کنند و به جمهوری سلامی رای قطعی دهند.

تجدید نظر در اساسنامه انجمن

اقدام بعدی انجمن در اوایل 1358 یعنی پنج ماه پس از پیروزی انقلاب تجدید نظر و اصلاحات اساسنامه انجمن بود که با افزودن تبصره ها و متمم هایی صورت گرفت. در این اصلاحیه ها منع شرکت اعضا در دسته ها و تشکل های سیاسی برداشته شده بود و همچنین اعلام شد که انجمن تا ظهور امام زمان خود را در زمینه سیاسی و اجتماعی به پیروی از رهنمودهای رهبری موظف می داند.

انتشار جزوه همگام با انقلاب

انجمن در واکنش به اظهارات مخالفان خود با انتشار جزوه ای تحت عنوان همگام با انقلاب اسلامی در سالی که گذشت (در نیمه شعبان 1402) به شماری از اعلام مواضع خود در خصوص مسائل و رخدادهای انقلاب اسلامی اشاره و آن را دلیلی بر حمایت انجمن حجتیه از امام و انقلاب دانست. از جمله بیانیه هایی به مناسبت های زیر صادر شد:

کشف توطئه بنی صدر و عزل وی از مقام فرماندهی کل قوا (خرداد60) سوء قصد به آیت الله خامنه ای (تیرماه 60) انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی (تیرماه 60) شرکت در انتخابات دومین دوره ریاست جمهوری ، فاجعه 8 شهریور 60 و شهادت رجایی و باهنر، انتشار نشریه مرزبان به مناسبت هفته جنگ، پیام تسلیت به مناسبت شهادت حجت الاسلام هاشمی نژاد، شرکت در راهپیمایی آبان 60 در مخالفت با طرح فهد و....

انجمن حجتیه و بحث ولایت فقیه

پیرامون مقوله ولایت فقیه و میزان پایبندی اعضای انجمن به این اصل قانون اساسی مسائل زیادی مطرح شده است. پس از انتشار پیش نویس قانون اساسی بسیاری از گروه ها و جریانهای سیاسی نظر خود را راجع به آن اعلام کردند از جمله انجمن حجتیه که نظرات پیشنهادی خود را در قالب چند اصل مطرح نمود. در اصل سه مطروحه در اعلامیه عنوان شد:

«ولایت فقیه به نیابت از امام عصر مبنای حکومت است و تحت ولایت فقیه به پیروی از اصول قرآنی «و شاورهم فی الامر و امرهم شوری بینهم» امور عمومی کشور باید در شوراها و در محدوده شرع و قوانین اسلامی به وسیله خود مردم و در حد صلاحیت قانونی آنان حل و فصل شود.»

به اعتقاد انجمن این پیشنهاد که قبل از بحث و بررسی پیرامون آن در مجلس خبرگان قانون اساسی مطرح شد دلیل محکمی بر اعتقاد و پایبندی انجمن به ولایت فقیه به شمار می رود با این وصف به نظر می رسد که انجمن برای رهبری جایگاهی بیش از مراجع تقلید قائل نبود. از نظر آنان اگرچه به صراحت امام خمینی تحت عنوان نایب عام امام زمان(عج)مطرح بود اما این نیابت تنها به ایشان منحصر نبود بلکه سایر مراجع تقلید نیز دارای چنین جایگاه و امتیازی بودند. در اکثر قریب به اتفاق محصولات فرهنگی انجمن وقتی بحث ولایت مطرح می شود تنها می توان آن را به پیروی و تبعیت از مراجع تقلید منحصر کرد. به عنوان نمونه در جزوه «کعبه و آخرین خورشید» در ذیل عنوان «در زمان غیبت کبری چه باید کرد؟ چنین آمده است: به فرمان حضرت بقیه الله در این دوره می باید در مشکلات مذهبی به مراجع عالیقدر اسلام که نواب عام هستند رجوع کرد.»

بنابراین به نظر می رسد که مشروعیت ولایت فقیه از نظر انجمن تنها از کانال تایید مراجع تقلید میسر خواهد بود.

انجمن و جنگ تحمیلی

انجمن در ابتدا كه عراق به ايران حمله كرد هيچگونه عكس العملي مانند كليه گروهكها و مجامع بين المللي از خود نشان نداد و پس از مدتي با همان دلايلي كه عليه نظام وابسته رژيم شاه مبارزه نكردند و حتي با آن سازش و در مواردي همكاري داشتند، شروع به محكوم كردن جنگ در زمان غيبت امام زمان(عج) كردند. حلبي در سخنراني خود گفت:

«اول شما يك افسر و يك پيشوا و رهبر معصوم پيدا كنيد. رهبري كه بتواند اداره اجتماع كند روي نقطه عصمت نه عدالت، ديشب گفتم اول او را پيدا كنيد او را اقامه به كار بكنيد. طرح داشته باشيد، نقشه صحيح طبق نظر دين، رهبر معصوم داشته باشيد... از من هم واجب است منبر را ول كنم. هفت تير به كمر ببندم، بروم جلو... اين كلمات علي جايش آنجاست نه هر جايي، نه به هر هدف غلطي و هر راه كجي و معوجي و خلافي... بايد جنگ روي موازين دين به رهبري معصوم نه عادل، عادل كافي نيست... عادل گاهي اشتباه ميكند، خون مردم، مال مردم، عرض مردم، ناموس مردم را نميتوان داد به كسي كه خطا مي كند.»

