ابتکار رهبری در تدوین الگوی پیشرفت

بولتن نیوز : واقعيت آن است كه در گذشته يكي از مشكلات اساسي نظام برنامه‌ريزي در كشورمان به الگوي توسعه مربوط مي‌شود كه غيربومي و عمدتا ليبراليستي و مبتني بر مكاتب سرمايه‌داري بوده است. در نظام جمهوري اسلامي علم به‌روز و تجهيز به فنون و انديشه‌هاي نوين و آينده‌نگري بر مبناي عدالت و پيشرفت كه شعار دهه چهارم انقلاب اسلامي است يك اصل كليدي و امري حياتي به‌شمار آمده و بر اين اساس انديشه‌هاي راهبردي براي تدوين الگوي اسلامي- ايراني يك ضرورت و به بياني انقلابي ديگر در مسير پيشرفت و تعالي نظام برآمده از اسلام و مطالبات ارزشمدارانه مردم و انتظارات جامعه جهاني از آن است.

 اكنون كه با عنايات الهي و درايت پيامبرگونه امام راحل(ره) و مقام معظم رهبري (مدظله‌العالي) 3 دهه باشكوه از انقلاب پشت سر گذاشته شده و دهه چهارم توسط رهبري تيزبين و آينده‌نگر انقلاب به عنوان دهه عدالت و پيشرفت نامگذاري شده، ضرورت تدوين الگوي مبتني بر ارزش‌هاي معنوي برگرفته از اعتقادات مستحكم و راسخ توحيدي و متكي به مبدا و معاد و همچنين نيازها، خلأها، ظرفيت‌ها و اقتضائات جامعه ايراني بر هيچكس پوشيده نيست. پس از 3 دهه از پيروزي انقلاب اسلامي ايران كه با شعار استقلال، آزادي و جمهوري اسلامي ايران به شكوفه نشست انتظار تدوين الگويي بومي و متكي به مباني اعتقادي و مبتني بر انديشه‌هاي خلاق و ظرفيت‌هاي نرم‌افزاري و فكر بلند ايراني انتظاري شايسته و بايسته است.

امام راحل(ره) با اتكا به خدا، ايمان راسخ و قلبي مطمئن، انقلابي منحصر به فرد را در جهان به يادگار گذاشت و اهداف بلند و آرمان‌هاي الهي خويش را با شعار "ما مي‌توانيم " و با نگاهي تكليف‌مدارانه به دنياي غفلت‌زده و عصر جاهليت مدرن عرضه كرده و با انديشه‌هاي آسماني خويش دنيا را مسخر گردانيد و امروز خلف صالح آن پير فرزانه، رهبر معظم انقلاب حضرت آيت‌الله خامنه‌اي(مدظله‌العالي) همان اهداف و رويكردها را در قالبي نوين و انديشه‌اي منطبق با شرايط و اقتضائات دنياي امروز و اهداف متعالي نظام در دهه‌هاي بعدي مديريت و هدايت مي‌كند. آنچه مسلم است در شرايط فعلي با تثبيت نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران، بحث و گفت‌وگو و ارائه مباحث اوليه پيرامون انديشه الگوي پيشرفت در چارچوب آيين اسلام مساله مباركي است چرا كه نگاه به آينده در قالب چشم‌انداز وسيع با ظرفيت‌هاي گوناگون ايران اسلامي قابل تطبيق است. نبايد اجازه داد اين مساله مهم نيز مانند برخي از موارد مشابه با برخوردي شعاري و تئوري مواجه شده و صرفا با تكرار سخنان رهبري نظام، توسط متوليان امور، هدف واقعي و نتايج عملي آن به فراموشي سپرده شود.