اين در حالي بود كه بر اساس گفته صريح امام خميني در كتاب ولايت فقيه، بين اختيارات حضرت رسول در حوزه سياست و اجتماع و حكومت با ولي فقيه تفاوتي وجود ندارد. در عين حالي كه فضائل رسول الله را برتر و بالاتر از امام معصوم و ولي فقيه مي دانست.

حلبي حتي گستاخي را تا آنجا ادامه داد كه گفت امام زمان(عج) هم كه بيايد خودش جلوتر از همه در لشكر حركت ميكند. او بدون توجه به اهميت جان امام امت براي نظام جمهوري اسلامي، بدون توجه به كهنسالي او و بدون نگاه به جنگ مدرن گفت: «بنده توي خانه ام بنشينم، پلو بخورم، به جناب آقا بگويم برو ميدان، ميگويد: برو آقا دنبال كار خودت. خيلي خوب است، خودت بيا عمل بكن...».

انجمن حجتيه كه در اين زمان چهرهاي منافقانه از خود به نمايش گذاشته بود به رغم سخنان صريح سردمدار خود، براي آن كه در مقابل سيل علاقه مندان به امام امت و ولي فقيه تاب مقاومت داشته باشد، هميشه خود را حامي انقلاب معرفي مي كرد و حتي در مهر 1360 اقدام به انتشار ويژه نامه اي با نام مرزبانان به مناسبت هفته جنگ كرد و اعلام نمود كه تمامي توان خود را در همه زمينه هاي فرهنگي، اقتصادي و فكري در اين راه نهاده است و عزيزاني از پاسداران حريم ولايت امام عصر (ارواحنا فداه) را به جبهه هاي حق عليه باطل گسيل داشته است و حتي آمادگي انجمن را براي ادامه همكاري تا پيروزي كامل حق بر باطل اعلام نمود. بي ترديد انگيزه انتشار اين ويژه نامه پاسخگويي به اتهامات مخالفان و منتقدان انجمن حجتيه بود و اين مجموعه، اگر چه بر حضور فعال برخي از عناصر رده هاي مياني در جبهه هاي جنگ دلالت ميكرد اما مي بايست توجه داشت كه پيرامون اين مسئله، انتقاداتي جدي بر جنگ از سوي اعضاي اصلي انجمن از جمله شبهه ناك بودن جنگيدن دو ملت مسلمان در كنار يكديگر بود.

مبارزه با مارکسیسم برای انحراف انقلاب

بعد از پیروزی انقلاب انجمن حجتیه مبارزه با بهائیت را کنار گذاشت و پرچم مبارزه با مارکسیسم را بلند کرد. گروه های مطالعاتی انجمن که در گذشته بحثهای ضد بهائیت را دنبال می کردند مرکز ثقل مباحث خود را نقد مارکسیسم قرار دادند. قطعا در ظاهر نباید هیچ انتقادی بر مبارزه ضد مارکسیستی انجمن حجتیه وارد باشد اما وقتی عمیق می شویم و به صورت همه جانبه شرایط انقلاب و تهدیدهای فراروی آن را مورد بررسی قرار می دهیم می بینیم که مطرح نمودن و بزرگ کردن خطر مارکسیسم در برابر امپریالیسم امریکا باز هم از یک دشمن شناسی ناقص حکایت می کند. یعنی دقیقا مثل داستان مبارزه با بهائیت که انجمن حجتیه قبل از انقلاب آن را به عنوان اولویت اصلی مطرح می کرد و آن را در مقابل ضرورت مبارزه با استبداد و استعمار که امام بر آن تاکید داشت قرار می داد.

این تغییر ناگهانی هدف مبارزه مشکوک است. در حالی که از همان سالهای قبل از پیروزی انقلاب کاملا آشکار بود که در دنیای دو قطبی آن روزگار تقابل اصلی انقلاب با دولت استعماری آمریکاست و تقابل با بلوک شرق در اولویت بعدی است. بنابراین بزرگنمایی خطر مارکسیسم یک تلاش آشکار و هدفمند برای تغییر اولویت های جامعه و انقلاب محسوب می شد.

برخورد با تشکل های انقلابی

انجمن های اسلامی و دیگر تشکل های صنفی و سیاسی دیگر که از منتقدان انجمن حجتیه بودند که هر یک به فراخور موضوعات روز با انتشار اعلامیه هایی از ادامه حضور و فعالیت اعضای انجمن یا هوادارن آن در نهادهای انقلابی انتقاد می‌کردند که از جمله آنها انجمن اسلامی مفلحون، انجمن اسلامی شهر حدید، انجمن اسلامی مسجد رضا، برخی از کارکنان جهاد سازندگی شهرستان مرند، جمعی از جوانان مسلمان اصفهان و... را می‌توان نام برد.

این تنازعات گاهی به برخورد فیزیکی نیز می انجامید که نمونه بارز آن درگیری روز7/3/1362 مقابل باشگاه ولیعصر (قصر یخ) تهران بود. اعضای انجمن در چنین روزی قصد برگزاری مراسم جشنی به مناسبت میلاد حضرت امام زمان(عج) داشتند که این مساله باعث درگیری بین عده ای از نیروهای مخالف انجمن با اعضای انجمن شد. قبلاً نیز درگیری هایی بین موافقین و مخالفین انجمن در اصفهان، بوشهر و سبزوار روی داده بود.