نگاه تخصصي به الگو و پيشرفت مبتني بر استفاده از ذخيره انبوه نرم‌افزاري و ظرفت‌هاي بالاي فكري نخبگان كشور است و بايد از همه افكار و انديشه‌هاي موجود بهره برد و به تعبير رهبري، نخبگان را درگير اين موضوع كرد. بر اين اساس تمام برنامه‌ريزي‌ها و برنامه‌ها بايد داراي عقبه انديشه‌اي، علمي و فكري شده و پيوست علمي و فكري به عنوان ضرورتي كليدي به رسميت شناخته شود.براي تدوين دكترين، مولفه‌هاي اساسي بر مبناي اهداف، آرمان‌ها، منافع، مصالح و ارزش‌ها و هنجارهاي جمهوري اسلامي بايد دنبال شود. چنانچه دكترين پيشرفت را نوعي هدفگذاري بدانيم، لذا پس از اين مرحله بايد مشخص شود امكانات و محدوديت‌هاي موجود براي دستيابي به اين هدف كدامند. اين مرحله را مي‌توان امكان‌سنجي يا سياستگذاري الگوي اسلامي- ايراني پيشرفت ناميد. بعد از اين مرحله، لازم است روش دستيابي به اهداف بر اساس امكانات و محدوديت‌ها در قالب استراتژي دنبال شود. در واقع استراتژي بيانگر چگونگي دستيابي به اهداف (دكترين) بر اساس امكانات و محدوديت‌ها (سياست) است. بدين ترتيب رابطه ارگانيك و منظمي ميان استراتژي، دكترين و سياست وجود دارد و اين 3عامل را مي‌توان مباني اصلي هر نظام اجتماعي و سياسي دانست. در كنار 3 ركن اصلي، براي اجرايي شدن آنها لازم است به 4 مرحله ديگر يعني خط‌مشي، برنامه، قانون و دستورالعمل اشاره كرد. در مرحله بعد از استراتژي، راهكارهاي تعريف شده كه راهنماي عمومي عمل هستند از موقعيت مهمي برخوردارند كه فعاليت افراد، نهادها و سازمان‌ها را براي دستيابي به اهداف جهت مي‌دهند. به منظور اينكه خط‌مشي‌هاي الگوي ايراني- اسلامي پيشرفت تحقق يابند لازم است اصول كلي راهنماي عمل در قالب برنامه‌هاي زماني مشخص عملياتي شوند. زماني برنامه‌هاي الگوي مورد بحث قابليت اجرايي پيدا مي‌كند كه از مجراي نظام قانونگذاري عبور كرده و ضمانت اجرايي پيدا كند. پس از اينكه قانون در مجلس شوراي اسلامي تصويب و مراحل آن توسط شوراي محترم نگهبان تاييد شد، قوه مجريه مسؤول اجراي آن در قالب قوانين مصوب و دستورالعمل‌ها خواهد بود. تدوين الگوي پيشرفت يك بار براي هميشه مرزبندي ايران را با غرب از نظر تئوريك و پاسخ به مسائل اساسي روشن مي‌كند.

مثلا تفاوت نگاه به توسعه در غرب و ايران بايد تبيين شود تا كشور با نگاه جديد در مسير جديدي قرار گيرد. در واقع كليد زدن تدوين الگوي پيشرفت، فرصت بسيار مناسبي است براي اينكه دانشگاه‌هاي ما متحول شوند و به كار مفيدي بپردازند كه مدت‌ها از آن دور بوده‌اند. از طرفي نبايد غافل شد كه فهم دقيق انقلاب اسلامي لازمه تدوين الگوي اسلامي- ايراني پيشرفت است و شعارها و اهداف اساسي انقلاب يعني آزادي، عدالت و بويژه معنويت بايد در هر نوع الگوسازي مورد توجه كامل قرار داشته باشد. البته با اين ملاحظه كه پيشرفت مبتني بر معنويت و توجه به ابعاد فرهنگي در نگاه استراتژيك اسلام، از اولويت برخوردار است. در اين راه بايد توجه داشت كه تجارب غربي‌ها مي‌تواند با گذراندن از فيلتر اسلام و آنچه خداوند براي ما قرار داده، مورد استفاده قرار بگيرد اما تبعيت محض از آنها امكان‌پذير نيست. در سال جهاد اقتصادي و در دهه چهارم انقلاب اسلامي كه دهه پيشرفت و عدالت نامگذاري شده، تحقق اهداف پيشرفت‌گرايانه نظام جمهوري اسلامي، مستلزم طرح‌ريزي و اجراي امور جامعه در قالب الگوي ايراني اسلامي با تكيد بر حفظ محور‌ها و مباني اساسي و ارزشي است، به گونه‌اي كه با همه دستمايه‌هاي 30‌سال اخير در امور داخلي و خارجي و جمع‌بندي فرصت‌ها و چالش‌هاي موجود ملي و بين‌المللي، اقدامات عملي براي ايجاد پيشرفت و عدالت صورت گيرد.